II SA/Po 307/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 listopada 2009r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2009r. Nr [..] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ A. Łaskarzewska Decyzją z dnia [...] .01.2009 r. nr [...] działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie - Filia [...] (dalej MOPR), na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm., dalej - ustawa o pomocy społecznej) odmówiła G. L. udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego pod warunkiem zwrotu całości lub części świadczenia na pokrycie kosztów zakupu biletu miesięcznego MPK oraz kar pieniężnych za przejazd bez wymaganego biletu MPK. Uzasadniając wydaną decyzję wskazano, iż wnioskiem z 29.12.2008 r. skarżąca zwróciła się z prośbą o pomoc finansową w formie zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego pod warunkiem zwrotu całości lub części świadczenia na pokrycie kosztów zakupu biletu miesięcznego MPK oraz kar pieniężnych za przejazd bez wymaganego biletu MPK. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada status osoby bezrobotnej, jest zarejestrowana w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Łączny dochód zainteresowanej wnosi [...]zł. na co składają się: dodatek mieszkaniowy - [...]zł., zasiłek okresowy - [...] zł oraz zasiłek celowy na żywność - [...] zł. MOPR wskazał, iż dochód wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - 477 zł, co jest jedną z przesłanek odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. W następnej kolejności organ wyjaśnił, że w myśl art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi lub zasiłek celowy, zasiek okresowy , pomoc rzeczowa pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. MOPR wyjaśnił jednak, że rozważając sytuację życiową strony szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy nie stwierdzono. Uzasadniając odmowne załatwienie wniosku skarżącej organ I instancji wskazał, że skarżąca miała świadomość, że konieczność uiszczenia opłaty za przejazd bez biletu stanowi sankcję za naruszenie przepisów obowiązujących w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacji. Uregulowanie nałożonej kary leży w gestii skarżącej, nie zaś pomocy społecznej dysponującej środkami publicznymi. Organ wskazał tez, że uregulowanie takiej kary czy też zapłata mandatu jest sprzeczna z interesem społecznym a przede wszystkim z celami pomocy społecznej. Jazda bez ważnego biletu jest świadomym wyborem wnioskodawczyni. MOPR wskazał też, że zadaniem pomocy społecznej nie jest premiowanie negatywnych postaw osób zwracających się o pomoc, a opłacenie kary za brak biletu nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Wyjaśniono też, że niezbędne potrzeby bytowe skarżącej są na bieżąco zaspakajane przez MOPR, który systematycznie opłaca zainteresowanej czynsz, energię elektryczną, zasiłki celowe na zakup leków, zapewnia pomoc na żywność i inne potrzeby życiowe. W ocenie MOPR wnioskodawczyni jest w stanie we własnym zakresie zakupić sobie bilety MPK chociażby z zasiłku okresowego. Natomiast, z uwagi na toczące się postępowanie sądowe, dotyczące przywrócenia strony do pracy, zainteresowana nie jest aktywizowana w kierunku poszukiwania zatrudnienia, a zatem nie jest zasadne, by przyznać dodatkową formę pomocy na zakup biletów MPK. W przewidzianym ustawą terminie odwołanie złożyła G. L. nie zgadzając się z odmową udzielenia pomocy. Wnioskodawczyni wskazała, że błędnie MOPR zaliczył do jej dochodu zasiłek celowy na żywność. W ocenie skarżącej zasiłku celowego na żywność nie należy traktować jako zasiłku stałego, wypłacany jest bowiem na okres 3 miesięcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...].02.2009 r. nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Wskazano, że pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu wspomaganie osób w trudnej, wspieranie i motywowanie do samodzielnego pokonywania trudności. Opłacenie kary za jazdę biletu nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Te potrzeby wnioskodawczyni są zaspakajane w drodze systematycznie przyznawanej przez MOPR pomocy. Podkreślono, że pomoc społeczna nie jest obowiązana do udzielania podopiecznym każdej wnioskowanej pomocy. Wnioskodawczyni jest osobą w wieku aktywności zawodowej, posiadającą kwalifikacje i sytuację osobistą sprzyjającą poszukiwaniu pracy. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że obowiązkiem osób zwracających się do pomocy społecznej jest podejmowanie działań w celu przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych. W przewidzianym ustawą terminie skargę do sądu administracyjnego wniosła G. L. podnosząc, że MOPR nie udziela jej właściwej pomocy. Bilety MPK stanowią dla niej podstawową potrzebę bytową, bowiem jako osoba schorowana musiała dotrzeć do lekarza. Kolegium nie zauważa też, iż skarżąca aktywnie zabiega o zatrudnienie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Z brzmienia art. 145 § 1 ppsa wynika natomiast, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego i to tylko jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że pomiędzy stwierdzoną nieprawidłowością, a treścią zaskarżonej decyzji musi zostać stwierdzony związek przyczynowy. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 39 ust 1 i 2. W myśl art.39 ust.1 i 2 cyt. ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie części, całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Tak więc warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest - aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, po drugie - aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 ustawy o pomocy społecznej). Ocena zaistnienia tej przesłanki należy do pracowników pomocy społecznej. Tak więc, również rozpoznając wniosek skarżącej organ musiał kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w przepisach ustawy o pomocy społecznej, a więc także koniecznością stwierdzenia czy zgłoszone potrzeby w ogóle odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Mając na względzie powyższe stwierdzić należało, że trafnie organ administracji odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej na uregulowanie kar za brak biletu podczas przejazdu komunikacją miejską. W istocie bowiem należy zgodzić się z organami, iż określony przez wnioskodawczynię cel - którego realizacji służyć miałaby przyznana ewentualnie pomoc - nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Regulowanie kar za brak biletu nie jest celem pomocy społecznej. Nie sposób przyjąć w okolicznościach niniejszej sprawy, aby przyznanie zasiłku na zakup biletu MPK wiązało się z koniecznością zaspokojenia niezbędnej pomocy bytowej skarżącej. Wymieniona w sposób ogólny wskazała na występowanie u niej schorzeń kręgosłupa, chorób ginekologicznych, układu krążenia. Jedyną przedłożoną dokumentację medyczną stanowią: skierowania na badanie laboratoryjne( OB., morfologia, alat, aspat, cholesterol, TG), skierowanie na EKG, recepta na aspargin. Wszystkie przedłożone dokumenty sporządzone zostały tego samego dnia tj.31.12.2008r. Skarżąca nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji, z której wynikałaby konieczność regularnych wizyt u lekarza związanych z zagrożeniem życia lub zdrowia. W niniejszej sprawie brak podstaw zatem do przyznania żądanych zasiłków celowych. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 151 ppsa skarga została oddalona. /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ A. Łaskarzewska br