II SA/Po 3076/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] Nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. III. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu wpisu. /-/ A. Łaskarzewska /-/ J. Szaniecka /-/ B. Kamieńska Dnia [...]2002r. Prezydent Miasta G. w oparciu o art. 1 ust. 2 w zw. z art. 1 ust.1, 3, 5 oraz art. 3 ust 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz.U. Nr 113 poz. 1209), art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku D. S. o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości odmówił wydania decyzji o nieodpłatnym nabyciu prawa własności nieruchomości, stanowiącej działkę o numerze [...], pow. 238 m-, położonej w G. przy ulicy [...] (decyzja nr [...]). W ocenie organu wnioskodawca nie spełnił wymogów z art. 1 ust. 1,2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Wprawdzie D. S. był użytkownikiem wieczystym nieruchomości w okresie od [...] maja 1990r. do [...] października 2001r. jednak przeprowadzone postępowanie nie wykazało, by grunt ten był nieruchomością wymienioną w dekrecie z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze ziem odzyskanych tj. by został nadany choćby poprzednikowi w trybie tego dekretu. Tym samym należało orzec jak w sentencji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. S. . Podniósł on, że organ I instancji błędnie zastosował zawężającą interpretację przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2002r. Dekret wymieniony w art. 1 ust 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych określa zgodnie z intencją ustawodawcy tylko zakres geograficzny obowiązywalności uprawnień ustawowych tj. ziemie odzyskane. Nie ogranicza zakresu podmiotowego osób uprawnionych tylko do tych, którym nadano użytkowanie wieczyste na mocy dekretu. Intencją prawodawcy było zdaniem odwołującego się nadanie uprawnień przedmiotowych do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy na ziemiach odzyskanych nabyli prawo użytkowania wieczystego przed dniem 27 maja 1990r. Odmowę nabycia prawa własności nieruchomości uznać należy zatem za sprzeczną z prawem. Dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta G. (decyzja nr [...]). W uzasadnieniu wywiodło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu II instancji wykładnia przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości prowadzi do wniosku, że przewidziane w nim uprawnienie odnosi się wyłącznie do osób na rzecz których ustanowiono wieczyste użytkowanie na gruntach, które z mocy dekretu stały się własnością osób fizycznych, a później trafiły do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na skutek powyższych zdarzeń. A zatem skoro powyższa nieruchomość nie jest nieruchomością wymienioną w dekrecie, D. S. jako użytkownikowi wieczystemu nie przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości w trybie analizowanej ustawy mimo spełnienia pozostałych dwóch przesłanek. Stąd należało orzec jak na wstępie. Podstawą prawną upatrzono w art. 1 ust. 1, ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 26 lipca 2001r. oraz w art. 1. art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych i art. 138 § 1 pkt. 1 kpa. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył D. S. . W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, którą przedstawiono wyżej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podkreślając, że podtrzymuje swe do tej pory prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. 113 poz. 1209 z 2001r.) w wersji obowiązującej w okresie orzekania przez organy obu instancji, stanowiła w art. 1 ust. 1, że roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 poz. 340 z 1957r.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Cytowany przepis określał zatem warunki, które musiał spełnić nabywca prawa własności, wskazując m. in. kategorie osób uprawnionych, rodzaje nieruchomości, a także miejsce położenia nieruchomości (ograniczenie terytorialne do obszarów Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw na obszarze Ziem Odzyskanych). Organy obu instancji dokonały błędnej wykładni dyspozycji art. 1 ust. 1 powołanej ustawy. Odesłanie do wspomnianego dekretu z dnia 06 września 1951r. zawarte w tym przepisie art. 1 ustawy nie dotyczy bowiem przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych), lecz odnosi się do zasięgu terytorialnego ustawy, który jest tożsamy z zasięgiem terytorialnym dekretu. Zasięg ten określony został już w tytule dekretu, następnie powtórzony w jego treści w art. 1 oraz doprecyzowany w art., 13 ust. 2, gdzie stwierdzono, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości formułuje natomiast samodzielnie i autonomicznie przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Podkreślić należy, iż gdyby wolą ustawodawcy było odesłanie zarówno do zasięgu terytorialnego jak i zakresu przedmiotowego dekretu wystarczyłoby użyć określenia "nieruchomości wymienionych w dekrecie", zbędne byłoby natomiast sformułowanie "nieruchomości, położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie". Na taką intencję ustawodawcy wskazuje także późniejsza zmiana przedmiotowego przepisu i jego obecne brzmienie - jego zastosowanie rozszerzono na obszar całego kraju. Argumentacja organów obu instancji przytoczona powyżej ma charakter spekulacji i prowadzi do wniosków nie znajdujących uzasadnienia ani w relacjach natury społecznej, ani natury ekonomicznej czy gospodarczej. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały więc z naruszeniem art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 1 ppkt. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Stąd uchyleniu ulec musiały decyzje organów obydwu instancji. Jak w pkt. II orzeczono na zasadzie art. 152 cyt. ustawy. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 cyt. ustawy. W sprawie zastosowanie miały przypisy art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę należy mieć na względzie wywody zawarte w niniejszym uzasadnieniu w szczególności zaś dokonaną wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. /-/ A. Łaskarzewska /-/ J. Szaniecka /-/ B. Kamieńska jw