II SA/Po 3085/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Słupczyński Sędziowie NSA Tadeusz M.Geremek WSA Barbara Koś (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2004r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...]. /-/ B. Koś /-/ R. Słupczyński /-/ T.M. Geremek T.M. Decyzją z dnia [...], NR [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), oraz zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych stwierdził brak podstaw do uznania choroby wibracyjnej u Z. K.. W uzasadnieniu podano, że Z. K. został skierowany do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych z podejrzeniem choroby wibracyjnej. Konsultowany był tam dwukrotnie w roku 1997 r. i 2000 r. Wykonane wówczas badania specjalistyczne wykluczyły zespół wibracyjny postać naczyniowo-nerwową. Aktualnie wykonane badania - próby czynnościowe na wibrację potwierdziły brak zmian chorobowych charakterystycznych dla tej choroby, co znalazło potwierdzenie w orzeczeniu nr [...] z dnia [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. K. wskazywał, iż zacytowana w orzeczeniu lekarskim z [...]. diagnoza lekarza medycyny W. U. stwierdza istnienie u niego choroby wibracyjnej. Wnosił równocześnie o skierowanie go do innej placówki leczniczej celem przeprowadzenia ponownych badań w kierunku ustalenia u niego choroby wibracyjnej. Pismem z dnia 20 listopada 2002 r., nr [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy zawiadomił Z. K., iż nie jest możliwe skierowanie go na ponowne badania do Instytutu Medycyny Pracy z uwagi na to, że postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji w dniu [...] Decyzją nr [...] z dnia [...], nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny Oddział Zamiejscowy w Z. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że Z. K. był zatrudniony w Nadleśnictwie L. od 29.08.1979 r. do 17.02.1997 r. na stanowisku drwala-motorniczego przy pozyskiwaniu drewna, gdzie narażony był na wibrację miejscową (powyżej NDN) i hałas (powyżej NDN) przy dziennej ekspozycji od 4 do 5 godzin. Od 1997 r. Z. K. jest na rencie inwalidzkiej i ubiega się o stwierdzenie choroby zawodowej. Jakkolwiek dochodzenie epidemiologiczne wskazuje na występowanie narażenia na czynnik szkodliwy w środowisku pracy, jednakże nie można orzec o istnieniu choroby zawodowej u Z. K., gdyż nie została ona rozpoznana przez uprawnioną jednostkę medyczną. Organ drugiej instancji dostrzega potrzebę zbadania strony przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia, jednakże sam nie ma uprawnień do skierowania strony na takie badania, a uprawniona do tego jednostka tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy odmówił skierowania na takie badanie z uwagi na przekroczenie terminu przez Z. K. w złożeniu takiego wniosku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. K. podtrzymał zarzuty zgłoszone w odwołaniu, a zwłaszcza powoływał się na wynik badania radiologicznego wykonanego w 2002 r. przez specjalistę radiologa W. U. i wnosił o skierowanie go na badania do innej placówki niż Poradnia Chorób Zawodowych . W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazywał na uchybienia w przebiegu postępowania i wydanie decyzji na podstawie co najmniej niepełnego orzeczenia lekarskiego nie zawierającego szczegółowego uzasadnienia. Uznając zasadność skargi organ drugiej instancji wyjaśnił, że działając w ramach ograniczonych kompetencji wynikających z art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie może aktualnie wydać decyzji bez uzyskania dodatkowych wyjaśnień przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) schorzenie ma charakter zawodowy o ile zostało umieszczone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia i zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a tymi warunkami (por. wyrok SN z 19.07.1984 r., II PRN 9/84, OSNC 1985/4/53 i wyrok SN z 3.02.1999 r., III RN 110/98, Prok. i Prawo 1999/7-8/56). W myśl przepisów § 10 ust. 1 rozporządzenia RM z 18.11.1983 r. o chorobie zawodowej orzeka organ administracji publicznej - inspektorzy sanitarni obu szczebli, a orzeczenia lekarskie czy też opinia przywołanego instytutu wydane w trybie § 8 są jedynie elementem postępowania dowodowego w tych sprawach i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tak Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają stosownej ocenie organu orzekającego, jak każdy inny dowód. W tym zakresie inspektora sanitarnego, prowadzącego postępowanie w sprawie choroby zawodowej obowiązują wszystkie reguły postępowania administracyjnego, w szczególności przepis art. 77 § 1 kpa. Reguły te dotyczą oceny dowodu z orzeczeń lekarskich, które muszą nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa., w szczególności nie mogą się ograniczać do konkluzji, lecz w sposób wyczerpujący wyjaśniać wszelkie występujące w sprawie wątpliwości. Muszą być umotywowane w sposób zrozumiały i przekonujący dla stron, organów orzekających, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem (por. wyrok NSA z 15.04.1998 r., I S.A. 2074/97, LEX nr 45828). Stwierdzić należy w niniejszej sprawie, że orzeczenie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy z dnia [...], jak również wcześniejsze orzeczenia tej jednostki (z dnia [...] i [...]), będące podstawą wydania decyzji organów I i II instancji nie spełniają powyższych wymogów. Orzeczenie z 1997 r. zawiera tylko opis wykonanych badań, bez rozpoznania jednostki chorobowej z zaleceniem dalszych badań kontrolnych. Orzeczenie z 2000 r. zawiera rozpoznanie i wniosek o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, lecz go nie uzasadnia. W orzeczeniu tym, podobnie jak w późniejszym orzeczeniu z [...] przytacza się treść i wynik badania radiologicznego wykonanego przez specjalistę radiologa W. U. z dnia [...] 06.2002 r., wskazującego na chorobę wibracyjną u Z. K., jednakże brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do tych badań i podanego tam rozpoznania. Jednocześnie z orzeczenia z [...] wynika, ze przeprowadzono wyłącznie próby czynnościowe na wibrację, natomiast nie przeprowadzono własnych badan radiologicznych. W przypadku braku szczegółowego uzasadnienia opinii, organ sanitarny powinien wezwać placówkę służby zdrowia do jej uzupełnienia z powołaniem się na § 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Z akt administracyjnych ponadto wynika, że skarżącemu odmówiono skierowania na badania w Instytucie Medycyny Pracy z uwagi na to, że w chwili złożenia wniosku już była wydana przez organ sanitarny pierwszej instancji decyzja ( por. pismo WOMP z dnia [...] 11.2002 r. ). Stanowisko takie było nieuzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy i w świetle postanowień § 9 ust.1 rozporządzenia, zgodnie z którym pracownik który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę lekarską wskazaną w tym przepisie, przy czym wniosek o ponowne badanie składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej, która dokonywała ustaleń w sprawie rozpoznania choroby zawodowej, czyli tej jednostki służby zdrowia, która wydała kwestionowane przez stronę orzeczenie. Powyższe uregulowanie wskazuje, że obowiązkiem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy było skierowanie Z. K. do Instytutu Medycyny Pracy, skoro WOMP był dotychczas jedyną jednostką wydającą w tej sprawie orzeczenie lekarskie, a treść odwołania skarżącego z 27.09.2002 r. od decyzji organu I instancji wskazywała jednoznacznie, że odwołujący się nie zgadzał się z orzeczeniem WOMP z [...] i wnosił o ponowne badanie. Badanie takie winno być przeprowadzone przed przesłaniem odwołania organowi sanitarnemu II instancji, by wyczerpać przysługujący Z. K. w tym zakresie tryb. Okoliczność wydania decyzji przez organ I instancji nie stanowiła przeszkody dla ponownego badania, skoro decyzja ta została zaskarżona, a organ odwoławczy nie tylko kontroluje decyzje organu I instancji lecz rozpoznaje i rozstrzyga sprawę na nowo. Podkreślić tu należy, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. nie ustanawiają terminu na złożenie przez pracownika wniosku o ponowne badanie. Dopóki zatem nie została wydana decyzja ostateczna wniosek pracownika o ponowne badanie powinien być uwzględniony. Ponownie rozpoznając sprawę organ inspekcji sanitarnej I instancji powinien spowodować przebadanie skarżącego przez Instytut Medycyny Pracy lub inną równorzędną jednostkę służby zdrowia uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych, a także uzyskać od WOMP szczegółowe uzasadnienie opinii z [...] Dopiero na podstawie uzupełnionych w wyżej wskazanym zakresie opinii organ inspekcji sanitarnej, będzie mógł prawidłowo ocenić materiał dowodowy w sprawie i podjąć rozstrzygnięcie. Powyższe wskazuje na to, że postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów kpa, a w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i spowodowało konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji. Z tych względów sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy. /-/ B. Koś /-/ R. Słupczyński /-/ T. Geremek