II SA/Po 3087/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr) Sędzia Sędzia WSA Maciej Dybowski As. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant referendarz Tatiana Gajdzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kwatery stałej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Ośrodka Terenowego w O. z dnia [...] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana III. zasądza od Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy P. na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych /-/ L. Drewniak-Żaba /-/ R. Batorowicz /-/ M. Dybowski Decyzją z dnia [...] Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego w O., powołując podstawy prawne z art. 10 pkt 4, art. 13 ust. 1 i 4, art. 42 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 1 i art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 86, poz. 433 ze zm.) oraz z art. 104 kpa, zarządził wykwaterowanie z zajmowanej przez W.S. osobnej kwatery stałej, wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami prawa jego reprezentującymi w terminie 30 dni od uprawomocnienia się decyzji, bez wskazania kwatery zastępczej ani lokalu socjalnego. Według przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ustaleń W.S. skorzystał z pomocy finansowej na budowę domu przy czym decyzją z dnia [...] pomoc ta została zamieniona na bezzwrotną. Organ pierwszej instancji przytoczył art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, według którego emeryt wojskowy i osoby wspólnie z nim zamieszkujące są zobowiązane przekazać do dyspozycji Oddziału Terenowego WAM dotychczas zajmowaną kwaterę oraz art. 40 ust. 1 pkt 2 tej samej ustawy, według którego po otrzymaniu pomocy na budownictwo mieszkaniowe następowała utrata prawa do osobnej kwatery stałej. Podano też, że w dniu [...] maja 2000 r. W.S. podpisał ugodę, w której zobowiązał się dobrowolnie zdać kwaterę do dnia [...] czerwca 2001 r. pod warunkiem dostarczania na koniec każdego kwartału dziennika budowy oraz, że W.S. nie wywiązywał się z ugodą. Wskazano też, że w dniu [...] maja 2001 r. wezwano ponownie W.S. do dobrowolnego zdania kwatery do [...] maja 2001 r. z czego jednak W.S. nie wywiązał się. W odwołaniu od tej decyzji W.S. opisywał różnorakie trudności życiowe, natury materialnej i zdrowotnej, które stanęły na przeszkodzie realizacji zamiaru inwestycyjnego, z którym łączyło się udzielenie pomocy finansowej. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w P. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jak wynikało z motywów rozstrzygnięcia organ odwoławczy generalnie podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji. Dodatkowo powołał się na art. 87 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zgodnie z którym pomoc finansowa w formie zaliczkowej i bezzwrotnej jest ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z kwatery, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy. Podkreślał, że zgodnie z art. 24 ust. 1 wymienionej ustawy prawo do kwatery realizuje się przez przydział kwatery lub przez wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. W.S. wniósł do sądu administracyjnego skargę, której treść wskazywała, że domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Uzasadniając skargę, obok okoliczności wymienionych w odwołaniu, szeroko przedstawiał twierdzenia natury faktycznej mające świadczyć, że ugodę z dnia [...] maja 2000 r. zawarł pod wpływem groźby, gdyż ugodę podpisał wyłącznie wobec przedstawionych mu niekorzystnych skutków zaniechania takiej czynności. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepisy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP regulują między innymi rzadką obecnie w polskim systemie prawnym instytucję stosunku obligacyjnego (najmu) o źródłach w decyzji administracyjnej o przydziale osobnej kwatery stałej i obejmującą liczne ingerencje natury administracyjnoprawnej w stosunek takiego najmu. W szczególności dotyczy to ustania stosunku najmu kwatery stałej. Jeśli w przypadku najmu o źródłach umownych ustanie stosunku prawnego następuje skutkiem upływu terminu, na który zawarto umowę lub terminu wypowiedzenia, to w przypadku najmu nawiązanego skutkiem decyzji administracyjnej skutek taki wywołuje decyzja o zwolnieniu kwatery. Ostatnio wymieniona decyzja znajduje podstawę prawną w art. 42 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zgodnie z którym to przepisem w wypadkach o jakich mowa w art. 38, 41, 43 i 43 tejże ustawy wydaje się decyzje o zwolnieniu kwatery. Skutkiem takiej decyzji jest jedynie rozwiązanie stosunku prawnego o czym świadczy dobitnie zrównanie jej skutków z wypowiedzeniem umowy najmu. Decyzja taka nie może zatem stanowić tytułu wykonawczego, którego wykonanie polegałoby na przekwaterowaniu (wykwaterowaniu) jej adresata. Z chwilą gdy decyzja staje się ostateczną osoba zajmująca osobną kwaterę stałą użytkuje lokal bez tytułu prawnego. Zgodnie natomiast z art. 42 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP po uprawomocnieniu się takiej decyzji wydaje się decyzję w przedmiocie przymusowego przekwaterowania (wykwaterowania). Dopiero druga z tych decyzji stanowić może tytuł wykonawczy wykonywany przez opróżnienie kwatery. W sprawie niniejszej, choć organ pierwszej instancji powołał art. 42 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w istocie wydał decyzję o jakiej mowa w art. 42 ust. 4 tej ustawy jeśli zważyć, że decyzja ta obejmowała nakaz wykwaterowania a nie jedynie rozstrzygnięcie o zwolnieniu kwatery. Tym samym pominięto etap działań zmierzających do opróżnienia kwatery o jakim mowa w art. 42 ust. 1 wymienionej ustawy. W sprawie niniejszej powstawała pewna wątpliwość, czy etapu polegającego na orzeczeniu o zwolnieniu kwatery nie zastąpiono ugodą administracyjną. W aktach sprawy znajduje się ugoda z dnia [...] maja 2000 r pod wieloma względami odpowiadająca ugodzie o jakiej mowa w art. 114 i nast. kpa. Rzecz jednak w tym, że zgodnie z art. 118 i 119 kpa ugoda podlega zatwierdzeniu przez organ administracji publicznej, przed którym została zawarta przy czym zatwierdzenie następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Według art. 120 § 1 i art. 121 kpa dopiero z chwilą gdy postanowienie o zatwierdzeniu stało się ostateczne staje się wykonalne i wywiera takie skutki jak decyzja. Tymczasem w aktach sprawy brak postanowienia o zatwierdzeniu ugody wobec czego nie można było się powoływać na jej skutki, w szczególności twierdzić, że zastąpiła decyzję o jakiej mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Wobec przedstawionych uchybień tylko marginalnie stwierdzić należało, że organ odwoławczy trafnie zinterpretował art. 87 ust. 1, art. 41 ust. 1 pkt 1 i art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przyjmując, że otrzymanie bezzwrotnej pomocy finansowej na podstawie dawniejszych przepisów odpowiadało otrzymaniu ekwiwalentu pieniężnego o jakim mowa w aktualnych przepisach i skutkom sprowadzającym się do uzasadnienia rozwiązania stosunku prawnego (art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy). Pominął jednak konieczność prowadzenia dwóch etapów postępowania na podstawie art. 42 ust. 1 i ust. 4 wymienionej ustawy bezpodstawnie powołując się na ugodę nie wywołującą skutków wobec zaniechania jej zatwierdzenia. Z wymienionych powodów uchylono decyzję organów obu instancji na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzekając o kosztach postępowania stosownie do art. 200 tejże ustawy. Na podstawie art. 152 upsa określono, że zaskarżona decyzja jako wydana z naruszeniem prawa nie może być wykonana. W trakcie powtórnego rozpatrywania sprawy w pierwszej kolejności należy rozważyć kwestię zatwierdzenia zawartej ugody, która po zatwierdzeniu ostatecznym postanowieniem mogłaby zastąpić decyzję o jakiej mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Gdyby ugody nie zatwierdzono należałoby rozważyć wydanie decyzji o zwolnieniu kwatery a po jej uprawomocnieniu o wykwaterowaniu. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ R.Batorowicz /-/ M.Dybowski TG