II SA/Po 3090/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie: NSA Paweł Miładowski (spr.) WSA Maciej Dybowski Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kubiak Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z dnia [...] października 2002 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz adwokata A. G. 240 /dwieście czterdzieści/ złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. /-/M Dybowski /-/M. Hrycaj /-/P.Miładowski MB Dnia [...] września 2002 r. skarżący J. R. złożył wniosek o przyznanie mu zasiłku stałego, celowego i okresowego z przeznaczeniem na wyżywienie, koszty związane z leczeniem, zakupem lekarstw, utrzymaniem, zakupem węgla i opału z drewna, zakupem odzieży zimowej oraz poprawę warunków socjalnych. Wywiady środowiskowe przeprowadzano kilkakrotnie - [...]06.2002 r., [...].05.2002 r., [...]08.2002 r., [...]07.2002 r., [...]10.2002 r. - i na ich podstawie ustalono, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje i mimo wskazań pracownika socjalnego nie zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy, nie ma ubezpieczenia zdrowotnego, oraz że ma ustalony lekki stopień niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...]Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego i okresowego. Uzasadniając wskazano, że skarżący pomimo pouczenia nie podjął współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej i nie podejmuje żadnych kroków w celu wyjścia ze swojej trudnej sytuacji Skarżącemu przyznano pomoc w postaci jednego ciepłego posiłku dziennie i pokrycia kosztów dojazdu, jednak skarżący odmówił skorzystania z takiej pomocy wyjaśniając, że jemu potrzebna jest pomoc finansowa. Pismem z dnia [...] listopada 2002 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uzasadniając, przytoczył argumenty wskazane przez organ I instancji i wyjaśnił że skarżący korzystał z pomocy finansowej od sierpnia 2001 r. do czerwca 2002 r. i jednocześnie był zobowiązany do współpracy z ośrodkiem w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. Pismem z dnia [...] grudnia 2002 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu skargę na decyzję organu odwoławczego. Skarżący wyjaśnił, iż przyznano mu pomoc w postaci posiłku oraz biletów na dojazdy na posiłki, podczas gdy dojazdy są dla niego zbyt uciążliwe, a oczekiwanie na przystankach autobusowych spowodowałoby pogorszenie jego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga okazała się zasadną. Decyzje w przedmiocie pomocy w formie zasiłku okresowego jak i celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Kontrola sądowo-administracyjna tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności kontroli podlega to, czy podjęto wszelkie czynności w celu ustalenia w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy, czy jego ocena jest wszechstronna, a dokonana na jej podstawie klasyfikacja przesłanek ustawowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 2 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Dla doprowadzenia do tego wyraźnie określonego celu, konieczne jest współdziałanie osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji. Brak takiego współdziałania (w zakresie i formie określonej przez kierownika ośrodka pomocy społecznej lub upoważnionego przez niego pracownika), w tym także nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania, zaprzestania lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 6 ust. 1a ustawy). Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, iż skarżący wielokrotnie zwracał się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. o przyznanie pomocy, którą przyznawano mu decyzjami z dnia [...] listopada 2001 r. (zasiłek okresowy), [...] września 2001 (zasiłek celowy z przeznaczeniem na potrzeby bytowe), [...]sierpnia 2001 r. (zasiłek celowy na potrzeby bytowe). Wydając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą organy uzasadniły odmowę przyznania wnioskowanych zasiłków, faktem braku współdziałania ze strony skarżącego. Pracownik socjalny, stosownie do wskazań art. 6 ust. 1a ustawy, określił zakres i formę współdziałania, obligując skarżącego do zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy i czynnego poszukiwania pracy. Jak wskazano, skarżący nie zarejestrował się w PUP, ani nie podjął jakichkolwiek działań w celu poprawy swojej sytuacji. Tym niemniej organy orzekające obu instancji przeoczyły , że w aktach sprawy znajdują się dokumenty, które poddawały w wątpliwości ustalenia organu, co do stopnia niepełnosprawności skarżącego. Przed orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności na podstawie którego dokonano ustaleń faktycznych skarżący legitymował się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Podobnie umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczono w 2003 r. Mało tego w chwili orzekania przez organ drugiej instancji nie wiązało już orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] października 2001r. Tam wyraźnie bowiem powiatowy zespół do Spraw Orzekania o stopniu niepełnosprawności w Z. wskazywał, że niepełnosprawność w orzeczonym stopniu ma charakter okresowy i orzeczenie wydaje się na okres do [...] października 2002r. Z załączonego do akt odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z [...]. wynika, że zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania do Spraw Niepełnosprawności w G. z [...] marca 2002 r. nr [...]w ten sposób, że zaliczono J. R. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i ustalono jego czasowy charakter do [...] grudnia 2005 r. Treść zatem orzeczenia o niepełnosprawności i odwołaniu do sądu powszechnego powinna być znana organowi pomocowemu i nakierować go na zweryfikowanie oceny co do niepełnosprawności strony, tym więcej, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne musiało zapaść przed [...] marca 2002 r. Organowi znana też była podstawa niepełnosprawności J. R., co dodatkowo winna wymusić szczególną uwagę co do oceny jego zdolności do pracy, a w konsekwencji ewentualnego nabycia statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie z art. 4 ust.2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123 poz 776 ze zm.) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, nie zdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Stosownie do art. 2a ust. 1 pkt 4 ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej umiarkowany stopień niepełnosprawności jest równoznaczny z całkowitą niezdolnością do pracy. W tych okolicznościach organy administracji publicznej nie tylko procedowały z naruszeniem art.7 i 77 kpa ale także błędnie przypisały skarżącemu naruszenie art. 6 ust 1a ustawy o pomocy społecznej . Z akt nie wynika by przywołane przez organ orzeczenie o stopniu niepełnosprawności miało przymiot orzeczenia ostatecznego, a wskazane wyżej okoliczności raczej nasuwały uzasadnione podejrzenie, iż postępowanie co do niepełnosprawności strony nadal się toczy. Istniały zatem co najmniej podstawy do spoczywania postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii jako zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Reasumując organ administracji publicznej w przedstawionych okolicznościach bezzasadnie przyjął tezę o braku współdziałania J. R. w stopniu skutkującym wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej wyłącznie w oparciu o brak owej współpracy (art. 6 ust1a ustawy). Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie dawało podstaw do zakwalifikowania strony jako osoby bezrobotnej w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z powyższych przeto względów niewypełnienie przez J. R. obowiązku rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy nie może być obiektywnie ocenione jako przejaw braku współpracy w rozumieniu przywołanych przez organy przepisów. Wskazane wyżej uchybienia miały niewątpliwy wpływ na wynik sprawy w stopniu uzasadniającym wydanie orzeczenia kasacyjnego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (poppsa). Dlatego też z mocy powołanych wyżej przepisów oraz nadto art. 135, 200, 205 § 2 poppsa z art. 97 § 1 ustawy wprowadzającej przepisy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (z. U. nr 153 poz 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Sąd nie orzekł w trybie art. 152 procedury sądowo-administracyjnej, gdyż zaskarżona decyzja nie przyznaje żadnych uprawnień, ani nie nakłada żadnych obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. /-/M. Dybowski /-/M. Hrycaj /-/P. Miładowski MB