II SA/Po 31/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę. W dniu 4 stycznia 2024 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. W. (dalej jako: "PINB" lub "organ pierwszej instancji") wpłynął wniosek D. G., właściciela działki nr ewid.[...], o zbadanie legalności i stanu technicznego budynków znajdujących się na sąsiadującej działce nr ewid.[...], obręb S. gm. K.. Pismem z dnia 8 stycznia 2024 r. PINB zawiadomił P. K. – właściciela ww. działki o zaplanowanej na dzień 21 stycznia 2024 r. kontroli robót budowlanych wykonywanych na działce nr [...] w miejscowości S., gm. K., a także zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego położonego na ww. działce na mieszkalny. W dniu 12 stycznia 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynął kolejny wniosek D. G., w którym zwrócił się o sprawdzenie zgodności rozbudowy budynku mieszkalnego z wydanym pozwoleniem, w tym zbadanie: czy taras postawiony poza obrys budynku w granicy z jego działką jest zgodny z pozwoleniem, czy projekt przewidywał podlanie fundamentów poza obrys budynku wychodzący poza granicę działki oraz czy ta zmiana była naniesiona przez upoważnionego geodetę, a także czy konstrukcja dachu przewidująca odpływ wody na działkę nr ewid.[...] jest zgodna z pozwoleniem na budowę. W wyniku przeprowadzonej w dniu 24 stycznia 2024 r. kontroli (protokół [...]) PINB ustalił, że na działce znajdują się: budynek mieszkalny objęty pozwoleniem na budowę nr [...] z dnia 20 kwietnia 2015 r. zrealizowany z odstępstwami; budynek gospodarczy przylegający do budynku mieszkalnego – rok budowy wg. oświadczenia: okres przedwojenny, budynek częściowo zawalony, służy jako składowisko rzeczy niepotrzebnych; budynki gospodarcze wykonane w granicy z działką nr [...], rok budowy wg. oświadczenia: okres przedwojenny, użytkowane jako obora (2 krowy i 3 cielaki), wg. oświadczenia: stan techniczny niezadowalający, przewidywany remont dachu w najbliższym czasie; wiata w budowie, w granicy z działką nr ewid.[...] o pow. zabudowy 50 m2, konstrukcja dachu drewniana wsparta na ścianie murowanej o wys. ok. 4 m; ogrodzenie w przebudowie w granicy z działką nr ewid.[...], wykonane z elementów betonowych prefabrykowanych o wys. ok. 2 m na długości ok. 20 m; rura spustowa odprowadzająca z dachu budynku wodę opadową od strony działki nr ewid.[...], wg. oświadczenia P. K. granica działki jest przesunięta, w związku z czym rura odprowadza wodę na jego działkę; przylegający do budynku mieszkalnego budynek gospodarczy (częściowo zawalony) został wzmocniony konstrukcyjnie i na powierzchni 14,8 m2 (3,7 m x 4,0 m) została wykonana dalsza część tarasu, której nie uwzględniał zatwierdzony projekt budowlany. Na działce prowadzona jest nadbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, której inwestorem jest B. K.. Budynek parterowy niepodpiwniczony. Nadbudowa poddasza użytkowego wykonana w technologii tradycyjnej, dach stromy dwuspadowy konstrukcji drewnianej, pokryty blachodachówką. Starosta w dniu 20 kwietnia 2015 r. wydał decyzję o pozwoleniu na nadbudowę ww. budynku i zatwierdził projekt budowlany, który zawierał m.in. wykonanie płyty żelbetowej o wymiarach 2,56 m x 9,80 m, tj. 25,97 m2, na poziomie 2,37 m, wspartej na ścianach dawnego wiatrołapu. Projekt przewidywał użytkowanie płyty w odległości 1,5 m od granicy z działką nr ewid.[...] jako taras. Pismami z dnia 5 lutego 2024 r. oraz z dnia 7 lutego 2024 r. organ pierwszej instancji zawiadomił o wszczęciu w dniu 24 stycznia 2024 r. postępowania w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce nr ewid.[...] przy ul. [...] w miejscowości S., gm. K., wybudowanego w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Następnie postanowieniem z dnia 12 lutego 2024 r. (znak: [...]) PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych inwestorowi – B. K. przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce o nr ewid.[...] przy ul. [...] w miejscowości S., gm. K. wskazując, że roboty budowlane prowadzone są w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że płyta żelbetowa stanowiąca taras powiększona została o powierzchnię 14,8 m2 w stosunku do projektu, co stanowi istotne odstępstwo, gdyż przekracza dopuszczalną zmianę powierzchni zabudowy oraz narusza odległość 1,5 m od sąsiedniej działki. Ponadto nie jest możliwe odprowadzanie wód opadowych na teren sąsiedniej działki, co ma miejsce w przypadku spustu. Decyzją z dnia 26 lutego 2024 r. PINB nałożył na B. K. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych dotyczących powiększenia płyty żelbetowej z przeznaczeniem na taras do dnia 30 kwietnia 2024 r. oraz wykonania robót budowlanych w wyniku których wody opadowe z dachu budynku będą odprowadzane na własny teren, do dnia 15 kwietnia 2024 r. Pismem z dnia 13 marca 2024 r. D. G. wniósł odwołanie od wyżej wskazanej decyzji organu pierwszej instancji wskazując na liczne uchybienia w działaniu organu nadzoru budowlanego polegające na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r. (znak: [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" lub "organ drugiej instancji") uchylił w całości ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał na braki w materiale dowodowym oraz uchybienia w procedurze. Pismem z dnia 30 kwietnia 2024 r. P. K. zwrócił się do PINB o wydłużenie terminu na przedłożenie 4 egzemplarzy projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego wraz z oceną techniczną. Ponownie rozpoznając sprawę PINB uzupełnił materiał dowodowy poprzez włączenie do akt sprawy brakujących pozwoleń z 2015 r. oraz projektów przebudowy. Z kolei w dniu 14 maja 2024 r. przeprowadził kolejną kontrolę na działce nr ewid.[...] w miejscowości S. przy ul. [...], gm. K., która dotyczyła szczegółowego zbadania posadowienia i wymiarów zrealizowanego tarasu (zgodnie z zaleceniem organu drugiej instancji). W jej toku ustalono: budynek posiada taras zlokalizowany na wysokości pierwszego piętra; wymiary tarasu określone w projekcie to: 9,80 m x 2,65 m, projektowana płyta tarasu żelbetowa o grubości 15 cm; od strony granicy z działką nr [...] i w szczycie pomurowana balustrada o wys. 1,08 m i grubości 25 cm, od strony podwórza balustrada konstrukcji stalowej o wysokości 1,04 m; taras został powiększony o długość 3,60 m na szerokości 4,0 m; powierzchnia użytkowa tarasu wg. Projektu wynosi 20,40 m2; płyta tarasu została powiększona o pow. 14,40 m2, znajduje się na dawnym budynku gospodarczym, który został częściowo rozebrany, ściany nośne zewnętrzne zostały wzmocnione i nadbudowane do wymaganej wysokości. Zawiadomieniem z dnia 21 maja 2024 r. PINB poinformował o wydłużeniu terminu na załatwienie sprawy do dnia 30 czerwca 2024 r. Z kolei zawiadomieniem z dnia 10 czerwca 2024 r. poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Decyzją z dnia 1 lipca 2024 r. organ pierwszej instancji nałożył na P. K. – inwestora nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr ewid.[...] przy ul. [...] w miejscowości S., gm. K. (decyzja Starosty z dnia 30 stycznia 2024 r., znak: [...], o przeniesieniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 20 kwietnia 2015 r. na rzecz P. K.) obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy ww. obiekcie, dotyczących powiększenia płyty żelbetowej z przeznaczeniem na taras do dnia 30 września 2024 r. oraz wykonania robót budowlanych, w wyniku których wody opadowe z dachu ww. budynku będą odprowadzane na własny teren do dnia 30 września 2024 r. Odwołanie od ww. decyzji wniósł pismem z dnia 15 lipca 2024 r. D. G. wskazując, że nie zostały wyeliminowane wszystkie uchybienia, na które wskazywał Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylając wcześniejszą decyzję. Podkreślił przy tym, że zapoznając się z aktami sprawy nie miał dostępu do pierwotnego pozwolenia na budowę oraz projektów budynków, nie można zatem ustalić na jakiej podstawie PINB wywnioskował niezgodność budynku z projektem. W ocenie odwołującego projekt nadbudowy należało porównać z projektem i pozwoleniem na budowę budynku podstawowego, który nie został zbadany w zakresie ewentualnego pobudowania go bez wymaganego pozwolenia. Następnie dowołujący się argumentował, że wobec faktu, że taras został wzniesiony na budynku gospodarczym, a więc na innym budynku de facto mamy do czynienia z dwoma sprawami i powinny toczyć się w tym zakresie dwa oddzielne postępowania. Dodano przy tym, że P. K. przy wznoszeniu budynku przekroczył granicę swojej działki i poszczególne elementy wzniósł na działce odwołującego się, bez jego zgody. Z powyższego wynika, że nie posiadał on prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to z kolei uniemożliwia doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem i implikuje jego rozbiórkę. Na potwierdzenie naruszenia granicy działek D. G. przedłożył decyzję Wójta Gminy z dnia 8 lipca 2024 r. (znak: [...]) o umorzeniu postępowania w sprawie rozgraniczenia działek ewid. nr [...] obręb S., gm. K.. Następnie odwołujący wskazał, że budynek będący przedmiotem postępowania nie spełnia warunków przeciwpożarowych, a kotłownia została bezprawnie przeniesiona z budynku głównego do pomieszczenia pod tarasem, które nadaje się jedynie do rozbiórki i stanowi zagrożenie i może ulec zawaleniu. W toku postępowania odwoławczego D. G. najpierw w dniu 3 września 2024 r. zapoznał się z aktami sprawy, a następnie pismem z dnia 15 września 2024 r. przedstawił swoje stanowisko co do zebranych dowodów. Wniósł on o uchylenie decyzji PINB z dnia 1 lipca 2024 r. oraz: 1. wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie samowoli budowlanej – nielegalnej rozbiórki spalonego budynku gospodarczego; 2. wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie pobudowania samowoli budowlanej w postaci budynku mieszkalnego cześć tzw. tarasu z pomieszczeniem kotłowni pod tarasem; 3. wydanie decyzji o rozbiórce nadbudowanego budynku mieszkalnego z powodu braku możliwości doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem; 4. sprawdzenie legalności pierwotnego budynku mieszkalnego – budynek jest samowolą budowlaną; 5. złożenie stosownego wniosku do odpowiedniej izby budowlanej przeciwko pełnomocnikowi E. G. za rażące zaniedbania w procesie budowlanym. Zawiadomieniami z dnia 24 września i 28 października 2024 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i przedłużeniu terminu na jej rozpoznanie do 26 listopada 2024 r. Decyzją z dnia 22 listopada 2024 r. organ drugiej instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 51 ust. 7b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 725, dalej jako: "ustawa" albo "Prawo budowlane") nałożył na P. K. – inwestora nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr ewid.[...], przy ul. [...] w miejscowości S., gm. K. obowiązek: 1. sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy ww. obiekcie, dotyczące powiększenia płyty żelbetowej z przeznaczeniem na taras. Projekt budowlany powinien być wykonany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu i zawierać: a) 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego z oceną techniczną wykonanych robót budowlanych; b) kserokopię uprawnień projektanta i jego przynależność do Izby Samorządu Zawodowego; c) oświadczenie projektanta o sporządzeniu projektu budowlanego zamiennego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Na wykonanie powyższego obowiązku wyznaczono termin do dnia 31 marca 2025 r. Projekt budowlany zamienny inwestor winien dostarczyć do PINB we wskazanym terminie. 2. wykonania robót budowlanych, w wyniku których wody opadowe z dachu ww. budynku będą odprowadzane na własny teren, tj. działkę nr ewid.[...] – zgodnie z przepisami określonymi w § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Na wykonanie powyższego obowiązku wyznaczono termin do dnia 31 marca 2025 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że analiza akt sprawy doprowadza do wniosku, że decyzja podjęta przez organ pierwszej instancji była właściwa. Powiększenie tarasu nastąpiło w zakresie przekraczającym dopuszczalne 5% wymiaru projektowanej powierzchni zabudowy wskazane w art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego (zgodnie z projektem miała ona wynosić 25,97 m2, a więc odstępstwo dozwolone było do 27,26 m2, natomiast po wykonaniu nadbudowy powierzchnia tarasu wynosi 40,37 m2). Tak samo właściwe było nałożenie obowiązku dotyczącego odprowadzania wody na własną działkę. Odnosząc się z kolei do zarzutów dowołania, organ drugiej instancji podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia 20 kwietnia 2015 r. wraz z zatwierdzonymi projektami, która była możliwa do wglądu w siedzibie urzędu. Dodał również, że przedmiotem niniejszego postępowania jest budynek mieszkalny i nie dotyczy ono innych budynków znajdujących się na działce. Odnosząc się z kolei do kwestii przekroczenia granicy działki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że nie ma dowodów na jej przekroczenie. Kontrola dokonana przez PINB tego nie wykazała, natomiast okoliczność, na którą powołuje się odwołujący nie została potwierdzona także przez sądy powszechne. Decyzja Wójta Gminy z dnia 8 lipca 2024 r. stwierdza tylko, że umorzone zostało postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości. Z powyższą decyzją nie zgodził się D. G. (dalej jako: "skarżący"), który w skardze z dnia 27 grudnia 2024 r. wniósł o jej uchylenie oraz o przyznanie zwrotu kosztów sądowych. Uzasadniając swoje stanowisko argumentował, że rozstrzygnięcie Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, w sprawie nie wyjaśniono wszystkich faktów mających szczególne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a ponadto naruszone zostały przepisy prawa materialnego (Prawa budowlanego oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dodał przy tym, że wskazywane przez niego w odwołaniu zarzuty zostały pominięte. W ocenie skarżącego organy przede wszystkim błędnie uznały, że mają do czynienia z jedną sprawą, gdy w istocie powinny zostać wszczęte trzy odrębne postępowania (nielegalna rozbiórka, samowola w zakresie tarasu łączącego dwa osobne budynki oraz budowa budynku mieszkalnego z istotnym odstąpieniem od projektu). Dalej organy pominęły zupełnie kwestię, że budynek mieszkalny, jak i podstawa tarasu posadowione zostały z przekroczeniem granicy (inwestor nie dysponuje nieruchomością na cele budowlane). Pobudowane budynki nie spełniają wymogów odległościowych, a także wymogów przeciwpożarowych, o czym skarżący informował również w odwołaniu. Końcowo wskazano, że E. G., będący pełnomocnikiem inwestora odpowiadał za projekt i nadzór nad budową, a w aktach nie zalega dziennik budowy, nie reagował on również na realizowane samowole. Wobec powyższego skarżący domaga się, aby organ drugiej instancji: wszczął procedurę nielegalnej rozbiórki budynku gospodarczego, uznał budynek mieszkalny (w decyzji tzw. tarasu) za samowolę budowlaną i ewentualnie umożliwił jej legalizację w trybie art. 48a Prawa budowlanego, a nie art. 52 tej ustawy, ponownie przeprowadził procedurę naprawczą budynku głównego – nadbudowanego, wyjaśnił czy budynek pierwotny jest zgodny z prawem budowlanym, wszczął postępowanie wyjaśniające w stosunku do pełnomocnika inwestora na okoliczność naruszenia przez niego art. 95 Prawa budowlanego i skierował wniosek o jego ukaranie do stosownej izby budowlanej, ustalił, czy inwestor ma prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które umożliwi mu legalizację na podstawie dokumentów z postępowania rozgraniczeniowego, a także faktycznie ustalił, czy poszczególne elementy budynku spełniają warunki techniczne i przeciwpożarowe, czego do tej pory organy z niezrozumiałych względów nie uczyniły. Odpowiadając na skargę Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 26 czerwca 2025 r. skarżący podtrzymał swoją argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wspomnianym kryterium, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2024 r. (znak: [...]) opisana w pierwszej części niniejszego uzasadnienia. Dokonana przez Sąd analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych nie ujawniła, aby w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na jego wynik. W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo określiły brzmienie przepisów które mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Nadbudowa budynku mieszkalnego realizowana była na podstawie decyzji nr [...] Starosty z dnia 20 kwietnia 2015 r. (znak sprawy: [...]). Z kolei art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 z późn. zm.) stanowi, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Z kolei zgodnie z art. 28 pkt 1 lit. a tej ustawy do spraw, o których mowa w art. 25-27 stosuje się przepisy art. 36a ust. 5 i art. 40 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z powyższego wynika, że do rozwiązania niniejszej sprawy zastosowanie będą mieć przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji, z wyjątkiem art. 36a ust. 5, dotyczącego istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, co ma istotne znaczenia dla niniejszej sprawy. Kontrolowane postępowanie wszczęte zostało w wyniku przeprowadzonej na działce nr [...], obręb S., gm. K., w dniu 24 stycznia 2024 r. kontroli. Ta z kolei przeprowadzona została w trybie art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.; dalej jako: "Prawo budowlane"). Zgodnie z treścią tego przepisu: organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. Jak wskazuje, w odniesieniu do art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego doktryna, o podjęcie czynności kontrolnych może wystąpić każdy, kto dostrzega potrzebę zbadania stanu faktycznego pod kątem obowiązujących norm prawa, jednak nie oznacza to automatycznie wszczęcia postępowania administracyjnego. Organ nadzoru budowlanego przeprowadza czynności kontrolne i dopiero w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa jest zobowiązany wszcząć postępowanie administracyjne, które kończy się określonym rozstrzygnięciem (por. D. Sypniewski [w:] R. Godlewski, M. Goss, J. Góralski, W. Ł. Gunia, D. Sypniewski, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2025, art. 81.). Odnosząc powyższe do zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wskazać trzeba, że skarżący określił w swoim wniosku z 4 stycznia 2024 r. szereg kwestii, które w jego opinii, organ nadzoru budowlanego winien zbadać, tj.: legalność budynków gospodarczych; legalność rozbiórki, a następnie zmiany konstrukcji i podwyższenia budynków gospodarczych, a także zmiany użytkowania; legalność zmian konstrukcyjnych budynku stodoły oraz zbadanie jej stanu technicznego; legalność ogrodzenia rozgraniczającego działki (zob. wniosek skarżącego z dnia 4 stycznia 2024 r.). Z kolei PINB po przeprowadzeniu kontroli wszystkich zabudowań znajdujących się na nieruchomości P. K. (zob. ustalenia protokołu z 24 stycznia 2024 r.) uznał, że zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne, co do budynku mieszkalnego, wybudowanego w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego z 2015 r. Organ pierwszej instancji określił zatem przedmiot toczącego się postępowania i w tym zakresie rozpoczął zbieranie materiału dowodowego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zarzuty skarżącego dotyczące nie odniesienia się przez organy nadzoru budowlanego do wszystkich jego wątpliwości, nie mogą wywołać oczekiwanych przez niego skutków. Dzieje się tak dlatego, że przedmiotem postępowania, które kontrolowane jest przez Sąd, PINB uczynił nadbudowę budynku mieszkalnego, a nie realizację wszystkich obiektów znajdujących się na działce P. K.. Należy przy tym mieć na uwadze, że postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy uregulowane zostało w rozdziale 5a Prawa budowlanego, przepisy tego rozdziału stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Z kolei treść art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego wskazuje, że postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu. Powyższy przepis dodany został do ustawy wcześniej wspominaną nowelą z 13 lutego 2020 r. i miał na celu przecięcie wątpliwości co do sposobu zainicjowania tego rodzaju postępowań, ustanawiając lex specialis w stosunku do art. art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej jako: "K.p.a."). Nie budzi zatem wątpliwości, że to na organie spoczywa obowiązek wszczęcia postępowania co do robót budowlanych prowadzonych z naruszeniem przepisów prawa, ale tylko w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Opinie i wnioski z zewnątrz stanowią w tym przypadku cenną wskazówkę, ale nie są decydujące. Postępowań unormowanych w przytoczonym rozdziale 5b Prawa budowlanego nie można zatem wszcząć na wniosek, czego żąda skarżący. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zarzut skarżącego, wskazujący że w niniejszej sprawie organy prowadzić powinny kilka postępowań jednocześnie uznać należy za niezasadny, a w gruncie rzeczy przedwczesny. W opinii Sądu działanie organów jest zgodne z logiką i regułami doświadczenia życiowego, ponieważ w wyniku przeprowadzonej kontroli w pierwszej kolejności zauważone zostały nieprawidłowości dotyczące budynku mieszkalnego – istotne odstępstwa od wydanego pozwolenia na budowę. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby w miarę pozyskiwania kolejnych materiałów (w tym również projektu budowlanego zamiennego) przeprowadzać dalsze czynności kontrole i w ich wyniku wszczynać kolejne postępowania odnoszące się do pozostałych obiektów znajdujących się na działce. Za nieprawidłowości, o których mowa wyżej uznać należy odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego o charakterze istotnym w myśl mającego w niniejszej sprawie zastosowania art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego. W przypadku gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że przy budowie takowe zachodzą i nie zostały one zatwierdzone stosowną decyzją zmieniajacą, zobowiązany jest do wszczęcia tzw. postępowania naprawczego określonego w art. 50-51 Prawa budowlanego. Postępowanie to jest dwuetapowe. W pierwszym etapie, jeżeli roboty nie zostały zakończone, organ wydaje postanowienie na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego o wstrzymaniu prowadzonych robót. Następnie zastosowanie znajduje przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego który przewiduje wymóg nałożenia przez organ nadzoru budowlanego, z jednoczesnym określeniem terminu wykonania, obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych tych robót do stanu zgodnego z prawem; przy czym przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Kolejny etap to sprawdzenie przez organ nadzoru budowlanego, czy nałożony obowiązek został przez zobowiązanego wykonany. W zależności od dokonanych w tym ostatnim zakresie ustaleń rolą organu jest podjęcie odpowiedniej decyzji. Jeśli adresat obowiązku z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w pełni zastosował się do jego treści, wówczas organ podejmuje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych albo – jeżeli budowa została zakończona – o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W myśl art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. a Prawa budowlanego za istotne odstępstwo uznać należy m.in. zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego w zakresie powierzchni zabudowy przekraczającym 5%. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że do takiego przekroczenia doszło w odniesieniu do powierzchni zabudowy tarasu, na co wskazano w protokole kontroli z dnia 14 maja 2024 r. Zgodnie z zatwierdzonym projektem powierzchnia zabudowy tarasu wynosić miała 25,97 m2, podczas gdy ustalono, że po wykonaniu nadbudowy wynosi ona 40,37 m2. Szczegółowe wyliczenia dotyczące możliwego 5% odstępstwa przedstawione zostały w zaskarżonej decyzji i wskazują, że powierzchnia zabudowy tarasu nie mogła przekraczać 27,26 m2. Powyższe doprowadziło więc do uruchomienia wyżej opisanej procedury i zobowiązania inwestora do przedstawienia projektu budowalnego zamiennego. Odnosząc się z kolei do obowiązku wskazanego w pkt 2 zaskarżonej decyzji nie ulega wątpliwości, że w toku przeprowadzonej kontroli ustalono, że wody opadowe z dachu są odprowadzane na teren sąsiedniej działki. Stanowi to naruszenie § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.). Wobec powyższego i ten obowiązek został na inwestora nałożony zgodnie z przepisami. Podsumowując tę część rozważań wskazać należy, że prawidłowo PINB najpierw wydał postanowienie z dnia 12 lutego 2024 r. (znak: [...]) o wstrzymaniu robót budowlanych ówczesnemu inwestorowi nadbudowy budynku mieszkalnego – B. K.. Następnie zaś decyzją z dnia 1 lipca 2024 r. (znak: [...]) nałożył na właściwie ustalonego inwestora – P. K. (decyzja o przeniesieniu) obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego i wykonania robót budowlanych (po uchyleniu wcześniejszej decyzji w tym przedmiocie przez Inspektora Nadzoru Budowlanego . Żadnych uchybień proceduralnych Sąd nie dopatrzył się także w toku postępowania prowadzonego przez Inspektora Nadzoru Budowlanego . Podkreślenia przy tym wymaga, że obie decyzje odpowiadają wymaganiom stawianym przez art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. W ocenie Sądu, postępowanie prowadzone w sprawie nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr ewid.[...], przy ul. [...] w miejscowości S., gm. K., prowadzone więc było na podstawie mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, a przy tym organy obu instancji działały z poszanowaniem dla przepisów postępowania. W tym zakresie zauważyć należy w szczególności, że organy nadzoru budowlanego informowały uczestników postępowania o jego przebiegu, umożliwiając wypowiedzenie się stronom co do zebranego materiału dowodowego (zob. np. notatka służbowa z 15 lutego 2024 r. – k. [...] akt organu pierwszej instancji; zawiadomienie z dnia 21 maja 2024 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu na jej załatwienie – k. [...] akt organu drugiej instancji; zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy wraz z protokołem i stanowiskiem strony – akta organu drugiej instancji). Idąc dalej wskazać trzeba, że przedwczesne są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego wskazane w skardze, gdyż badanie zgodności z prawem wykonanej nadbudowy możliwe będzie dopiero po przedstawieniu przez P. K. odpowiednich projektów budowlanych zamiennych, wskazanych w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do zarzutu realizacji nadbudowy z przekroczeniem granicy działki stwierdzić należy, że akta sprawy nie wskazują, że takowe miało miejsce. W szczególności nie stwierdzono tego w czasie obu przeprowadzanych przez PINB kontroli. Okoliczność ta nie została potwierdzona również przez sądy powszechne. W aktach znajduje się natomiast decyzja Wójta Gminy z dnia 8 lipca 2024 r. umarzająca postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości położonych w S. przy ul. [...] działki o nr ewid.[...] i [...]. Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.