II SA/Po 310/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2013r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia [...] listopada 2012r. Nr [...] w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący K. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący argumentował, że jest studentem studiów doktoranckich pochodzącym z Ukrainy, legitymuje się kartą czasowego pobytu. Jedynym jego dochodem jest stypendium doktoranckie w wysokości [...] zł miesięcznie. Stypendium to pochłania opłaty życia codziennego, jak mieszkanie w Domu Studenckim, składkę NFZ, opłatę za komunikację miejską oraz opłatę za czasowy pobyt. Poniesienie kosztów postępowania jest zatem dużym obciążeniem. Podał, że brakuje mu środków na zwiększoną aktywność akademicką i uczestnictwo w konferencjach oraz odwiedziny rodziny. Nadto wskazał, że samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, oszczędności oraz wartościowych ruchomości. Z uwagi na fakt, że oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach złożone na urzędowym formularzu wymagało uzupełnienia, zwrócono się do skarżącego, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczył, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania, na które składa się czynsz - 400 zł, kom karta – 53,5 zł, składka NFZ – [...] zł, za telefon – 92 zł oraz karta pobytu – 32,50 zł (390 zł na rok). Na potwierdzenie powyższego przedłożył wydruki komputerowe wpłat. Przedłożył: - kopie PIT -37 za 2011r i 2012r., z których wynika, że osiągnął dochód w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł w 2012r. - kopie dokumentów potwierdzających dochód z tytułu stypendium doktoranckiego w wysokości [...] zł netto miesięcznie, - oświadczenie o braku lokat, kredytów i pożyczek, - oświadczenie o braku samochodu, - wydruk historii rachunku bankowego w A za okres od 22 października 2012r. do 22 kwietnia 2013r., z którego wynika, że miesięczne salda były dodatnie i wynosiły [...] na dzień 31 października 2012r, [...] zł na koniec listopada 2012r., [...] zł na koniec grudnia 2012r., [...] zł na koniec stycznia 2013r., [...] zł na koniec lutego 2013r., [...] zł na koniec marca 2013r. i [...] zł na dzień 22 kwietnia 2013r.; nadto w listopadzie uzyskał [...] zł z tytułu umowy zlecenia i o dzieło, w lutym 2013r. otrzymał [...] zł z tytułu wynagrodzenia z [...] w P. Wnioskodawca oświadczył, że zmniejszenie salda w powyższym okresie wynikało, z tego że mieszka z dziewczyną z Ukrainy, która nie otrzymała stypendium i razem utrzymują się z oszczędności skarżącego zgromadzonych na rachunku bankowym. Stosownie do art. 246 §1 pkt 2 w zw. z art. 245 §2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sadowoadministracyjnego bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania wnioskodawcy. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem ich własnego niezbędnego utrzymania. Koszty sądowe ponosi wówczas za te osoby Skarb Państwa. Przy czym zauważyć należy, że zwolnienie od kosztów sądowych może być przyznane stronie, jedynie gdy po zaspokojeniu niezbędnych wydatków swojego utrzymania (za mieszkanie, żywność, leki, podstawowy ubiór, chemię gospodarczą, kształcenie), a nie wszystkich wydatków, jakie strona chciałaby ponosić, nie pozostają już żadne wolne środki, które wnioskodawca mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uniemożliwiające skarżącemu uiszczenie pełnych kosztów sądowych niniejszego postępowania. Aktualnie utrzymuje się ze stypendium doktoranckiego, które w całości pokrywa konieczne wydatki związane z pobytem w Polsce oraz koniecznym utrzymaniem. Jak sam skarżący przyznaje kwota 624,80 zł stanowi stałe opłaty, a resztę przeznacza na jedzenie i udział w wyjazdach naukowych i konferencjach. Nadto z jego oświadczenia wynika, że brakujące środki, mi.in. na utrzymanie dziewczyny i inne wydatki pokrywa z oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym. Z historii tego rachunku wynika, że dysponuje kwotą wielokrotnie przewyższającą wysokość łącznych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Powinien zatem i te wydatki pokryć z oszczędności zgromadzonych na tym rachunku, tak jak pozostałe dodatkowe wydatki. Z uwagi na fakt, że dysponuje oszczędnościami, zatem ma możliwość uiszczenia kosztów sądowych, brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami sądowymi skarżącego w niniejszej sprawie. Nadto wnioskodawca podał, że nie ma kredytów, pożyczek, czy innych ciążących na nim zobowiązań finansowych, których nie jest w stanie pokryć. Mając powyższe na uwadze wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Oznacza to, że poniesienie pełnych kosztów sądowych nie ograniczy przysługującego skarżącemu prawa do sądu. W tym stanie rzeczy wniosek o prawo pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkować musiało jego oddaleniem. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska