II SA/Po 3102/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Popowska Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Protokolant referent – stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i gwarantowanego zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...] w tych tylko częściach w których nie orzeczono o gwarantowanym zasiłku okresowym. /-/ M.Bohdanowicz /-/ M.Dybowski /-/ B.Popowska JFS Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ostateczną decyzją z dnia 3 września 1999 r. na podstawie art.4 ust.1, art. 11 pkt 2, art. 31 ust. 4a, 4b, 4c, 4d, art. 35a, art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm.- dalej ustawa) i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego z pomocy społecznej i na podstawie art. 155 kpa, przyznał B.D. gwarantowany zasiłek okresowy od 13 sierpnia 1999 do 12 sierpnia 2002 r. tj. na okres 36 miesięcy. We wniosku z dnia 1 października 2002 r. B.D. wniosła o przyznanie Jej "zasiłku na życie i na opał" wskazując, że jest bezrobotną matką, samotnie wychowującą dziecko ( k.1, 3 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 4 ust.1, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 32 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm.) przyznał B.D. 150 zł zasiłku celowego na zakup opału i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kierownik Ośrodka wskazał, że "dane zawarte w wywiadzie rodzinnym" (bez ich sprecyzowania) kwalifikują do tej formy pomocy, a wartość zasiłku jest uzależniona od posiadanych środków samorządowych; wobec braku środków na zasiłki okresowe, Ośrodek zabezpiecza rodziny w trudnych sytuacjach ograniczonymi środkami z zadań własnych. W odwołaniu B.D. wskazała, że kwota 150 zł nie pozwoli nawet na zakup tony węgla i nie zapewni przetrwania zimy. Wnioskodawczyni samotnie wychowuje siedmioletniego syna, na którego nie pobiera alimentów. Kupiła synowi książki, zeszyty, ubranie, a codzienny koszt dojazdu dziecka do szkoły w J.P. to 2,40 zł. Zainteresowana nie może liczyć na pomoc rodziny i sąsiadów; gotowa podjąć jakąkolwiek pracę, by zmienić trudną sytuację. Pracowała w latach 1977- 1995 (w tym czasie jedynie przez 8 miesięcy otrzymując zasiłek dla bezrobotnych). Następnie przebywała na urlopie macierzyńskim i wychowawczym. W okresie od 13.8.1999 do 12.8.2002 Zainteresowana otrzymywała zasiłek gwarantowany; nie rozumie, czemu ów zasiłek Jej odebrano, a byt Jej i syna uległ pogorszeniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. W motywach powyższego rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło art. 3 pkt 2-11, art. 4 ust. 1 i art. 32 ustawy. Podkreśliło, że przepisy ustawy nie precyzują wysokości zasiłku celowego ani kryteriów ustalania jego wysokości; brak podstaw do uwzględnienia odwołania tylko dlatego, że przyznana kwota zasiłku nie odpowiada oczekiwaniom Wnioskodawczyni. Zainteresowana może w każdym czasie ponowić wniosek o zasiłek celowy i wystąpić o pomoc w formie rzeczowej ( art. 15-16 ustawy). B.D. wniosła na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o ponowne przyznanie Jej zasiłku gwarantowanego i przytaczając twierdzenia o faktach, zawarte w odwołaniu. Skarżąca podniosła, że próbowała znaleźć zatrudnienie, lecz bezskutecznie. Otrzymała zasiłek celowy na listopad i grudzień 2002 r. w wysokości 117,10 zł. Mieszka z dzieckiem u siostry w odrębnym pokoju, z dostępem do kuchni i łazienki ( k. 2, 7). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wskazując, że przedmiotem rozpatrzenia było odwołanie od decyzji przyznającej zasiłek celowy (na wniosek Zainteresowanej z 1.X.2002 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie. Uwagi organów obu instancji uszło, że Wnioskodawczyni dnia 1 października 2002 r. wniosła nie tylko o zasiłek "na opał" (który organ I instancji trafnie potraktował jako wniosek o zasiłek celowy na zakup opału), lecz i o zasiłek "na życie" (k. 3 akt administracyjnych). Obowiązkiem organu I instancji jest należycie wyjaśnić, o jakie świadczenie ubiega się wnioskodawca; odbywać się to może w toku pracy socjalnej ( art. 23 ust. 1 ustawy; S. Nitecki- glosa do wyroku NSA z 19.11.1998- II SA/Gd 2070/97- Sam. Teryt. 5/01/63-64), a w szczególności w trakcie wywiadu rodzinnego ( w protokole wywiadu jest rubryka III "Potrzeby i oczekiwania osoby/rodziny zgłoszone podczas przeprowadzania wywiadu". Z zapisu o treści "podopieczna zwróciła się z prośbą o przyznanie zasiłku celowego na opał" wnosić należy, że w toku wywiadu pracownik socjalny nie udzielił Zainteresowanej dostatecznych pouczeń o formach pomocy społecznej i nie wyjaśnił, co B.D. rozumie pod pojęciem "zasiłek na życie", skoro wnosiła nadto o "zasiłek na opał"- w każdym razie w aktach sprawy brak jakichkolwiek informacji o treści pouczeń, udzielonych Zainteresowanej. Już zatem to uchybienie obowiązkowi z art. 9 kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w części dotyczącej gwarantowanego zasiłku okresowego (S. Nitecki- op. cit. s. 64). Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że przy niejasnym sformułowaniu żądania- jeśli w ogóle było ono wyartykułowane- rzeczą organu jest doprowadzenie do jego sprecyzowania (wyrok NSA z 21.4.1999- I SA 2005/98). Samorządowe Kolegium całkowicie w swej decyzji pominęło wyraźnie w odwołaniu doprecyzowany wniosek o gwarantowany zasiłek okresowy i nie skierowało wniosku w tej części do rozpatrzenia przez organ I instancji, ograniczając się jedynie do zagadnień dotyczących zasiłku celowego (którego przyznania ni wysokości Odwołująca się nie kwestionowała). Jeśli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji, to- utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu- wydaje decyzję również naruszającą prawo. Obowiązkiem organu odwoławczego jest rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się doń w uzasadnieniu ( wyrok NSA z: 25.7.1986- II SA 1829/85- ONSA 2/86/43; 22.7.1998- III SA 310/97; 9.X.2001- V SA 3316/00; 14.8. 1987- IV SA 385/87- GAP 21/87/40; wyrok NTA z 15.2.1924- L.rej. 30/22 ZWNTA 1922/23 nr 32- akceptowany przez Zespół pod red. A. Wróbla "Kpa- orzecznictwo, piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 686 uw. 24; s. 687 uw. 26, s. 694 uw. 53). Tylko organ administracji publicznej władny jest rozstrzygnąć o tym, czy po pobieraniu przez okres 36 miesięcy gwarantowanego zasiłku okresowego, w sytuacji, w której dziecko wychowywane przez Skarżącą ukończyło 7 lat ( art. 31 ust. 4a i 4b ustawy), może Ona uzyskać ponownie gwarantowany zasiłek okresowy. Uzasadnienie decyzji rozstrzygającej o tym żądaniu winno spełniać zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasadę przekonywania ( art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 kpa). Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem w częściach dotyczących rozstrzygnięcia o zasiłku celowym ( art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm.). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora GOPS w tych tylko częściach, w których nie orzeczono o gwarantowanym zasiłku okresowym dla B.D. /-/ M.Bohdanowicz /-/ M.Dybowski /-/ B.Popowska jfs