II SA/Po 3119/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As. Sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant Referent Tatiana Gajdzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Inspektoratu Służby Więziennej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika za brak mieszkania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia [...] Nr [...] II. zasądza od Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P. na rzecz Skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ R.Batorowicz /-/ M.Dybowski Decyzją z dnia [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w S., powołując podstawy prawne z art. 104 kpa, art. 89 ust. 1 oraz art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. nr 61, poz. 283 ze zm.), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.U. nr 67, poz. 712), odmówił przyznania J.G. równoważnika z tytułu braku mieszkania. Jak wynikało z uzasadnienia decyzji przyczyną rozstrzygnięcia było ustalenie, że J.G. zrzekł się tytułu do zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] przez sprzedaż tego lokalu. Na skutek odwołania J.G. sprawę rozpatrywał Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, który decyzją z dnia [...] sierpniu 2001 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy przedstawił ustalenia faktyczne, według których J.G. w dniu [...] grudnia 1995 r. zbył w drodze umowy sprzedaży spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, a następnie w dniu [...] lipca 2001 r. złożył oświadczenie mieszkaniowe w celu przyznania i wypłaty równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Organ odwoławczy stwierdził, że z art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 1 powołanego rozporządzenia wykonawczego nie wyraża wprost wyłączenie uprawnienia do równoważnika pieniężnego w przypadku zbycia lokalu mieszkalnego. Powołał się jednak na zasady celowości wynikające z przepisów rozdziału 6 ustawy o Służbie Więziennej i wywiódł, że funkcjonariusz, który w przeszłości posiadał lokal mieszkalny, który to lokal zbył na wolnym rynku, miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Powołano przy tym art. 91 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej wyłączający przydział lokalu funkcjonariuszowi w razie zbycia własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. J.G. wniósł skargę do Sądu administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Uzasadniając skargę kwestionował zastosowaną przez organ odwoławczy interpretację przepisów ustawy o Służbie Więziennej i podnosił, że spełniał wszelkie warunki ustawowe uzasadniające przyznanie równoważnika pieniężnego. Podawał, że w związku z brakiem własnego mieszkania wynajmował mieszkanie na wolnym rynku. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej przewiduje po stronie funkcjonariusza w służbie stałej uprawnienie do równoważnika z tytułu braku mieszkania. Według tego przepisu uprawnienie to doznaje ograniczeń tylko wtedy gdy on sam lub określeni w art. 86 tejże ustawy członkowie rodziny posiadają lokal mieszkalny lub dom oraz gdy funkcjonariuszowi przydzielono kwaterę tymczasową. Przepis ten i to rangi ustawowej sformułowano bardzo wyraźnie, co sprzeciwia się co do zasady interpretacji zmierzającej do wyprowadzania dalej niż określone w przepisie ograniczeń, w szczególności związanych z okolicznością zbycia wcześniej zajmowanego lokalu. Dodać należy, że wydana na podstawie art. 89 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. (Dz. U. nr 67, poz. 712), obowiązujące w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, również nie przewidywało dalej niż określone w art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej ograniczeń uprawnienia do równoważnika pieniężnego. W związku z treścią art. 89 ust. 3 wymienionej ustawy Minister Sprawiedliwości nie był zresztą umocowany do wprowadzania rozporządzeniem takich ograniczeń. Równocześnie mieć należało na względzie, że z systemu prawnego wyrugowano § 6 ust. 2 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.Urz. MS nr 2, poz. 9), który to przepis przewidywał ograniczenie uprawnienia do równoważnika pieniężnego w przypadku zrzeczenia się lub utraty tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Przepis ten, jak i całe obejmujące go zarządzenie, straciło moc z chwilą wejścia w życie rozporządzenia z dnia 13 czerwca 2001 r., to jest 1 lipca 2001 r. Szeroko rozumiany prawodawca miał możliwość wprowadzenia regulacji dotyczącej ograniczenia uprawnienia do równoważnika pieniężnego do ustawy o Służbie Więziennej, między innymi celem uniknięcia przekraczania granic delegacji ustawowej przy wydawaniu aktu wykonawczego. Skoro tego nie uczynił, to tym samym przypisać mu należało wolę odstąpienia od zamiaru ograniczania uprawnienia w sposób dalej idący niż to wynika z aktualnego brzmienia art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. W przedstawionych warunkach proponowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji interpretacja przepisów Rozdziału 6 ustawy o Służbie Więziennej była zbyt daleko idąca i pozostawała w sprzeczności z wyraźnym brzmieniem przedstawionych regulacji. Dodać należy, że przepisy Rozdziału 6 ustawy o Służbie Więziennej nie zawierają przesłanek pozwalających na wnioski co do identyczności przesłanek różnych form zaspokajania potrzeb mieszkaniowych i przyznawaniu świadczeń funkcjonariuszom. W szczególności, niemożność przydzielenia na podstawie decyzji administracyjnej lokalu, osobie która zbyła prawo do lokalu, nieruchomości lub domu (art. 91 ust. 1 pkt 4 ustawy) pozostaje bez istotnego związku z odrębnym uprawnieniem do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Ewentualne odczucie nieracjonalności czy niesprawiedliwości obowiązujących regulacji w tym zakresie nie uzasadnia uzupełniania systemu prawnego przez działania pozostające w sprzeczności z zasadą działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 pa). Z wymienionych powodów uchylono decyzje organów obu instancji na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz. 1270) orzekając o kosztach postępowania stosownie do art. 200 tejże ustawy. Art. 152 upsa nie stosowano gdyż zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy stosownie do art. 153 upsa ocena prawna Sądu będzie wiążąca dla organów administracji publicznej, co wyłączać będzie stosowanie wobec skarżącego dotąd wymienionego ograniczenia uprawnienia do równoważnika pieniężnego. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ R.Batorowicz /-/ M.Dybowski TG