II SA/Po 312/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia T. K. w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić zażalenie /-/ T. Świstak Postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę T. K. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Ww. postanowienie doręczono Skarżącemu z błędnym pouczeniem o prawie do wniesienia zażalenia. Pismem z [...] lipca 2021 r. Skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o uchylenie postanowienia Sądu z [...] czerwca 2021 r. oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pismem procesowym z dnia [...] lipca 2021 r. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika Komendant Policji wniósł o odrzucenie zażalenia, względnie jego oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia [...] lipca 2021 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Do Sądu nie wpłynął dotąd dowód doręczenia tego postanowienia T. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zażalenie należało odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej: p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W myśl art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3. Wniesiona przez Skarżącego skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., zatem właściwym środkiem zaskarżenia była skarga kasacyjna. Wniesione zażalenie jest niedopuszczalne, gdyż nie zostało przewidziane przepisami cytowanej ustawy. Zaś sporządzenie i wywiedzenie przez samego skarżącego zażalenia na postanowienie od którego przysługuje skarga kasacyjna powoduje, że zażalenie takie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2018 r., II OZ 372/18). Wywiedzione w tej sprawie zażalenie nie mogło zostać potraktowane jako skarga kasacyjna, z uwagi na niespełnienie warunku formalnego wynikającego z art. 175 p.p.s.a. Stosownie do § 1 tego przepisu skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Natomiast zgodnie art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Należy jednak zauważyć, że to Wojewódzki Sąd Administracyjny, doręczając zaskarżone postanowienie, błędnie pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia, zamiast pouczyć o przysługującym mu prawie wniesienia skargi kasacyjnej i jej wymogach formalnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, w sytuacji gdy na skutek błędnych działań sądu administracyjnego strona uchybi wymaganiom formalnym przewidzianym dla danego środka odwoławczego i zostanie on odrzucony, to jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, co pozwoli na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybień powstałych bez winy strony. Błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która dokonała czynności procesowej zgodnie z nim. Wykonując obowiązek wynikający z art. 6 p.p.s.a. Sąd wskazuje nadto, iż w sprawie złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowienie to nie jest prawomocne, skarżący ma prawo złożyć od niego sprzeciw. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). W takiej sytuacji procesowej w sprawie znajdą zastosowanie przepisy art. 177 § 3 p.p.s.a. stanowiący, iż w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, względnie art. 177 § 6 p.p.s.a. stanowiący, że w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Powyższe oznacza, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia [...] czerwca 2021 r., sygn. II SA/Po [...] otworzy się dla wyznaczonego z urzędu pełnomocnika strony dopiero od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, zaś w przypadku prawomocnego oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej rozpocznie się dopiero od dnia doręczenia stronie postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zażalenie wniesione na postanowienie, od którego nie przysługuje taki środek zaskarżenia oraz stanowiące przedwczesny środek zaskarżenia, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne, a w związku z tym na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd nie uwzględnił wniosku organu o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, uznając że żądanie to stoi w sprzeczności z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie istnieją zaś jakiekolwiek przepisy szczególne uzasadniające zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów za postępowanie przed sądem pierwszej instancji – i to niezależnie od wyniku i etapu sprawy. /-/ T. Świstak