II SA/Po 314/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 sierpnia 2013r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2013r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia 1. ustanowić dla A. A. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący A. A. został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie na mocy postanowienia z 17 kwietnia 2013r. Prawo pomocy nie zostało cofnięte. W dniu 17 czerwca 2013r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący argumentował, że jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i bezdomną, mieszka w nieukończonej altanie na działce. Oświadczył, że jego jedynym dochodem jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Na koszty leczenia wydaje około [...] zł., koszty opału i prądu to około [...] zł. Nadto podał, że jest osobą samotną. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego, oszczędności oraz wartościowych ruchomości. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis stanowi art. 239 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy) w zakresie określonym prawomocnym postanowieniem o przyznaniu tego prawa. Skarżący korzysta już ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości na mocy prawomocnego postanowienia. Zatem nie ma interesu prawnego w domaganiu się ponownego zwolnienia od kosztów sądowych osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.). Żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest niezasadne, skoro wnioskodawca z takiego zwolnienia już korzysta. Rozpoznać zatem należy prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata. W świetle przepisu art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności sądowych (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego przedstawiona we wniosku o prawo pomocy uzasadnia ocenę, że nie jest on w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jego miesięczny dochód, wedle zasad doświadczenia życiowego, nie wystarcza nawet na zaspokojenie koniecznych wydatków bieżącego utrzymania związanych z pokryciem kosztów mieszkania, żywności, leków. Nie posiada także żadnego majątku, który pozwoliłby mu na pozyskanie dodatkowych dochodów. Posiada także trudności z zaspokojeniem własnych potrzeb mieszkaniowych. Wobec powyższego, poniesienie wydatków na wynagrodzenia adwokata z wyboru sprawie spowoduje uszczerbek w niezbędnych wydatkach koniecznego utrzymania skarżącego, a w konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa do sądu. Sprawa znajduje się bowiem na etapie skargi kasacyjnej, gdzie obowiązuje tzw. "przymus adwokacko-radcowski". W tym stanie rzeczy należało przyznać prawo pomocy i ustanowić adwokata z urzędu. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska