II SA/Po 317/15
WyrokWSA w Poznaniu2015-09-09
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Barbara Drzazga, Danuta Rzyminiak - Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca wysokość opłaty adiacenckiej wydana po upływie trzyletniego terminu określonego w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest prawnie skuteczna?Ratio decidendi
Wydanie decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej musi nastąpić przed upływem trzyletniego terminu od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Decyzja wydana po upływie tego terminu, nawet jeśli poprzednia decyzja została uchylona, jest bezskuteczna, a organ traci kompetencje do jej wydania. Termin ten ma charakter materialnoprawny i jego niedochowanie powoduje utratę uprawnienia do ustalenia opłaty.Stan faktyczny
Skarżący byli współwłaścicielami nieruchomości, na którą nałożono opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego wybudowaniem drogi. Organ I instancji wydał decyzję ustalającą opłatę w 2009 r., która została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w 2012 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wydał decyzję w 2014 r., już po upływie trzyletniego terminu przewidzianego w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Skarżący kwestionowali prawidłowość ustalenia terminu i legalność decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego; umorzył postępowanie administracyjne; zasądził od Kolegium na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania w kwocie 716 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi J. K., B. K., T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2015r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] z dnia [...] lutego 2014r. nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżących kwotę 716 zł (siedemset szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z [...] lutego 2014 r., nr [...], Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...], z powołaniem się na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie: "K.p.a."), a także art. 145, art. 146, art. 147 oraz art. 148 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.; dalej w skrócie: "u.g.n."), § 9 uchwały Rady Miejskiej P. nr [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. w sprawie przekształcenia P. Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego [...] w Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...][...], a także na uchwałę Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej [...], ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości – stanowiącej w dniu [...] sierpnia 2006 r. współwłasność J. K., B. K. i T. K., położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działki nr [...] – spowodowanego wybudowaniem tej drogi.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Dyrektor [...] wyjaśnił, że decyzją nr [...] z [...] maja 2005 r. (ze zm.), wydaną na wniosek Zarządu Dróg Miejskich, Prezydent Miasta P. ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie nawierzchni utwardzonych dróg, kanalizacji deszczowej oraz przebudowie oświetlenia na osiedlu [...] w P. Następnie decyzją z [...] grudnia 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił Zarządowi Dróg Miejskich pozwolenia na budowę inwestycji w całości obejmującej budowę nawierzchni utwardzonych dróg, kanalizacji deszczowej, odcinka kanalizacji sanitarnej oraz przebudowę oświetlenia i odcinka sieci telekomunikacyjnej na tym osiedlu. Protokolarnego odbioru końcowego i przekazania wybudowanej ulicy [...] (na odcinku od ulicy [...] do końca; III etap inwestycji) dokonano w dniu [...] sierpnia 2006 r.
Dalej Dyrektor [...] wyjaśnił, że decyzją z [...] sierpnia 2009 r. ustalił opłatę adiacencką, do wniesienia której zobowiązano J. K., B. K. i T. K. Na skutek ich odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] marca 2012 r., uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor [...] wskazał, że w toku ponownego rozpoznawania sprawy nowo wybrany rzeczoznawca majątkowy sporządził w dniu [...] października 2012 r. operat szacunkowy. Organ I instancji obszernie opisał ustalenia tego operatu oraz zastosowane w nim podejście i metodę oszacowania nieruchomości (podejście porównawcze, metoda korygowania ceny średniej), a sam operat ocenił jako zgodny z przepisami, spójny, logiczny i aktualny, zaś wynikające zeń wartości – jako wiarygodne. Na podstawie tego operatu ustalono, że wartość przedmiotowej nieruchomości, położonej przy ul. [...] przed wybudowaniem drogi wynosiła [...] zł, a po jej wybudowaniu wynosi [...] zł. W wyniku wybudowania drogi wartość tej nieruchomości wzrosła zatem o [...] zł. Organ I instancji wskazał ponadto, że w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi ([...] sierpnia 2008 r.) obowiązywała uchwała Rady Miasta P. nr [...], zgodnie z którą opłata adiacencka stanowi 50% różnicy wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej. Czyli dla przedmiotowej nieruchomości opłata ta wynosi [...] zł.
Od powyższej decyzji Dyrektora [...] odwołanie wnieśli J. K., B. K. i T. K, którzy zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 10 i 79 K.p.a. oraz naruszenie art. 145 ust. 2 u.g.n. Naruszenia te skutkowały, zdaniem odwołujących, błędnym przyjęciem dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, od którego rozpoczyna swój bieg trzyletni termin na wydanie decyzji. Zarzucono także zaskarżonej decyzji jej błędne wydanie po upływie ustawowego termin 3 lat.
Decyzją z [...] stycznia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., a także art. 146, art. 145, art. 148 ust. 1, 2 i 3 u.g.n., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora [...].
Kolegium w uzasadnieniu swej decyzji podzieliło argumenty i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji. W szczególności wskazało, że aprobuje poglądy wyrażone w orzecznictwie, w tym zwłaszcza w przywołanej uchwale NSA o sygn. I OPS 4/09, iż warunkiem zachowania terminu, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n., jest skuteczne doręczenie przed jego upływem decyzji organu pierwszej instancji. Z powołaniem się na dalsze orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium stwierdziło, że bez znaczenia pozostaje okoliczność ewentualnego następczego uchylenia tejże decyzji. Pierwsza decyzja w rozpatrywanej sprawie została wydana w dniu [...] sierpnia 2009 r., zatem przed upływem trzyletniego terminu, którego kres przypadał na dzień [...] sierpnia 2009 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium, J. K., B. K. i T. K. zarzucili zaskarżonej decyzji:
- naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6 K.p.a.;
- naruszenie przepisów postępowania – art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a.;
- naruszenie art. 145 ust. 2 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji, nawet wadliwej, określającej wysokość opłaty adiacenckiej, skutkuje przerwaniem biegu terminu z art. 145 ust. 2 u.g.n.;
- naruszenie art. 10 K.p.a. oraz 79 K.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie postępowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz brak umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji;
- naruszenie art. 145 ust. 2 u.g.n., skutkujące błędnie przyjętym dniem stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, od którego biegnie trzyletni termin na wydanie decyzji.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od Kolegium kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na powyższą skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 9 września 2015 r. stawił się pełnomocnik strony skarżącej, wnosząc i wywodząc jak w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Dokonując w tak zakreślonych granicach kognicji kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium oraz, na mocy art. 135 P.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...], Sąd doszedł do przekonania, że decyzje te nie mogą się ostać w obrocie prawnym.
Sąd podzielił bowiem zapatrywanie wyrażone w odwołaniu oraz w skardze, że w rozpatrywanej sprawie nie został dochowany termin, w jakim można było ustalić opłatę adiacencką, wynikający z art. 145 ust. 2 ab initio u.g.n. W myśl tego przepisu wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2 u.g.n. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.
Zgodnie z przywołaną przez obie strony uchwałą NSA o sygn. akt I OPS 4/09 (ONSAiWSA 2009, nr 5, poz. 84) trzyletni termin, o jakim mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n., dotyczy rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Termin ten liczy się od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.
Należy zauważyć, że użyte w art. 145 ust. 2 u.g.n. wyrażenie "od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi" nie jest w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretowane jednolicie. Sąd w niniejszym składzie przychyla się jednak do tego poglądu, w myśl którego momentem, w jakim dochodzi do stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, nie jest, co do zasady, data podpisania protokołu ostatecznego odbioru i przekazania do użytkowania obiektu, lecz dopiero data, w której można przystąpić legalnie do użytkowania drogi, ustalona z uwzględnieniem przepisów Prawa budowlanego. Nie chodzi bowiem o jakąkolwiek możliwość korzystania z drogi, ale o możliwość skorzystania z drogi wybudowanej prawidłowo, tj. przede wszystkim zgodnie z obowiązującymi przepisami, która to okoliczność podlega wiążącej weryfikacji w ramach odpowiedniej procedury poprzedzającej przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego (np. procedury zgłoszenia wybudowanej drogi do użytkowania).
Taki pogląd zaprezentowały również organy administracji w obu kontrolowanych decyzjach. Jak trafnie w tych decyzjach wywiedziono, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należało przyjąć, że stworzenie warunków do korzystania z drogi nastąpiło w dniu podpisania protokołu końcowego odbioru robót, tj. [...] sierpnia 2006 r. – a to z tego powodu, że protokolarnemu odbiorowi podlegała część robót budowlanych (etap III inwestycji). Takie oznaczenie początku biegu trzyletniego terminu do naliczenia opłaty adiacenckiej nie budzi zastrzeżeń Sądu.
W konsekwencji przewidziany w art. 145 ust. 2 u.g.n. trzyletni termin do wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej upływał w niniejszej sprawie z dniem [...] sierpnia 2010 r. (por. art. 112 K.c.). Wprawdzie przed tym dniem Dyrektor [...] wydał (pierwszą) decyzję ustalająca opłatę adiacencką [...] sierpnia 2009 r. ale została ona następnie wyeliminowana z obrotu prawnego kasacyjnym orzeczeniem Kolegium z [...] marca 2012 r. Wydanie przez Dyrektora [...] drugiej decyzji w tej sprawie nastąpiło dopiero w dniu [...] lutego 2014 r., a więc – jak należy uznać – już po upływie ustawowego terminu.
Sąd w niniejszym składzie nie podziela poglądu przyjętego przez organy obu instancji, w myśl którego wydanie przed upływem 3-letniego terminu, o jakim mowa art. 145 ust. 2 u.g.n., decyzji organu pierwszej instancji miałoby przesądzać o zachowaniu tego terminu niejako "raz na zawsze" – a więc także w sytuacji, gdy owa decyzja pierwszoinstancyjna została następnie uchylona. Skład orzekający podziela stanowisko przeciwne – wyrażone m.in. w wyroku WSA w Poznaniu z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 183/12 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie: "CBOSA") – zgodnie z którym do zachowania terminu określonego w art. 145 ust. 2 u.g.n. musi istnieć w obrocie prawnym rozstrzygnięcie ustalające wysokość opłaty adiacenckiej wydane przed upływem trzech lat. Późniejsze wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ustalającej wysokość tej opłaty, jeżeli upłynął już 3-letni termin do jej wydania, powoduje, że organ traci kompetencje do wydania decyzji określającej wysokość opłaty adiacenckiej. Za przyjęciem takiego stanowisko przemawiają w szczególności następujące względy.
Trzyletni termin określony w art. 145 ust. 2 u.g.n. jest terminem o charakterze materialnoprawnym. Dla zachowania tego terminu konieczne jest wydanie decyzji przed jego upływem przez organ pierwszej instancji, z tym że nie jest niezbędne, aby decyzja ta w tym terminie zyskała przymiot ostateczności. Przyjmując takie stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie miał na uwadze przywołaną wyżej uchwałę NSA o sygn. I OPS 4/09, w której przesądzono, iż "trzyletni termin, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczy rozstrzygnięcia przez organ I instancji o ustaleniu opłaty adiacenckiej". W uzasadnieniu tej uchwały przedstawione zostało przekonujące stanowisko odnośnie do kwestii, czy przed upływem omawianego terminu opłata adiacencka może być określona decyzją nieostateczną. Naczelny Sąd Administracyjny uznał takie rozwiązanie za zgodne z prawem. Podobny pogląd wyrażany jest obecnie także w literaturze przedmiotu, w której podkreśla się, że skoro opłata adiacencka nie jest podatkiem, lecz daniną publiczną, z którą ustawodawca wiąże powstanie roszczenia przysługującego gminie, podlegającego przedawnieniu, to wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji przed upływem przedawnienia jest skuteczne także wówczas, gdy decyzja ta staje się ostateczna po upływie trzech lat (por.: E. Mzyk [w:] S. Kalus (red.), Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2012, uw. 4 do art. 145; E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, LEX 2014, uw. 3 do art. 145).
Jak to już wyżej wskazano, termin z art. 145 ust. 2 u.g.n. jest terminem prawa materialnego i jako taki wyznacza okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjno-prawnego stosunku materialnego (zob. B. Adamiak, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 1999 r., sygn. akt V SA 708/99, OSP 2000, nr 9, poz. 134). Terminy materialne to terminy do dokonania czynności wywołujących bezpośrednie skutki materialnoprawne, niezależnie od tego, czy dokonywane są w toku (w ramach) postępowania, czy poza nim, oraz bez względu na to, czy wywołują również skutki procesowe, czy nie (Z.R. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 268). Pokreślić w tym miejscu należy, iż terminy materialnoprawne mogą odnosić się tak do strony, jak i do organu. Niezachowanie terminu materialnego odnoszącego się do strony powoduje wygaśnięcie uprawnienia (roszczenia), a termin ten nie może być żadnym środkiem prawnym przedłużony czy też przywrócony. Analogiczna zasada obowiązuje przy terminie materialnym odnoszącym się do organu – upływ terminu powoduje utratę możliwości działania przez organ. Skoro tak, to sprawa powinna zostać zakończona przez organ przed upływem owego terminu, bo potem nie będzie on mógł działać, tj. korzystać ze swego uprawnienia (kompetencji); tak samo jak strona, która po upływie terminu zawitego nie ma możliwości prawnych skorzystania ze swego roszczenia.
Na tym tle Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z 29 października 2014 r., sygn. akt II SA/Po 381/14 (CBOSA), w myśl którego ze stanowiska wyrażonego w uchwale NSA o sygn. I OPS 4/09 nie można wyprowadzać wniosku dalej idącego, aniżeli to bezpośrednio wynika z jej tezy, tj. nie można twierdzić, że wydanie nieostatecznej decyzji w terminie określonym w art. 145 ust. 2 u.g.n. stanowi definitywne wypełnienie warunku określonego w tym przepisie także wtedy, gdyby pierwszoinstancyjna decyzja została następnie uchylona. Należy zauważyć, że uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej – czy to na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., czy też przez sąd administracyjny – powoduje stan, w którym brak w obrocie prawnym jakiejkolwiek decyzji w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Zatem dla osoby potencjalnie objętej obowiązkiem uiszczenia tej opłaty aktualizuje się ponownie stan niepewności, przed którym chronić ma właśnie termin określony w art. 145 ust. 2 u.g.n. Opłata może zostać ponownie ustalona, i to w wysokości dowolnej – w znaczeniu: innej niż poprzednio, także wyższej – gdyż potencjalny zobowiązany do uiszczenia opłaty nie może się skutecznie powoływać na zakaz reformationis in peius (zakaz orzekania na niekorzyść). Zakaz ten dotyczy orzekania w postępowaniach odwoławczym oraz sądowoadministracyjnym, a nie w ponownie prowadzonym postępowaniu przed organem pierwszej instancji.
Zagadnienie wspomnianej, długotrwałej niepewności strony co do wysokości należnej opłaty adiacenckiej szczególnie ostro i wyraźnie przedstawia się w okolicznościach niniejszej sprawy. Należy bowiem zauważyć, że w tej sprawie do dnia wydania drugiej decyzji przez organ I instancji ([...] lutego 2014 r.) – a więc przez ponad 7 lat od stworzenia warunków do korzystania z drogi ([...] sierpnia 2006 r.) – skarżący nie wiedział, czy i w jakiej wysokości opłata ta zostanie w końcu ustalona. Przy tym należy zauważyć, że każda z decyzji wydanych przez organ I instancji opiewała na inną kwotę (pierwsza – [...] zł; druga – [...] zł). W ocenie Sądu właśnie takim sytuacjom, jak zaistniała w rozpatrywanej sprawie, ma przeciwdziałać art. 145 ust. 2 u.g.n. Dlatego 3-letni termin określony w tym przepisie należy rozumieć jako termin do określenia wysokości należnej opłaty, a nie jako termin do wyrażenia przez organ zamiaru skorzystania ze swoich uprawnień do jej wymierzenia. W tym terminie powinien więc ustać stan niepewności nie tylko co do samego obowiązku poniesienia opłaty, ale również co do jej wysokości. Można w sposób uprawniony przypuszczać, że jeżeli celem ustawodawcy byłoby ustanowienie terminu, w którym organ miałby wyrazić jedynie chęć skorzystania ze swoich uprawnień, to użyłby raczej formuły, z której wynikałoby, iż organ w okresie trzech lat musi "wszcząć postępowanie" w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, a nie "wydać decyzję".
Z tych wszystkich względów Sąd stwierdza, że obie wydane w sprawie decyzje nie mogły się ostać.
Odnosząc się zaś do argumentacji organów obu instancji – które, z powołaniem się na konkretne orzeczenia sądów administracyjnych, wskazywały, że wystarczającym warunkiem zachowania terminu, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n., jest skuteczne doręczenie przed jego upływem decyzji organu pierwszej instancji, natomiast bez znaczenia pozostaje okoliczność ewentualnego następczego uchylenia tej decyzji – należy zauważyć, że początkowo kwestia ta rzeczywiście nie była rozstrzygana w orzecznictwie jednolicie. Jednakże ostatecznie przeważyło – i obecnie bez wątpienia dominuje – stanowisko, w myśl którego do zachowania terminu określonego w art. 145 ust. 2 u.g.n. musi istnieć w obrocie prawnym rozstrzygnięcie ustalające wysokość opłaty adiacenckiej wydane przed upływem okresu trzyletniego. Późniejsze wyeliminowanie decyzji ustalającej wysokość tej opłaty, jeżeli upłynął już trzyletni termin do jej wydania, powoduje, że organ traci uprawnienie do kształtowania praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjno-prawnego stosunku materialnego, tj. traci kompetencje do wydania decyzji określającej wysokość opłaty adiacenckiej (zob. np. wyroki WSA: z 21.06.2012 r., IV SA/Po 183/12; z 30.08.2012 r., IV SA/Po 200/12; z 17.01.2013 r., IV SA/Po 510/12; z 07.03.2013 r., II SA/Po 822/12; z 25.04.2013 r., II SA/Po 6/13; z 29.05.2013 r., II SA/Sz 298/13; z 29.05.2013 r., II SA/Sz 294/13; z 13.06.2013 r., II SA/Sz 297/13; z 27.08.2013 r., II SA/Łd 266/13; z 04.09.2013 r., II SA/Po 664/13; z 16.01.2014 r., IV SA/Po 650/13; z 12.03.2014 r., II SA/Po 30/14; z 26.06.2014 r., II SA/Po 380/14; z 24.07.2014 r., II SA/Po 390/14; z 29.10.2014 r., II SA/Po 381/14; z 11.02.2015 r., IV SA/Po 1233/14 – dostępne w CBOSA). Taki pogląd aprobowany jest również w doktrynie (zob.: A. Skomra, P. Daniel, Termin ustalenia opłaty adiacenckiej, "Finanse Komunalne" 2013, nr 6, s. 32; E. Klat-Górska [w:] E. Klat-Górska, L. Klat-Wertelecka, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2015, uw. 2 do art. 145).
Podzielić trzeba i ten pogląd wyrażony w uzasadnieniu przywołanego wyżej wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt II SA/Po 381/14 (CBOSA), że tylko taka wykładnia powyższej regulacji prawnej da się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz pewności prawa. Za odmienną wykładnią nie może przemawiać fakt, że kontrolna w stosunku do administracji publicznej funkcja sądu administracyjnego może być w konkretnych przypadkach wykorzystywana do uniemożliwienia realizacji zadań tej administracji; w tym przypadku: do uniemożliwienia wydania decyzji określającej wysokość opłaty na skutek upływu terminu. W tym kontekście należy bowiem zwrócić uwagę na fakt, że w art. 145 ust. 2 u.g.n. termin został ustalony w wymiarze aż trzech lat, co – przy dochowaniu przez organy administracji terminów załatwiania spraw określonych w art. 35 K.p.a. – jest, w ocenie Sądu, w zupełności wystarczające do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w obu instancjach oraz postępowania sądowoadministracyjnego, a nawet ewentualnego powtórzenia tych procedur.
Reasumując, wydanie (ponowne) decyzji przez organ I instancji nastąpiło w rozpoznawanej sprawie po upływie terminu określonego w art. 145 ust. 2 u.g.n., a więc z naruszeniem tego przepisu prawa materialnego. Utrzymując zaś w mocy tę decyzję, Kolegium w istocie powieliło wskazane naruszenie, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Wobec ustalenia, że w przedmiotowej sprawie decyzja pierwszoinstancyjna ustalająca wysokość opłaty adiacenckiej została wydana z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n., Sąd nie dokonywał już kontroli zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, tj. uchylił zaskarżone decyzje obu instancji.
Skoro, jak wyżej wskazano, organy w niniejszej sprawie utraciły kompetencje do wydania decyzji określającej wysokość opłaty adiacenckiej z powodu upływu terminu określonego w art. 145 § 2 u.g.n., to zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., o czym Sąd na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (punkt trzeci sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło