II SA/Po 318/03

WyrokWSA w Poznaniu2005-04-07

Skład orzekający: Maciej Dybowski, Bożena Popowska, Maria Bohdanowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach jest zasadne, jeśli skarżący uzyskał te uprawnienia wyłącznie z tytułu służby wojskowej w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, a służba ta obejmowała walkę z podziemiem zbrojnym?
Ratio decidendi
Pozbawienie uprawnień kombatanckich jest zasadne, jeśli skarżący uzyskał je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, a służba wojskowa, nawet jeśli obejmowała walkę z podziemiem zbrojnym, mieści się w tym okresie i charakterze. Przywileje kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem, a ich przyznanie musi mieć jednoznaczne podstawy ustawowe.
Stan faktyczny
Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J.C. uprawnień kombatanckich przyznanych za utrwalanie władzy ludowej w latach 1948. Skarżący kwestionował podstawę prawną decyzji, twierdząc, że okres ten był czasem szkolenia, a dane o jego służbie wojskowej są nierealne. Organ, opierając się na dokumentach z Centralnego Archiwum Wojskowego, ustalił, że jednostki, w których służył skarżący, brały udział w walce z podziemiem zbrojnym i rozbrajaniu ludności cywilnej, co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowiło podstawę do pozbawienia uprawnień.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Popowska Sędzia WSA Maria Bohdanowicz(spr.) Protokolant referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/ M. Bohdanowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska AR Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z dnia [...] nr [...] pozbawił uprawnień kombatanckich J.C. przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. za utrwalenie władzy ludowej w okresach od [..].IV.1948r. do [...].VII.1948r. i od [...].VIII.1948r. do [...].XII.1948r. łącznie 5 m - cy w dniu [...].IX.1983r. W uzasadnieniu organ podał, że J.C. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej oraz, że pozbawienie tych uprawnień zgodne jest z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.I.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 142 poz. 950 z późn. zm.). W swym odwołaniu od tej decyzji J.C. podniósł, iż okres od [...].VI. do [...].VII. 1948r to nie jest czas służby wojskowej i udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej, lecz okres intensywnego szkolenia w miejscowości Szczytno. W zaświadczeniu ZBoWiD podano daty nierealne i wzięto pod uwagę prawdopodobny udział jednostki KBW Olsztyn. Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik Urzędu ustalił, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie w tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. Uzyskał bowiem z Centralnego Archiwum Wojskowego przebieg służby J.C. w Wojsku Polskim oraz informacje co do udziału jednostek w których pełnił służbę w walkach ze zbrojnym podziemiem. Na tej podstawie ustalił, że jednostki w których skarżący pełnił służbę wydzielały grupy żołnierzy wyłącznie do walk z Narodowymi siłami zbrojnymi oraz bandami rabunkowymi. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy przywileje przewidziane tą ustawą tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Stąd też decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z [...] nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W swojej skardze do Sądu J.C. zaskarżył przedmiotową decyzję i wniósł o jej uchylenie i przywrócenie uprawnień kombatanckich oraz wniósł o zastosowanie przepisu art. 51 pkt 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skarga zarzuca organowi, iż dane uzyskane z Centralnego Archiwum Wojskowego o przebiegu jego służby wojskowej i udziałach w walkach ze zbrojnym podziemiem są nierealne i przyjęte na chybił trafił. Podał, że został powołany do zasadniczej służby wojskowej [...].VI.1948r. i wcielony do formacji wojskowej MSW walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej w 14 pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego a [...].IX.1950r. przeniesiony został do rezerwy. Ponownie został powołany do służby wojskowej [...].V.1951r. w jednostce KBW Poznań o od 1956r. w jednostce podległej Ministrowi Obrony Narodowej. Zdaniem skarżącego świadczą te daty o tym, że nie mógł brać udziału w akcji operacyjnej jednostki KBW od [...].VI.1951 do [...].V.1952r. oraz [...].X.1952r. do [...].X.1952r. Nadto podał, że posiada liczne odznaczenia cywilne i wojskowe. Wreszcie powołał się na art. 51 pkt 4 konstytucji, który mówi, że każdy obywatel ma prawo żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawidłowych lub zebranych w sposób niezgodny z ustawą. Żadna także ustawa nie może działać wstecz i pozbawiać obywatela przyznanych mu uprawnień. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący w złożonym piśmie przywołał jeszcze jedną podstawę dla uprawnień kombatanckich, a mianowicie, iż w 1943r. był zwerbowany jako 15 letni chłopiec przez osoby z Armii Krajowej w dzielnicy G. gdzie został ostrzelany przez policję niemiecką, w wyniku czego śmierć poniosła uczestniczka o kryptonimie Ania. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. J.C. zgodnie z zaświadczeniem byłego związku Bojowników O Wolność i Demokrację w P. z [...] otrzymał uprawnienia kombatanckie za udział w walkach z reakcyjnym podziemiem, służąc w jednostkach KBW w okresie do [..].VI.1948r. do [...].VII.1948r. i od [...].VIII.1948r. do [...].XII.1948r. Składając swoją deklarację w 1963r. o przyjęcie w poczet członków związku także jako podstawę powołał "walki z reakcyjnym podziemiem w województwach białostockim, warszawskim i olsztyńskim w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w wyżej wymienionym okresie. Nie opierając się wyłącznie na tych dokumentach organ orzekający przeprowadził postępowanie i uzyskał z Wojewódzkiej Komendy Uzupełnień w G. przebieg służby wojskowej J.C. oraz z Centralnego Archiwum Wojskowego w W. informację o charakterze 14 i 10 Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w latach 1948, a następnie 1949 - 1950. Z dokumentów tych wynika, iż J.C. od [...].VI.1948r do końca tego roku służył w 14 pułku KBW a od [...].V.1951r. w 10 pułku KBW oraz, że żołnierze 14 pułku w 1948r. w okresie służby brali udział w zwalczaniu poakowskiego zbrojnego podziemia, band rabunkowych oraz uczestniczyli w rozbrajaniu ludności cywilnej z nielegalnie posiadanej broni w 1948r. W tej sytuacji w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ma zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371) o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, bowiem J.C. uzyskał te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w 1948r. w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Dodać także należy, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.X.2001r. V SA 214/01 - "w/g cytowanej ustawy wcielenie i odbywanie służby wojskowej poza okresem 10.V.1945 do 30.VI.1947r. nie stanowi podstawy do otrzymania uprawnień kombatanckich". Zważyć należy bowiem, że uprawnienia kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla Polski, a przywileje w związku z ich posiadaniem są ponadstandardowe w stosunku do tych osób, które tych uprawnień nie posiadają. Przyznanie uprawnień musi więc mieć za podstawę albo działalność z którą ustawa łączy te uprawnienia, bądź też być ofiarą represji w miejscach i z tych przyczyn określonych w tej ustawie. Zarzut skarżącego, iż zaskarżona decyzja jest sprzeczna z Konstytucją, należy uznać za chybiony wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15.IV.2003r. OTK-A 2003/4/31, w którym stwierdził, iż art. 25 ust.2 pkt.2 ustawy z 24.I.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 142 poz. 950) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 17 lit. a ustawy z dnia 25.IV.1997r o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. nr 68 poz. 436) jest zgodny z art. 2, art. 19 i art. 32 konstytucji. Ostatni zarzut jaki skarżący podniósł na rozprawie, iż jest jeszcze inny okres, który mógłby podlegać cytowanej ustawie dla dochodowych roszczeń, to należy stwierdzić, iż do dnia rozprawy tych okoliczności nie przedstawił, a na rozprawie także nie wskazał żadnych dowodów dla ich wykazania. Przy takim stanie prawnym i faktycznym ustawy skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ organ orzekający nie naruszył prawa w stopniu, jaki mógłby uzasadniać uchylenie zaskarżonych decyzji. Stąd też skarga została oddalona z mocy art. 151 ustawy z 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30.VIII.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). /-/ M. Bohdanowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska AR

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło