II SA/Po 318/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2016r. o odmowie przyznania A. K. prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. i K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy. /-/ E. Brychcy Skarżący A. K. i K. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą obojgu skarżącym rozbiórkę obiektu budowlanego – zbiornika wodnego - pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr ewidencyjny [...]w miejscowości K., gm. S. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 czerwca 2015r., na wniosek obojga skarżących, przyznano im prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Następnie skarżący K. K. wystąpił o ustanowienie adwokata z urzędu, który został mu przyznany postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 października 2015r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła do reprezentowania tego skarżącego pełnomocnika w osobie adw. J. K. Pismem z 23 grudnia 2015r. skarżąca A.K. wniosła o przyznanie jej radcy prawnego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z 29 lutego 2016r. umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Na skutek sprzeciwu na powyższe postanowienie referendarza, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 14 kwietnia 2016r. umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 15 czerwca 2016r. oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie WSA z 14 kwietnia 2016r. umarzające postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. NSA stwierdził, że poprzez ustanowienie adwokata dla skarżącego zabezpieczono również interes prawny skarżącej, ponieważ ich uprawnienia i obowiązki w spawie są wspólne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 10 sierpnia 2016r. oddalił skargę. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wnioskiem z 5 września 2016r. skarżąca A.K. wniosła o przyznanie jej adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z 10 sierpnia 2016r. i reprezentowania jej w postępowaniu kasacyjnym. Referendarz sądowy postanowieniem z 19 października 2016r. umorzył postępowanie w przedmiocie ponownego wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy argumentując, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego mąż skarżącej jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zabezpieczony został zatem interes prawny skarżącej, ponieważ ich uprawnienia i obowiązki są wspólne. Nadto zwrócono uwagę, że wniesiona została skutecznie skarga kasacyjna od wyroku Sądu sporządzona przez pełnomocnika skarżącego. Sprzeciw od postanowienia referendarza z 19 października 2016r. wniosła w zakreślonym terminie skarżąca, domagając się jego uchylenia i przyznania jej adwokata. Wskazała, że nie zgadza się z argumentacją zaskarżonego postanowienia. Działający w sprawie adwokata reprezentuje skarżącego – jej męża - a nie ją. Nie udziela jej porad prawnych i nie składał w jej imieniu skargi kasacyjnej. Nadmieniła, że jest osobą schorowaną, a sprawa jest skomplikowana i sama sobie w sprawie nie poradzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z nowelizacją z 9 kwietnia 2015r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015, poz. 658) przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: "P.p.s.a.") stosuje się do postępowań wszczętych po 15 sierpnia 2015r. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona w dniu 25 marca 2015r. zatem do rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy zastosować należy przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015r. Zgodnie z art. 260 P.p.s.a zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. We wniosku o prawo pomocy A.K. domaga się przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Sąd podkreśla, co zostało już skarżącej przedstawione w toku poprzedniego wniosku o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, że przedmiotowa sprawa dotycząca nakazu rozbiórki obiektu budowlanego jest jedna bez względu na liczbę występujących w niej osób – skarżących. Strona skarżąca też jest jedna, również wtedy gdy w jej charakterze występuje kilka podmiotów – w niniejszej sprawie dwoje skarżących – małżonkowie A. i K. K. Wielopodmiotowy charakter strony skarżącej w danej sprawie nie stanowi wyodrębnionego kryterium ustalania kilku profesjonalnych pełnomocników do odrębnego reprezentowania każdego ze skarżących, którzy w istocie stanowią jedną stronę skarżącą. Oboje skarżący mają taki sam interes prawny do wniesienia skargi na jedną i tą samą, skierowaną do obojga, decyzję organów nadzoru budowlanego, którą wspólnie zaskarżyli. Zaskarżona decyzja dotyczy nieruchomości, której są współwłaścicielami na prawach wspólności ustawowej. W skardze podnosili wspólne zarzuty i składali tożsame wnioski. W toku postępowania administracyjnego reprezentował skarżących jeden profesjonalny pełnomocnik. W ocenie Sądu obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Nie istnieje bowiem bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlega jakimkolwiek ograniczeniom i które stwarzałoby uprawnionym nieograniczoną możliwość ochrony praw na drodze sądowej (por. post. NSA z 20 sierpnia 2015r., sygn. akt I OZ 1027/15, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). Ograniczenie prawa do sądu, a w konsekwencji uprawnienia do skorzystania z prawa pomocy w całości, jest konieczne w świetle art. 205 §2 P.p.s.a., zgodnie z którym żądanie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie może wykraczać poza ramy niezbędnych kosztów postępowania, do których wlicza się wynagrodzenie jednego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie można zatem pominąć faktu, że strona skarżąca korzysta już z pomocy prawnej ustanowionego dla skarżącego adwokata z urzędu. W tych okolicznościach sprawy - jako prawidłowe i zachowujące aktualność – uznać należy stanowisko, że wystarczające jest dla ochrony interesów strony skarżącej reprezentowanie jej przez jednego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu – ustanowionego dla skarżącego K. K. adwokata. Przemawia za tym również zasada ekonomiki procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu postanowienia z 15 czerwca 2016r., że Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła do reprezentowania skarżącego pełnomocnika w osobie adw. J. K. W ten sposób zabezpieczony został również interes prawny skarżącej, ponieważ ich uprawnienia i obowiązki są wspólne w tej sprawie, a tym samym zapewniając prawo pomocy jednemu z małżonków zostaje zabezpieczony także interes prawny drugiego z nich. Zgodnie z treścią przepisu art. 243 §1 P.p.s.a. prawo pomocy w całości lub części może być przyznanie stronie na jej wniosek przed wszczęciem lub w toku postępowania rozpoznawczego. Oznacza to, że raz przyznane prawo pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne, o ile uprawnienie to nie zostało cofnięte. Skoro skarżący w niniejszej sprawie korzysta z pomocy prawnej ustanowionego dla niego profesjonalnego pełnomocnika w osobie adw. J. K., to niezasadne jest ponowne merytoryczne rozpoznanie wniosku o prawo pomocy w tym zakresie dla skarżącej celem ustanowienia kolejnego pełnomocnika w osobie adwokata. Zauważyć, przy tym należy, że adw. J.K. sporządziła i wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu, wprawdzie w imieniu skarżącego, ale jak już powyżej wskazano, dotyczy ona także praw i obowiązków skarżącej i jej skutek także będzie odnosił się do skarżącej, jako współwłaścicielki nieruchomości, której dotyczy przedmiotowe postępowanie. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej w przedmiocie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej odrębnego adwokata stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie należy na podstawie art. 249a P.p.s.a. umorzyć. W tym miejscu zaznaczyć należy, że przepis art. 249a P.p.s.a stosuje się do spraw wszczętych przed 15 sierpnia 2015r., zatem ma zastosowanie w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 249a P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu. /-/ E. Brychcy