II SA/Po 32/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-05-07
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1961 r. na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a., nie ustalając jednoznacznie daty doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji z 1961 r. Brak tego ustalenia uniemożliwił prawidłowe zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a., który wymaga, aby od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 1961 r. z powodu rażącego naruszenia prawa. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie z mocy prawa, powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a., który stanowi, że postępowania wszczęte po upływie trzydziestu lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji umarza się z mocy prawa. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy tę decyzję. Strona skarżąca zarzuciła organom brak ustalenia daty doręczenia decyzji z 1961 r. oraz niezgodność przepisów z Konstytucją RP i EKPCz.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia 1 grudnia 2023 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 grudnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "K.p.a."), art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491; dalej: "ustawa nowelizująca") oraz art. 6 i art. 11 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r., nr 14, poz. 78; dalej: "u.u.r.r."), stwierdziło umorzenie z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady N. - Wydział Rolnictwa i L. w [...] z dnia 31 marca 1961 r., znak Nr.[...]
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 14 września 2021 r. M. M. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady N. - Wydział Rolnictwa i L. w [...] z dnia 31 marca 1961 r., nr [...] z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Adresatem wskazanej decyzji była K. M. (zmarła 2 grudnia 1983 r.), po której spadek nabył M. M. w [...] części. Na wezwanie organu wnioskodawca przedłożył w dniu 31 marca 2023 r. kopię kwestionowanej decyzji i wniósł o pilne rozpoznanie wniosku.
Przechodząc do meritum organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, która weszła w życie w dniu 16 września 2021 r., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Tymczasem wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia 31 marca 1961 r. złożono po upływie sześćdziesięciu lat od jej wydania, wobec czego należało wydać decyzję deklaratoryjną potwierdzającą skutek w postaci umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dniem 16 września 2021 r. Przesłanką ustawową umorzenia postępowania jest w tym przypadku upływ czasu, dlatego nie ma potrzeby odnoszenia się do kwestii formalnych, które podlegałyby ocenie w kolejnych etapach postępowania administracyjnego.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 18 grudnia 2023 r. M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., 2) art. 105 K.p.a. w zw. z art. 156 K.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej: EKPCz) w zw. z art. 13 EKPCz w zw. z art. 1 Protokołu nr [...] do EKPCz, 3) art. 158 § 2 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 158 § 3 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy nowelizującej w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 EKPCz w zw. z art. 13 EKPCz w zw. z art. 1 Protokołu nr [...] do EKPCz w zw. z art. 4171 § 2 KC, 4) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a.
W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że organ w ogóle nie zbadał, czy nowelizacja ma zastosowanie, tj. nie ustalono kiedy doręczono decyzję z dnia 31 marca 1961 r.
Dalej wnioskodawca podniósł, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest przepisem niezgodnym z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz z przepisami art. 6, art. 13 EKPCz oraz art. 1 Protokołu nr [...] do EKPCz. Mając to na uwadze, nie można było przepisu tego zastosować w niniejszej sprawie, albowiem rażąco godzi to w konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej oraz zastosowana przez organ wykładnia tego przepisu prowadzą do zamknięcia drogi sądowej uprawnionemu i wygaszenia praw dochodzonych w postępowaniu administracyjnym. Taki stan rzeczy jest całkowicie niedopuszczalny, a rozstrzygnięcie organu winno uwzględniać dyrektywy stosowania Konstytucji RP jako najwyższego prawa kraju (art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). W związku z tym, organ winien był uznać, że do wniosku wnioskodawcy, złożonego przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, wobec sprzeczności z Konstytucją RP art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, należy stosować dotychczasowe przepisy K.p.a. z zakresu stwierdzenia nieważności decyzji i załatwić sprawę poprzez wydanie merytorycznej decyzji, na podstawie art. 156 K.p.a., a nie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji stwierdzającej umorzenie postępowania z mocy prawa.
Ponadto zdaniem wnioskodawcy, organ zaniechał wykładni i zastosowania art. 156 § 2 oraz art. 158 § 2 i 3 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej w ten sposób, że pomimo upływu 30 lat od doręczenia decyzji, w razie uznania przez organ, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia stricte nieważności decyzji, możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania na podstawie art. 158 § 2 K.p.a. w zakresie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Wskazano także, że w świetle literalnego brzmienia znowelizowanych art. 156 i 158 K.p.a., po upływie 30 lat od doręczenia/ogłoszenia decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, obywatel pokrzywdzony jej wydaniem nie ma możliwości jej wzruszenia, albowiem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może zostać wszczęte, a wszczęte zostają umorzone. W związku z tym, pokrzywdzony nie będzie dysponował prejudykatem niezbędnym w świetle art. 417[1] § 2 KC do dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za wydanie decyzji rażąco naruszających prawo, bezprawnie pozbawiających ich np. majątku w ramach nacjonalizacji mienia. Taka wykładnia przepisów nie może się ostać. Pozbawiałaby ona prawa do sądu i prawa do odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnej z prawem decyzji. Opisany problem został podniesiony w skardze Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego rozpoznawanej pod sygn. akt K 2/22.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3, art. 156 i art. 158 § 2 K.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że w sprawie zaistniały przesłanki uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji, zatem należało utrzymać w mocy decyzję Kolegium z dnia 1 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Przepis ten wprowadza zatem unormowanie, zgodnie z którym w określonej w nim sytuacji - z mocy prawa - dochodzi do umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli z dniem 16 września 2021 r. Wniosek M. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady N. - Wydział Rolnictwa i L. w [...] z dnia 31 marca 1961 r., datowany jest na 13 września 2021 r. co oznacza, że do niniejszego postępowania zastosowanie mają przepisy ustawy w znowelizowanym brzmieniu.
Dalej, z przytoczonych przepisów wynika, że dla przyjęcia, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uległo umorzeniu z mocy prawa, wymagane jest poczynienie przez organ ustaleń faktycznych w kontekście spełnienia materialnoprawnej przesłanki dopuszczalności umorzenia postępowania administracyjnego w postaci ustalenia daty doręczenia lub ogłoszenia przedmiotowej decyzji. Biorąc pod uwagę, że postępowanie dotyczy ponownego rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia 1 grudnia 2023 r. nr [...], której przedmiotem było umorzenie z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady N. - Wydział Rolnictwa i L. w [...] z dnia 31 marca 1961 r. nie ulega wątpliwości, że w sprawie zastosowanie znajdzie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej oraz art. 156 § 2 k.p.a. i 158 § 3 k.p.a. Decyzja, której dotyczy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczyła bowiem odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1961 r., a zatem decyzji wydanej i doręczonej stronom 50 lat temu. Na kopii decyzji z 1961 r. znajdującej się w aktach sprawy widnieje adnotacja o doręczeniu jej K. M., a w treści decyzji zawarto informację, że jest ona ostateczna. Wniosek z dnia 13 września 2021 r. został zatem złożony niewątpliwie po upływie 30 lat od dnia doręczenia decyzji.
Jednoznaczny sposób zredagowania przez ustawodawcę przepisu art. 158 § 3 K.p.a. uniemożliwia wnioskodawcy po upływie 30 lat żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji także uzyskanie decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanej decyzji lub stwierdzającej wydanie takiej decyzji z naruszeniem prawa.
W skardze z dnia 19 grudnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie 1) art.7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., 2) art. 105 K.p.a. w zw. z art. 156 K.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 EKPCz w zw. z art. 13 EKPCz w zw. z art. 1 Protokołu nr [...] do EKPCz, 3) art. 158 § 2 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 158 § 3 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy nowelizującej w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 EKPCz w zw. z art. 13 EKPCz w zw. z art. 1 Protokołu nr [...] do EKPCz w zw. z art. 4171 § 2 KC, 4) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ w ogóle nie zbadał, czy nowelizacja ma zastosowanie, tj. nie ustalono kiedy doręczono decyzję z dnia 31 marca 1961 r. Ujęta w argumentacji organu okoliczność, że na kopii decyzji z 1961 r. widnieje adnotacja o jej doręczeniu, bez wskazania daty, z jaką doręczenie miało nastąpić, nie daje podstaw do domniemywania, że zachodzi przesłanka do stosowania przepisów, na które powołuje się organ. W art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wskazano, że przepis stosuje się, jeśli minęło 30 lat od daty doręczenia, a nie wydania decyzji. Organ nie może domniemywać przesłanek stosowania prawa, szczególnie w przedmiotowym przypadku, gdy brak jest potwierdzenia, z jaką datą doręczenie nastąpiło. To do organu należało ustalenie tej daty, jednak organ z tego obowiązku nie wywiązał się.
Skarżący powtórzył także argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Organ podkreślił, że w przepisie art. 158 § 3 K.p.a. ustawodawca nie posłużył się zwrotem "doręczenia decyzji stronie", co akcentuje, że istotny jest fakt wejścia decyzji do obrotu prawnego, bowiem ten moment wywołuje skutek prawny w postaci związania organu wydaną decyzją. Oznacza to, że 30-letni termin na przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności prawomocnego orzeczenia rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia orzeczenia, co należy rozumieć jako wejście go do obrotu prawnego. Biorąc pod uwagę treść wniosku o stwierdzenie nieważności oraz dokumenty znajdujące się w posiadaniu organu, nie ulega wątpliwości że przedmiotowa decyzja została uprzednio doręczona i znajdowała się w obiegu. Tym samym w sprawie upłynął 30-letni termin, o którym mowa w 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, skutkujący koniecznością umorzenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 1 grudnia 2023 r., nr [...], o stwierdzeniu umorzenia z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady N. - Wydział Rolnictwa i L. w [...] z dnia 31 marca 1961 r., znak [...]
Jak wynika z akt sprawy, w rozpoznawanej sprawie M. M. w dniu 13 września 2021 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady N. - Wydział Rolnictwa i L. w [...] z dnia 31 marca 1961 r., znak [...] powołując się na przesłankę nieważnościową wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek wpłynął do organu w dniu 14 września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu tego wniosku stwierdziło jednak umorzenie z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji z powołaniem się na art. 158 § 3 K.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że na mocy art. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), dokonano zmian w K.p.a. poprzez zmianę brzmienia § 2 art. 156 oraz dodanie § 3 do art. 158. Zgodnie z art. 156 § 2 K.p.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 września 2021 r., nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Z kolei jak wynika z dodanego art. 158 § 3 K.p.a., który obowiązuje od dnia 16 września 2021 r., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej stanowiącego przepis przejściowy wynika przy tym, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Dla zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej konieczne było więc jednoznaczne, niebudzące wątpliwości ustalenie przez organ, że od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady N. - Wydział Rolnictwa i L. w [...] z dnia 31 marca 1961 r., znak [...] upłynęło trzydzieści lat. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeprowadziło w tym zakresie postępowania dowodowego i nie zgromadziło żadnych dowodów na tę okoliczność, co oznacza, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że pismem z dnia 28 lutego 2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy został wezwany do przedłożenia decyzji z dnia 31 marca 1961 r. w celu ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku. W wezwaniu zostały zacytowane także wymienione wyżej przepisy K.p.a. oraz ustawy nowelizującej, jednak organ nie wezwał pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia wyjaśnień kiedy sporna decyzja została ogłoszona lub doręczona K. M.. W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawcy przy piśmie z dnia 28 marca 2023 r. przedłożył kopię decyzji z dnia 31 marca 1961 r., z której wynika, że została ona wydana po rozpoznaniu odwołania K. M. od orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady N. Wydziału Rolnictwa i L. w [...] z dnia 6 lutego 1961 r. Oznacza to, że sporna decyzja jest decyzją ostateczną. Z jej treści wynika także, że została ona wysłana za dowodem doręczenia K. M. oraz Prezydium Powiatowej Rady N. Wydziałowi Rolnictwa i L. w [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniając, że w sprawie ma zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wskazało jedynie, że "decyzja, której dotyczy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczyła bowiem odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1961 r. a zatem decyzji wydanej i doręczonej stronom 50 lat temu". Organ nie wyjaśnił jednak na jakiej podstawie uznał, że sporna decyzja rzeczywiście weszła do obrotu prawnego 50 lat temu. Obowiązkiem Kolegium było chociażby wezwanie wnioskodawcy do wskazania skąd pozyskał kopię spornej decyzji z 1961 r. To w interesie strony jest przy tym ujawnienie w jaki sposób weszła w posiadanie spornej decyzji, albowiem ustalenie w toku postępowania, że podanie o stwierdzenie nieważności dotyczy orzeczenia, które w ogóle nie weszło do obrotu prawnego rodziłoby po stronie organu obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 K.p.a.). Postępowanie to bowiem stałoby się bezprzedmiotowe z powodu braku decyzji objętej wnioskiem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 152/23, dostępny pod adresem publ. baza CBOSA). Gdyby decyzja nie pochodziła ze zbioru dokumentów pozostawionych przez zmarłą K. M., a strona pozyskała kopię decyzji z Archiwum Państwowego lub któregoś z regionalnych archiwów państwowych, w zbiorach tych może znajdować się również zwrotne potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji przez K. M. lub Prezydium Powiatowej Rady N. Wydziału Rolnictwa i L. w [...] i obowiązkiem organu byłoby w dalszej kolejności wyjaśnienie tej kwestii. Z kolei w przypadku braku decyzji wraz z potwierdzeniami odbioru w archiwach, organ mógłby zwrócić się do tego organu, który w swoich zasobach może posiadać akta spraw prowadzonych przez Prezydium Powiatowej Rady N. w [...]. W aktach postępowania zakończonego decyzją z dnia 6 lutego 1961 r. może bowiem znajdować się decyzja z dnia 31 marca 1961 r. doręczona temu organowi jako organowi I instancji wraz z adnotacją kiedy przesyłka została doręczona. Okoliczność ta może wynikać także z innych pism znajdujących się w tych aktach, np. może wynikać pośrednio z daty przekazania akt do archiwum jako sprawy zakończonej decyzją ostateczną lub z innego wykazu spraw zakończonych.
Dopiero jednoznaczne ustalenie, że decyzja weszła do obrotu prawnego trzydzieści lat przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, tj. decyzja za została ogłoszona lub doręczona K. M. lub organowi I instancji minimum trzydzieści lat temu, mogłoby być podstawą do rozważenia zastosowania przez organ art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej.
W konsekwencji zaskarżona decyzja Kolegium wydana została przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgromadziło materiału dowodowego wystarczającego do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zebrane dotychczas dowody nie zostały również dostatecznie wnikliwie rozważone, w konsekwencji czego przedwcześnie uznano, że decyzja z dnia 31 marca 1961 r. została ogłoszona lub doręczona trzydzieści lat przed złożeniem wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Tym samym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Z uwagi za powyższe, przedwczesne byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, w tym związanych z konstytucyjnością art. 158 § 3 K.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...], albowiem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie prowadząc postępowanie organ zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania, na które składa się kwota [...]zł tytułem opłaty sądowej od skargi, kwota [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota [...]zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło