II SA/Po 323/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2010r. sprawy ze skargi S. K. i K. K. – wspólników spółki [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie podziału nieruchomości; I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile na rzecz skarżących kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ T.Świstak /-/ B.Drzazga /-/ E.Podrazik Decyzją z dnia [...] 2009 r. Prezydent Miasta P., na podstawie art. 93 ust. 3, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 3 pkt 2 i art. 99 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zatwierdził podział nieruchomości położonej na terenie miasta [...], przy [...] stanowiącej działkę [...], zapisanej w WKW Sadu Rejonowego w P. w księdze wieczystej numer [...], stanowiącej własność Gminy P., na działki nr [...] do [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że projekt podziału został wykonany zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru śródmiejskiego, uchwalonego uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...] 2006 r. i został pozytywnie zaopiniowany postanowieniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...].2009 r. Odwołanie z dnia [...] 11.2009 r. od powyższej decyzji złożył S. K., jeden ze wspólników spółki cywilnej "A". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc że pozbawiła ona wspólników spółki dojazdu do działek nr [...] i [...]. Ponadto skarżący podniósł, że wspólnicy spółki nie brali udziału w postępowaniu, czym naruszono art. 28 kpa. Zdaniem skarżącego, organ naruszył również art. 6 i 7 kpa. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile, po rozpatrzeniu odwołania spółki cywilnej "A" K. K., S. K., K. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu [...]11.2009r. spółka cywilna "A", reprezentowana przez właściciela S. K., wniosła odwołanie od decyzji podziałowej, wydanej na podstawie art. 96 ust. 1 i 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z powyższych przepisów wynika, że podziału nieruchomości stanowiących własność gminy dokonuje się z urzędu, a podział stanowi wykonywanie prawa własności i nie oddziałuje na sytuację prawną właścicieli czy użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich. Podział taki polega na wydzieleniu działek granicami przebiegającymi wewnątrz nieruchomości, a więc czynność taka nie ma wpływu na granice zewnętrzne nieruchomości. Należy więc uznać, że skoro podział nieruchomości nie kształtuje odmiennie granic między przylegającymi do siebie gruntami, właściciele i użytkownicy sąsiednich nieruchomości nie są stronami postępowania podziałowego. Zatem stroną postępowania w sprawie podziału działki nr [...] może być jedynie Miasto P. jako właściciel tej działki. Organ odwoławczy podniósł, że odwołanie jest środkiem zaskarżenia przysługującym stronie, a zgodnie z art. 28 kpa, stroną jest ten czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes lub obowiązek. Legitymujący daną osobę jako stronę interes prawny lub obowiązek jest pojęciem materialnym, obiektywnym zarówno w postępowaniu wszczętym na wniosek, jak i z urzędu bądź na wniosek innej osoby. W postępowaniu o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości, zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, stroną może być tylko ten podmiot, który posiada uprawnienie do żądania zatwierdzenia projektu podziału. Skarżąca spółka ma w tym postępowaniu jedynie interes faktyczny, który występuje wówczas gdy osoba jest wprawdzie zainteresowana podjęciem przez organ określonych czynności, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa. W tych okolicznościach, zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a postępowanie odwoławcze winno być umorzone. W tej sytuacji bezprzedmiotowe są rozważania w kwestii uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powyższa decyzja organu odwoławczego jest przedmiotem skargi S. K. i K. K., wspólników spółki cywilnej "A" K. K., S. K., K. K. w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując że organ, ustalając komu przysługuje przymiot strony, nie odniósł się do przepisów Prawa budowlanego i ustawy o gospodarce nieruchomościami, które regulują prawo do zabudowy, czy też obowiązek wyznaczenia drogi koniecznej. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, chociaż nie z powodów w niej wskazanych. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Zgodnie zaś z art. 156 § 1 pkt 4 kpa podstawą stwierdzenia nieważności jest skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Rozpoznając skargę, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem została skierowana do podmiotu, który nie ma osobowości prawnej i zdolności do czynności prawnej. Jak wynika z treści sentencji decyzji i jej uzasadnienia, organ uznał, że odwołanie wniosła spółka cywilna "A" K.K., S. K., K. K. w [...] i wobec tej spółki umorzył postępowanie odwoławcze. Działania takie były wadliwe. Zgodnie z art. 29 kpa stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Zgodnie z art. 30 § 1 kpa zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 33 Kodeksu cywilnego (kc) osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Zgodnie z art. 331 § 1 kc do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. Ponieważ ani Kodeks cywilny, ani przepisy szczególne nie przyznają spółce cywilnej osobowości prawnej, mogłaby ona mieć zdolność prawną jedynie w przypadku, gdyby istniały przepisy prawa, które jej taką zdolność przyznają. Wówczas zgodnie z art. 331 § 1 kc byłaby traktowana jak osoba prawna. Rozważając status spółki cywilnej wskazać należy, że na gruncie prawa cywilnego spółka cywilna nie jest podmiotem prawnym odrębnym od wspólników, lecz tylko wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników. W literaturze i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że spółka prawa cywilnego nie ma osobowości prawnej, ani zdolności prawnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (por. uchwała 7 sędziów SN z dnia 31 marca 1993 r., III CZP 176/92, OSNCP z 1993 r. Nr 10, poz. 171; uchwała 7 sędziów SN z dnia 26 stycznia 1996 r., III CZP 111/95, OSNCP z 1996 r. Nr 5, poz. 63; wyrok SN z 28 października 2003 r., I CK 201/02, Lex 1516/08). Przechodząc na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że wspólnicy spółki cywilnej działającej pod nazwą "A" tj. osoby fizyczne - K. K., S. K. i K. K. występują w obrocie prawnym jako odrębni przedsiębiorcy, którzy prowadzą wspólne przedsięwzięcie w postaci spółki cywilnej. Przedsiębiorcy ci są związani stosunkiem zobowiązaniowym, tj. umową spółki. Każdy z nich oddzielnie ma zdolność prawną w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym - jako osoba fizyczna. Spółka cywilna działająca pod nazwą "A’ w [...] nie ma zdolności prawnej i nie może być podmiotem praw i obowiązków ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podmiotami praw i obowiązków w sferze stosunków zewnętrznych są wszyscy wspólnicy i każdy z nich ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania. Wskazać też należy, że to iż w nazwie spółki figurują nazwiska wszystkich wspólników nie oznacza, że organ traktował jako stronę postępowania wspólników spółki, skoro z treści decyzji wynika że organ jako odwołującego się traktował spółkę cywilną, tj. podmiot niemający zdolności prawnej i sądowej. Skoro zatem organ odwoławczy rozpoznał odwołanie podmiotu nie posiadającego osobowości prawnej, a więc i możliwości występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym, dopuścił się rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 165 § 1 pkt 4 kpa. Należy wskazać, że wprawdzie skarga okazała się zasadna z powodu wyżej wskazanego naruszenia prawa przez organ odwoławczy, to zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd podziela bowiem pogląd wyrażony przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że tylko właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości są stroną postępowania w sprawie o podział nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Pojęcie strony zostało określone w art. 28 k.p.a. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określanemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, przesądzają przepisy prawa materialnego. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. W przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są tym samym stronami postępowania administracyjnego. Te podmioty również - jako strony postępowania podziałowego - mogą odwołać się od decyzji podziałowej i uczestniczyć w tym postępowaniu. Przedstawiony wyżej pogląd od dawna ugruntowany jest w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt I SA 1016/03, LEGALIS; wyrok NSA z dnia 24 września 2003 r., sygn. akt I SA 2515/01, LEX nr 159259; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., sygn. akt I SA 1710/00, LEX nr 82813; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2001 r., sygn. akt I SA 1289/00, LEGALIS, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1518/05 LEX nr 230645, wyrok WSA Krakowie z dnia 12.08.2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1262/06, LEX nr 499808). Ponownie rozpoznając odwołanie, organ winien ustalić czy odwołanie wniósł jedynie S. K. w swoim imieniu, czy też w imieniu pozostałych wspólników, na co mogłaby wskazywać treść odwołania. Gdyby skarżący działał w imieniu pozostałych wspólników, organ winien go wezwać do złożenia stosownego pełnomocnictwa. Na marginesie należy wskazać, że organ nie wyjaśnił przed rozpoznaniem odwołania jaki tytuł prawny przysługuje wspólnikom spółki cywilnej "A" K. K., S. K., K. K. w [...] do działek o numerach [...] i [...]. Z akt administracyjnych wynika, że stanowią one własność Miasta P. Organ winien też dołączyć do akt administracyjnych oryginał odwołania z dnia [...]11.2009 r. Mając zatem na uwadze rażące naruszenie prawa, którego dopuścił się organ odwoławczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. O kosztach Sąd postanowił w myśl art. 200 p.p.s.a. /-/ T.Świstak /-/ B.Drzazga /-/ E.Podrazik MK