II SA/Po 324/15
PostanowienieWSA w Poznaniu2016-03-15
Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy radcy prawnemu wyznaczonemu z urzędu do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, który nie podjął żadnych czynności procesowych zmierzających do ochrony praw strony (np. nie wniósł skargi kasacyjnej, mimo że istniały ku temu podstawy), należy się wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną z urzędu?Ratio decidendi
Radcy prawnemu wyznaczonemu z urzędu należy się wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną tylko wtedy, gdy faktycznie podjął czynności procesowe zmierzające do ochrony lub poprawy sytuacji prawnej strony. Samo wyznaczenie pełnomocnika i sporządzenie pisma informującego stronę o stanie sprawy, bez podjęcia konkretnych działań procesowych (jak np. wniesienie skargi kasacyjnej), nie uzasadnia przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Następnie Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła nowego pełnomocnika, r.pr. B. N., który po zapoznaniu się z aktami sprawy poinformował skarżącego o prawomocności wyroku i braku możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik B. N. złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, który został oddalony.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego B. N. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić wniosek. /-/ K.Witkowicz-Grochowska
W związku z przyznaniem skarżącemu E. K. prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła do jego reprezentowania r.pr. K. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 20 października 2015r. oddalił skargę oraz przyznał pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za I instancję.
Pełnomocnik skarżącego sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku Sądu, za sporządzenie której przyznano temu pełnomocnikowi zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Skarżący wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczenie nowego pełnomocnika, którego Izba wyznaczyła w osobie r.pr. B. N. w dniu 14 stycznia 2016r. Pełnomocnik ten został powiadomiony o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącego wraz z informacją o stanie sprawy, pismem z Sądu doręczonym w dniu 26 stycznia 2016r. (k. 104 akt sąd.).
Pismem złożonym w Biurze Podawczym Sądu w dniu 09 marca 2016r. pełnomocnik skarżącego podał, że po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz dokonaniu ich prawnej analizy przedstawił skarżącemu podczas spotkania 29 lutego 2016r. stan sprawy, informując, że wyrok jest prawomocny i nie ma możliwości podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do skutecznego złożenia skargi kasacyjnej, jak również nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania. Załączył kopię pisma z 09 lutego 2016r. informującego o stanie sprawy, przekazanego skarżącemu na spotkaniu, którego odbiór skarżący pokwitował w dniu 29 lutego 2016r.
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), dalej "p.p.s.a." wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z §22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015r. poz. 1805) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie powyższego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wobec powyższego w niniejszej sprawie dotyczącej przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu zastosowanie mają dotychczasowe przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2002r., gdyż postępowanie przed II instancją zainicjowano złożeniem opinii o braku postaw do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 09 grudnia 2015r., tj. przed wejściem w życie nowego rozporządzenia z 2015r.
Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013r. poz. 490, dalej "rozporządzenie") normują badaną materię w ten sposób, że pełnomocnikowi z urzędu należy się wynagrodzenie za reprezentowanie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym za każdą instancję oddzielnie.
W niniejszej sprawie podjęcie przez pierwszego wyznaczonego pełnomocnika z urzędu - r.pr. K. Z. - czynności w sprawie, poprzez sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowiło wykonanie wydanego w tej sprawie postanowienia o przyznaniu pomocy prawnej.
Wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną z urzędu należy się co do zasady za całokształt działań pełnomocnika, które doprowadzą do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji. W przypadku reprezentowania skarżącego przed II instancją pełnomocnikowi należą się koszty udzielonej pomocy prawnej za czynności wymienione w katalogu §14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002r.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por. np. postanowienia NSA: z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OZ 321/10, z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12).
W niniejszej sprawie, w okolicznościach, że pierwszy pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, poprawa lub ochrona sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana, oznacza, że kolejny wyznaczony pełnomocnik z urzędu winien sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. W świetle art. 250 p.p.s.a. w zw. z §14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia dokonanie tej czynności uzasadniałoby przyznanie w niniejszej sprawie wynagrodzenia za udzieloną skarżącemu pomoc prawną z urzędu. Kolejny wyznaczony pełnomocnik, mimo, że wiedział o stanie sprawy od 26 stycznia 2016r., w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, czynności takiej, ani żadnej innej, w postaci chociażby wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie wykonał. Nadto pełnomocnik wskazał, że wyrok z 20 października 2015r. jest prawomocny, zatem nie ma prawnych możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Tymczasem w niniejszej sprawie nie stwierdzono prawomocności wyroku z 20 października 2015r., zatem wyjaśnienia pełnomocnika udzielone skarżącemu nie znajdują żadnego uzasadniania w okolicznościach niniejszej sprawy. Wyznaczonemu kolejnemu pełnomocnikowi nie należy się, więc w niniejszej sprawie zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, gdyż tej pomocy prawnej skarżącemu nie udzielił. Nie spełnił, zatem przesłanki przyznania kosztów pomocy prawnej z urzędu w rozumieniu §14 ust. 2 pkt 2 a-c rozporządzenia.
Wobec powyższego wyznaczenie w tej sprawie przez Okręgową Izbę Radców Prawnych kolejnego pełnomocnika z urzędu, który jedynie sporządził pismo skierowane do skarżącego datowane na 9 lutego 2016r. nie uzasadnia przyznania mu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W istocie, w rozumieniu art. 250 p.p.s.a. w zw. z §14 ust. 2 pkt 2 a-c rozporządzenia pomocy prawnej z urzędu skarżącemu nie udzielono.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §2 pkt 8 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K.Witkowicz-Grochowska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło