II SA/Po 3252/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Rafał Batorowicz ( spr ) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Edyta Podrazik Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego ; oddala skargę /-/ E.Podrazik /-/ R.Batorowicz /-/ M.Dybowski Wyrokiem z dnia [...] lutego 2001 r. sygn. [...], na skutek skargi K. O., Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] września 1998 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w J. z dnia [...] lipca 1998 r., obie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. W uzasadnieniu tego wyroku wyrażono pogląd, że K. O. pobierał świadczenie nienależne w rozumieniu art.28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. nr 25, poz.128 ze zm.). U źródeł tego poglądu pozostawała treść art.2 ust.1 pkt 2 lit.c wymienionej ustawy, według której definicji bezrobotnego nie odpowiadała sytuacja pobierania zasiłku rehabilitacyjnego. Wyjaśniono przy tym, że z tego powodu decyzją z dnia [...] maja 1998 r. wydaną w trybie wznowienia postępowania Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w J. uchylił wcześniejsze decyzje dotyczące przyznania statusu bezrobotnego i odmówił przyznania takiego statusu. Stwierdzono także, że K. O. mimo doręczenia w dniu [...] grudnia 1996 r. decyzji o przyznaniu zasiłku rehabilitacyjnego składał oświadczenia, że w jego sytuacji jako bezrobotnego nie zaszły zmiany, a od stycznia 1997 r. własnoręcznym podpisem poświadczył oczywistą nieprawdę, iż w poprzednim miesiącu nie uzyskiwał dochodu. Mimo tych stwierdzeń, wskazujących na ziszczenie się warunków z art.28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, uchylono decyzje organów obu instancji z tego powodu, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana jeszcze przed upływem terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 1996 r. uchylającej decyzje uznające K. O. za osobę bezrobotną i przyznające zasiłek dla bezrobotnych oraz orzekające o odmowie przyznania statusu osoby bezrobotnej. Sąd stanął na stanowisku, że o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia można było orzekać dopiero w sytuacji ostatecznego przesądzenia faktu pobrania nienależnego świadczenia, co następowałoby w sytuacji gdy ostateczną stałaby się decyzja o odmowie przyznania statusu bezrobotnego. Wyrokiem z tej samej daty, sygn. II SA/Łd 1588/98, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania K. O. od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] czerwca 1998 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w J., obie w przedmiocie uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji w sprawie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, uchylił decyzję organu odwoławczego jedynie w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji omawiającej przyznania statusu bezrobotnego od dnia rejestracji, to jest od dnia [...] sierpnia 1996 r. W pozostałej części skargę oddalono. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że K. O. w dniu [...] listopada 1996 r. przyznano świadczenie rehabilitacyjne na okres od [...] lipca 1996 r. do [...] stycznia 1997 r. , z tym jednak, że świadczenie to wypłacono [...] grudnia 1996 r. Wobec tego Sąd przyjął, że od tej ostatniej daty K. O. przestał spełniać przesłanki uznania za bezrobotnego. Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Starosta Powiatu w J. w trybie wznowienia postępowania uchylił wcześniejsze decyzje w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej, utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz zmian w zakresie przyznawania zasiłku dla bezrobotnych i orzekł o utracie przez K. O. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od dnia [...] grudnia 1996 r. z powodu pobierania zasiłku rehabilitacyjnego. Decyzja z dnia [...] maja 2001 r. stała się ostateczna gdyż nie została zaskarżona. Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Starosta Powiatu w J., powołując podstawy prawne z art.28 ust.1 i ust.2 pkt 2 oraz z art.6 pkt 6 lit.c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zobowiązał K. O. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] sierpnia 1997 r. w kwocie 3.038 , 48 zł. W uzasadnieniu tej decyzji powołano okoliczności faktyczne i stanowisko wskazywane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 23 lutego 2001 r. sygn. II SA/Łd 2265/98. W odwołaniu od tej decyzji K. O. powoływał się na wymieniony przez organ pierwszej instancji wyrok. Treść odwołania wskazywała, że K. O. wyprowadzał z treści wyroku wniosek, iż nie był zobowiązany do zapłaty kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jak wynikało z motywów rozstrzygnięcia organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Starosty Powiatu w J. K. O. wniósł skargę do sądu administracyjnego domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Podobnie jak w odwołaniu powoływał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 23 lutego 2001 r. sygn. II SA/Łd 2265/98 i wywodził, że wobec prawomocności tego wyroku nie było możliwe zobowiązywanie go do zapłaty pobranego świadczenia. Nadto zarzucał, że pod decyzjami brak było podpisów "szefów I i II instancji, czy też radców prawnych". Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Treść skargi wskazywała na daleko idące nieporozumienie co do znaczenia wymienionego w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi. W świetle obowiązującego w chwili rozpoznania tego wyroku art.22 ust.1 i art.29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz.368 ze zm. ) Sąd uwzględniając skargę i uchylając decyzje organów obu instancji nie zmierzał do skutku w postaci niemożności prowadzenia postępowania, w obrębie którego zapadły uchylone decyzje. Przeciwnie, mimo uchylenia decyzji, pozostawały w mocy skutki wszczęcia postępowania z urzędu ( art.61 § 1 kpa ), to jest konieczność załatwienia sprawy w formie nowej decyzji – art.104 § 1 kpa. Równocześnie mieć należało na względzie, że wbrew stanowisku skarżącego Sąd wyraził jednoznacznie pogląd, że w myśl art.2 ust.1 pkt 2 lit.c oraz art.28 ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nienależne było świadczenie w postaci zasiłku dla bezrobotnych wypłacanego w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Zgodnie z art.30 ustawy o NSA ocena prawna Sądu w tym zakresie była wiążąca dla organów zatrudnienia. Wyjaśnić natomiast należało, że jedyną przyczyną, dla której Sąd uchylił decyzje organów obu instancji było stanowisko, iż niedopuszczalne było orzekanie o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w sytuacji gdy nie była ostateczną decyzja o uchylenia wcześniejszych decyzji dotyczących statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz odmawiającą przyznania statusu bezrobotnego. Tym samym przyjął, że usunięcie takiej przeszkody umożliwi orzekanie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Dlatego też nie było przeszkód, by po ponownym przeprowadzeniu postępowania i stwierdzeniu, że decyzją ostateczną odmówiono przyznania statusu bezrobotnego orzec o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku. W przedstawionym kontekście podkreślenia wymagało, że decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Starosta Powiatu w J. orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od dnia [...] grudnia 1996 r. Decyzja ta stała się ostateczna. Jej prawidłowość pozostawała poza kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu zwłaszcza jeśli zważyć samodzielność sprawy dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2000 r. , sygn.III RN 20/00, oSNP/12/403). Zwrócić jedynie należało uwagę na zgodność z poglądem Sądu pod względem daty zdarzenia powodującego wyłączenie uznawania skarżącego za bezrobotnego z powodu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Poza kontrolą Sądu działającego w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pozostawała zgodność decyzji z dnia [...] maja 2001 r. z przepisami postępowania. Nie budziło też wątpliwości, że w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy decyzję z dnia [...] maja 2001 r. wydano po upływie określonego w art.129 § 2 kpa terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2001 r., którą doręczono skarżącemu [...] maja 2001 r. Decyzje organów obu instancji zostały podpisane przy powołaniu się na upoważnienia do ich wydania, co odpowiadało wymogom z art.107 § 1 kpa. Z wymienionych powodów oddalono skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ). /-/ E.Podrazik /-/ R.Batorowicz /-/ M.Dybowski JFS