II SA/Po 326/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: sekretarz sądowy Elżbieta Polody po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 26 lutego 2024 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2023r. poz.775 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 2 i 5 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tj. Dz.U. z 2023r. poz.1335, dalej u.d.m.), nie przyznał R. H. (dalej też jako skarżący lub strona) dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczenie normy powierzchni użytkowej lokalu. Uzasadniając decyzję Prezydent wskazał, że wnioskiem złożonym w dniu 6 lutego 2024 r. R. H. zwrócił się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wnioskodawca posiada tytuł prawny do lokalu o pow. użytkowej 50,00 m2. W lokalu prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ wskazał, że dodatki mieszkaniowe przyznawane są osobom, które spełniają łącznie trzy wymogi przewidziane w przepisach o dodatkach mieszkaniowych, tj. posiadają tytuł prawny do lokalu oraz spełniają kryterium dochodowe, a zajmowane mieszkanie spełnia kryterium metrażowe. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.m. normatywna powierzchnia użytkowa lokalu dla jednoosobowego gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35,00 m2. Jednocześnie art. 5 ust. 5 u.d.m. stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Powyższa regulacja daje możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez jedną osobę nie przekracza powierzchni 45,50 m2 lub 52,50 m2 pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60%. W niniejszej sprawie powierzchnia użytkowa lokalu przekracza powierzchnię normatywną o 15,00 m2, tj. o 42,86% a więc o więcej niż 30%. Natomiast udział powierzchni pokoi i kuchni (50,00 m2) w powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu wynosi 100%, tym samym jest większy niż określone w ustawie 60%. Od powyższej decyzji R. H. wniósł odwołanie podnosząc, że w lokalu przy ul. [...] zameldowana jest też jego córka, która nie mieszka tam na stałe. Skarżący jest po rozwodzie, utrzymuje się z pomocy MOPS. Choruje przewlekle, posiada grupę niepełnosprawności. Skarżący podał, że nie stać go na czynsz [...] zł miesięcznie, jaki płaci za mieszkanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr [...] działając na podstawie art. 1, 17 ust.1 i art.18 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 570), art. 17 pkt 1, art.127 § 2 i art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta. Kolegium wskazało, że R. H. zwrócił się o dodatek do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w K. o powierzchni użytkowej 50,00m2. We wniosku wskazał, że w lokalu zamieszkują dwie osoby, tj. wnioskodawca i jego córka A. ur. [...] 1987 roku. Organ I instancji ustalił, że córka skarżącego mieszka na stałe w A. . Przyjęto więc, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Kolegium odwołując się do art. 5 ust. 5 u.d.m. wskazało, że dodatek przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo o 50 % - jeżeli pokoje i kuchnia zajmują nie więcej niż 60 % powierzchni użytkowej lokalu. Z wniosku wynika, że łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 50,00 m2, co stanowi 100 % ogólnej powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu. W tej sytuacji maksymalna powierzchnia użytkowa lokalu uprawniająca do przyznania dodatku mieszkaniowego nie może przekraczać 45,50 m2 (35,00 m2 + 10,50 m2). Powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez jednoosobowe gospodarstwo domowe R. H. wynosi 50,00 m2,co wyklucza przyznanie dodatku mieszkaniowego. Odpowiadając na podniesione w odwołaniu zarzuty Kolegium wskazało, że przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek. Ustawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. H. wskazał, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nie uwzględnił pełnej sytuacji życiowej i finansowej skarżącego. Brak pomocy w formie dodatku mieszkaniowego może doprowadzić do wykluczenia społecznego skarżącego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie sądowoadministracyjnej ustanowiony w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, dokonanej stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 kwietnia 2024 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. decyzją z dnia 26 lutego 2024 r., nr [...], wydana w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu R. H. dodatku mieszkaniowego. Zasady i tryb przyznawania oraz ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych, jak również właściwość organów w tych sprawach reguluje ustawa z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (w skrócie u.d.m.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.m. dodatek mieszkaniowy przyznawany jest na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego. Dodatek mieszkaniowy, jest świadczeniem pieniężnym, które ma pomóc najemcy lub właścicielowi mieszkania, gdy nie jest w stanie samodzielnie pokryć wydatków na jego utrzymanie. Złożenie takiego wniosku nie gwarantuje jednak przyznania tego świadczenia w każdym przypadku. Konieczne jest bowiem spełnienie ustawowych warunków, określonych w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 oraz art. 5 ust. 5 u.d.m., do których należą: spełnienie kryterium podmiotowego związanego z posiadaniem tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, określonego w art. 2 ust. 1 u.d.m., spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.d.m. oraz odpowiednia powierzchnia lokalu mieszkalnego, określona w art. 5 ust. 5 u.d.m. Kryteria te mają charakter kumulatywny i obligatoryjny, co oznacza, że wszystkie one muszą wystąpić łącznie i niespełnienie chociażby jednego z nich wyklucza przyznanie dodatku mieszkaniowego. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że R. H. spełnia kryterium dochodowe do przyznania dodatku mieszkaniowego - utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej (zasiłku celowego i okresowego). Skarżący posiada tytuł prawny do lokalu przy ul. [...] - wynajmuje lokal od 2002 r. na podstawie umowy najmu. Mimo, że skarżący wskazał, że w mieszkaniu zameldowana jest jego córka, organy prawidłowo przyjęły, że R. H. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W orzecznictwie wskazuje się, że okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia o prawie do dodatku mieszkaniowego jest faktyczne zamieszkiwanie wnioskodawcy i podanych przez niego osób we wskazanym lokalu i wspólne gospodarowanie w nim przez te osoby. Czyli uwzględniać należy tylko osoby, które rzeczywiście zamieszkują w lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1538/12 – wszystkie zacytowane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie ustalono, że córka skarżącego od wielu lat mieszka na stałe w [...] więc zasadnie nie uwzględniano jej jako domownika przy weryfikowaniu spełnienia warunków do przyznania dodatku mieszkaniowego. W rozpoznawanej sprawie przesłanką odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego dodatku mieszkaniowego było ustalenie, że strona nie spełniła wyznaczonego przez ustawodawcę warunku dotyczącego powierzchni użytkowej lokalu wskazanej w art. 5 ust. 1 u.d.m. Stosownie do art. 5 ust. 5 u.d.m. dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni, określonej w art. 5 ust. 1 ustawy (normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego dla jednej osoby wynosi 35,00 m2), o więcej niż 30 %, albo o więcej niż 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Orzekające w sprawie organy ustaliły, że powierzchnia użytkowa mieszkania skarżącego wynosi 50,00 m2. Łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 50,00 m2, co stanowi 100% ogólnej powierzchni użytkowej lokalu skarżącego. Organy obliczyły, że maksymalna powierzchnia użytkowa lokalu uprawniająca do przyznania dodatku mieszkaniowego nie może przekraczać 45,50 m2 (35,00 m2 + 10 50 m2) lub 52,5 m2 pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60%. Organ I instancji wskazał, że "W niniejszej sprawie powierzchnia użytkowa lokalu przekracza powierzchnię normatywną o 15,00 m2, tj. o 42,86% a więc o więcej niż 30%. Natomiast udział powierzchni pokoi i kuchni (50,00 m2) w powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu wynosi 100%, tym samym jest większy niż określone w ustawie 60%". Z kolei SKO wskazał, że " Powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez jednoosobowe gospodarstwo domowe R. H. (50,00 m2) wyklucza przyznanie dodatku mieszkaniowego". Ze znajdującego się w aktach sprawy aneksu do umowy najmu z dnia 12 października 2005 r. wynika, że lokal nr [...] przy ul. [...] ma powierzchnię 55 m2 i składa się z dwóch pokoi (z czego jeden oddano do dyspozycji gospodarzowi domu) kuchni i łazienki. Z kolei z wydruku komputerowego o tytule Załącznik (karty akt nienumerowane) wynika, że "1. powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego wnioskodawcy: 50 m2, 2. liczba osób w gospodarstwie domowym" 1os 3. normatywna powierzchnia użytkowa lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekroczyć 35 m2, 4. udział powierzchni użytkowej pokoi i kuchni tego mieszkania przekroczył powierzchnię normatywną o 16 m2. Do wyliczenia wzięto: 46 m2- (50 m x 60%) 16 m2- dodatek mieszkaniowy nie przysługuje przekroczona powierzchnia użytkowa". Wobec powyższego Sąd powziął wątpliwości w kwestii ustalenia powierzchni części składowych mieszkania zajmowanego przez skarżącego. Wielkość powierzchni pokoi i kuchni wskazana przez organy (50 m2) wskazuje, że przyjęto wszystkie pomieszczenia (całą powierzchnię) lokalu. Tymczasem, jak wynika z ww. aneksu do umowy najmu, w lokalu znajduje się co najmniej jeszcze jedno pomieszczenie — łazienka, której powierzchnia nie powinna być brana pod uwagę przy zastosowania art. 5 ust. 5 u.d.m. Organy nie ustaliły, np. poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego lub oględziny mieszkania, jaki jest rzeczywisty udział powierzchni pokoi i kuchni w lokalu, jaką powierzchnię ma łazienka i czy w lokalu nie znajdują się inne pomieszczenia takie jak korytarz lub wiatrołap, których powierzchnia również powinna być odliczona przy ustalaniu powierzchni użytkowej lokalu. Ponadto zachodzi też rozbieżność pomiędzy obliczeniami organu I instancji a danymi wskazanymi w "Załączniku" (raz mowa jest o tym, że przekroczenie powierzchni normatywnej wyniosło 15 m2 a raz, że 16 m2) co również dowodzi tego, że w sprawie organy uchyliły się od rzetelnego ustalenia powierzchni normatywnej lokalu skarżącego. Z brzmienia przepisu art. 5 ust. 1 u.d.m.: "(...) normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie może przekraczać" wynika, że norma ta ma charakter kategoryczny i organ rozpoznając sprawę nie ma luzu decyzyjnego, a rozstrzygnięcie nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że po stronie organu istnieje obowiązek dokładnego zweryfikowania powierzchni lokalu mieszkalnego i następnie wykazanie w decyzji obliczeń, które wskazywać będą na to czy stronie należy się dodatek mieszkaniowy czy też nie. W konsekwencji należy uznać, że co najmniej przedwcześnie przyjęto, że w sprawie nie zostało spełnione kryterium metrażowe, co wyklucza przyznanie skarżącemu dodatku mieszkaniowego. W takim przypadku szczególnej doniosłości nabiera obowiązek organu wnikliwego rozważenia i podania, które fakty uznał ostatecznie za udowodnione, a także wskazania dowodów, na których w tej mierze się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Doszło więc do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż na podstawie akt sprawy nie można jednoznacznie ocenić, czy organ I instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie spełnia wszystkich przesłanek do przyznania dodatku mieszkaniowego. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł jak w sentencji.