II SA/Po 329/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr. ) As. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku; o d d a l a s k a r g ę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus TG Decyzją z dnia [...] ] marca 2001 r. nr [...] Starosty W. orzeczono o uznaniu skarżącej G. S. za osobę bezrobotną oraz przyznano jej od dnia [...] marca 2001 r. zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 461,90 zł. Dnia [...] września 2001 r. Starosta W. decyzją nr [...] postanowił orzec wobec skarżącej utratę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] marca 2001 r. oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] marca 2001 r. do [...] lipca 2001 r. w kwocie 2.109,40 zł. Uzasadniając decyzję wskazano, że skarżąca [...] września 2001 r. oświadczyła, że od dnia [...] września 2001 r. rozpoczyna działalność gospodarczą, a z przedstawionego zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, wynikało, że rozpoczęła ona prowadzenie działalności [...] listopada 1995 r., w związku z czym już w dniu rejestracji nie spełniała warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. W ocenie organu skarżąca w okresie od [...] marca 2001 r. do [...] lipca 2001 r. nienależnie pobierała świadczenie pieniężne. Pismem z dnia [...] września 2001 r. skarżąca wniosła o umorzenie zobowiązania pieniężnego w kwocie 2.109,40 zł, podkreślając, że w urzędzie pracy nie została pouczona o tym, że zawieszenie działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z nieprowadzeniem działalności gospodarczej w ogóle. Starosta W. decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] postanowił rozłożyć spłatę nienależnie pobranego przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych na sześć rat – pięć rat po 351,50 zł oraz jedną ratę w kwocie 351,90 zł. Skarżąca od wydanej decyzji wniosła odwołanie, żądając umorzenia spłaty nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, oraz ponownie podkreślając, że w urzędzie pracy nie została pouczona o tym, że posiadanie zwieszonej działalności gospodarczej powoduje ustanie prawa do pobierania zasiłku. Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia. Podano też, iż za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający był pouczony o tych okolicznościach oraz świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą świadczenie. Uzasadniając zauważono, że skarżąca na oświadczeniu bezrobotnego złożonym [...] marca 2001 r. podała, iż nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Podkreślono, że wydana decyzja w sprawie przyznania zasiłku dla bezrobotnych i orzekanie o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie mają charakteru uznaniowego, ale są ściśle określone przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca przytoczyła okoliczności, na które powoływała się już wcześniej, w odwołaniu od decyzji Starosty W. i wniosła o umorzenie spłaty nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Wniesiona do Sądu skarga dotyczy decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] utrzymującej w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie Starosty W. w przedmiocie rozłożenia na raty spłaty nienależnie pobranego przez skarżącą zasiłku. Kontrola legalności rozstrzygnięcia z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania, dotyczy tej decyzji, nie zaś rozstrzygnięcia w kwestii utraty statusu osoby bezrobotnej i samego obowiązku spłaty przez skarżącą tego zobowiązania pieniężnego. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) "starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia". Obowiązek spłaty nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego może być dla bezrobotnego nadmiernie uciążliwy, dlatego też ustawa przewiduje możliwość odroczenia jego zwrotu, rozłożenia na raty lub umorzenia. Niewątpliwie przesłanką do wydania takiej decyzji jest wyjątkowość danego przypadku, uzasadniona szczególnie trudną sytuacją materialną bezrobotnego. Organ dokonuje oceny tej sytuacji i w oparciu o przytoczone okoliczności wydaje decyzję. Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze obrazowała swoją sytuację, podając, że samotnie wychowuje dwie nastoletnie córki, a wszystkie koszty związane z utrzymaniem ponosi ona sama, bez czyjejkolwiek pomocy. W oparciu o te fakty Starosta W. wydał decyzję dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] dotyczącą rozłożenia na raty spłaty przedmiotowego zobowiązania. Dokonując kontroli w zakresie zgodności tej decyzji z prawem należało ustalić czy zostały spełnione przesłanki uzasadniające odroczenie, rozłożenie na raty, ewentualnie umorzenie płatności w części lub całości oraz czy organ dokonał prawidłowej ich oceny. W ocenie Sądu organ odwoławczy, dokonując oceny sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej nie naruszył art. 80 kpa. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że wskazana przez skarżącą sytuacja życiowa nie uzasadnia umorzenia postępowania w zakresie spłaty nienależnie pobranego świadczenia. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca składając wniosek o umorzenie spłaty nienależnie pobranego zasiłku, jak i wnosząc skargę, przede wszystkim zarzuciła brak pouczenia, którego powinna udzielić jej pracownica powiatowego urzędu pracy w zakresie okoliczności powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia. Zarzut taki mógłby stanowić ewentualnie podstawę do uchylenia decyzji Starosty W. z dnia [...] września 2001 r. nr [...] dotyczącej utraty statusu osoby bezrobotnej oraz nałożenia obowiązku spłaty. Jeżeli skarżąca czuła się pokrzywdzona tą decyzją, powinna była, stosownie do pouczenia wnieść odwołanie od tej decyzji do Wojewody. Ponieważ z tej możliwości skarżąca nie skorzystała, decyzja z dnia [...] września 2001 r. uzyskała przymiot decyzji ostatecznej. Wobec powyższych okoliczności należy wskazać, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie może być wyżej wymieniona decyzja z dnia [...] września 2001 r. Uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec o oddaleniu skargi. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ E. Makosz – Frymus TG