II SA/Po 329/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. i S. K. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi W. K. i S. K. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego postanawia odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi /-/J.Szuma Pismem złożonym w dniu 21 marca 2018 r. W. K. i S. K. wnieśli skargę na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2018 r., [...] (k. 3 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu wezwał skarżących do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi (k. 2 akt sądowych). Odpis wymienionego wyżej zarządzenia doręczono S. K. do rąk własnych dnia 26 kwietnia 2018 r. (zob. k. 8 i 12 akt sądowych), natomiast przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu skierowana do W. K. oczekiwała w placówce pocztowej i została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia na dzień 4 maja 2018 r. (zob. k. 11 i 13 akt sądowych). Wpis od skargi nie został uiszczony w wymaganym terminie, co dnia 24 maja 2018 r. potwierdził Oddział Finansowo-Budżetowy Sądu (k. 15 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2018 r. Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") zaznaczając, że wpis od niej nie został uiszczony w wymaganym terminie (k. 18-19 akt sądowych). Pismem datowanym na 11 lipca 2018 r. W. K. i S. K. wystąpili o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi (k. 30 akt sądowych). Zaznaczyli, że 26 kwietnia 2018 r. doręczono S. K. wezwanie do uiszczenia wpisu w terminie 7 dni od doręczenia. Obaj skarżący w wymaganym terminie nie byli w stanie uiścić opłaty z uwagi na brak wystarczających środków. Zaznaczyli, że utrzymują się z zasiłku (Wandy Kodyniak) oraz objętej zajęciami komorniczymi pensji (S. K.). Pensja w wysokości [...] zł została S. K. wypłacona 10 maja 2018 r. i dopiero tak uzyskane środki pozwalają na uiszczenie wpisu. Skarżący podnieśli, że trudno jest im się utrzymać, brakuje im pieniędzy na życie. Zaznaczyli, że co miesiąc wydają około 500 zł na leki, nie posiadają żadnej nieruchomości lub innego majątku za wyjątkiem altany działkowej, której dotyczy skarga. Z uwagi na trudną sytuację finansową, którą opisali, skarżący wnieśli o uwzględnienie ich prośby. Ubocznie zasygnalizowali, że ich skarga jest uzasadniona, albowiem altana została wzniesiona na podstawie pozwolenia wydanego przez Zarząd Rodzinnych Ogrodów Działkowych [...]. Wreszcie dodali, że na wniosek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego S. K. zmienił kąty połaci dachu. Przed rozpoznaniem wniosku sędzia sprawozdawca zarządził nadanie biegu wnioskowi skarżących o przyznanie prawa pomocy, które zostało złożone wraz z wystąpieniem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi (k. 3 załącznika do akt sądowych). Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy zwolnił W. K. i S. K. z kosztów sądowych oraz ustanowił dla obu skarżących radcę prawnego, którego miała wyznaczyć Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. (k. 16 akt sądowych). Dnia 22 października 2018 r. pełnomocnikiem W. K. i S. K. został wyznaczony radca prawny M. M. (k. 40 akt sądowych). Pismem z dnia 14 listopada 2018 r. pełnomocnik skarżących poparł złożony wcześniej przez jego mocodawców wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i zwrócił się o jego pilne rozpatrzenie (k. 45 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi podlega odrzuceniu. Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, o czym stanowi art. 85 P.p.s.a. Jednakże art. 86 § 1 P.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia na wniosek uchybionego terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a). Odnosząc się do okoliczności sprawy Sąd na wstępie podkreśla, że przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu dokładnie zapoznał się z całą dokumentacją sprawy, w tym także dokumentami równolegle złożonymi w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy. W ich świetle ze zrozumieniem przyjmuje argumenty skarżących dotyczące ich trudnej sytuacji materialnej. Sąd zdaje sobie również sprawę, że budynek altany, której dotyczy zaskarżona decyzja z dnia [...] lutego 2018 r., [...] jest ważnym dla W. K. i S. K. składnikiem ich majątku. Powyższe nie pozwoliło jednak przejść do porządku nad daleko idącym uchybieniem terminu do uiszczenia wpisu od skargi i dalszą biernością skarżących aż do momentu odrzucenia skargi. Jak już zostało wyjaśnione w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu doręczono S. K. do rąk własnych dnia 26 kwietnia 2018 r. (zob. k. 8 i 12 akt sądowych), natomiast przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu skierowana do W. K. oczekiwała w placówce pocztowej i została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia na dzień 4 maja 2018 r. (zob. k. 11 i 13 akt sądowych). Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu W. K. i S. K. złożyli dopiero 11 lipca 2018 r., po tym jak postanowieniem z dnia 22 czerwca 2018 r. Sąd odrzucił ich skargę (z powodu nieuiszczenia wpisu). Najistotniejsze jest jednak to, jaką przyczynę skarżący wskazują we wniosku. Przyznali oni (co jest udokumentowane w aktach), że 26 kwietnia 2018 r. otrzymali wezwanie do uiszczenia wpisu (formalnie w tej dacie odebrał je S. K. – zob. k. 12 akt sądowych), jednakże nie byli w stanie uiścić opłaty. Skarżący zaznaczyli, że dopiero 10 maja 2018 r. na rachunek S. K. wpłynęła pensja, która pozwoliła na uiszczenie wpisu. Odnosząc się do powyższego Sąd zaznacza, że w przesyłce zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu znalazło się pismo przewodnie z dnia 16 kwietnia 2018 r. sporządzone przez sekretariat sądowy (k. 8 i k. 11 akt sądowych), w którym skarżący zostali pouczeni o sposobie uiszczania wpisu od skargi (punkt 1 pouczenia), jak i o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych (punkt 3 pouczenia). Pomimo, że S. K. odebrał wezwanie z pouczeniem, a w przypadku W. K. przyjmuje się skutecznie fikcję prawną doręczenia, w zakreślonym w wezwaniu do uiszczenia wpisu terminie 7 dni ani S. K., ani W. K. nie uiścili wpisu, ani nie wystąpili o zwolnienie ich z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z wniosku o przywrócenie terminu z dnia 11 lipca 2018 r. wynika, że nieuiszczenie wpisu od skargi nastąpiło z powodu nieposiadania przez skarżących środków finansowych, które mogli przeznaczyć na wpłatę. Jednocześnie jednak zaznaczono (i udokumentowano – zob. zawartość koperty na k. 5 załącznika do akt sądowych), że 10 maja 2018 r. S. K. otrzymał pensję, z której mógł zapłacić wpis. Zdaniem Sądu przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że brak posiadania wystarczających środków finansowych nie jest jako taki przyczyną uzasadniającą bierność skarżącego wezwanego do uiszczenia wpisu od skargi, a to dlatego, że każdy skarżący znajdujący się w takiej sytuacji może – i powinien, jeżeli chce dalej skutecznie popierać skargę – wystąpić w terminie otwartym do uiszczenia opłaty o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że skoro skarżący podali brak środków finansowych jako przyczynę nieuiszczenia wpisu w wymaganym terminie, to wedle tak wskazanej przyczyny należało obliczyć termin siedmiodniowy od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak wskazali W. K. i S. K., otrzymali oni pensję (S. K.) 10 maja 2018 r. i z tych środków mogli opłacić wpis. Pomimo to go nie opłacili (brak wpływu wpisu od skargi według stanu na dzień 23 maja 2018 r. potwierdził Oddział Finansowo-Budżetowy Sądu - k. 15 akt sądowych), ani także nie podjęli się żadnej aktywności do czasu otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi. Zaznaczyć przy tym trzeba, że Sąd odrzucił skargę dopiero 22 czerwca 2018 r., a orzeczenie doręczono skarżącym 5 lipca 2018 r. Podsumowując Sąd stwierdził, że skarżący uchybili terminowi siedmiodniowemu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Jako przyczynę nie uiszczenia wpisu podali bowiem brak środków finansowych na ten cel, zarazem jednak przyznając, że 10 maja 2018 r. na rachunek S. K. wpłacona została pensja w wysokości [...] zł. Sam wniosek o przywrócenie terminu złożyli natomiast dopiero dwa miesiące później – 11 lipca 2018 r. Na marginesie Sąd dodaje, że sam fakt otrzymania postanowienia odrzucającego skargę (5 lipca 2018 r.) nie jest zdarzeniem, które otwierałoby w jakikolwiek sposób "na nowo" możliwość wystąpienia z omawianym wnioskiem. Z treści postanowienia z dnia 22 czerwca 2018 r. W. K. i S. K. nie dowiedzieli się bowiem o żadnej nowej okoliczności, która rzutowałaby na stan ich wiedzy w zakresie obowiązków fiskalnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jak wskazano, w treści samego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2018 r. podano w jakiej kwocie, terminie i pod jakim rygorem wpis należało uiścić (k. 2 akt sądowych), natomiast w treści pouczenia zawartego w piśmie przewodnim wysłanym wraz z tym zarządzeniem zawarto informacje o sposobie uiszczenia wpisu od skargi oraz o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych (k. 8 i 11 akt sądowych, punkty 1 i 3). Zgodnie z art. 88 P.p.s.a. "spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym". Na podstawie tego przepisu Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia. /-/J.Szuma