II SA/Po 331/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2009 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu P. D. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w kwocie (...) (...) złotych, w tym (...) (...) złotych tytułem podatku od towarów i usług oraz kwotę (...),- (...) złotych. /-/ E.Brychcy /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ W.Batorowicz Decyzją z dnia [...].06.2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku B. G. o wznowienie postępowania, odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]04.2005 r., oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...]01.2005 r., którymi odmówiono przyznania wnioskodawczyni uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395, ze zm.). Z uzasadnienia decyzji wynikało, że postępowanie zostało wznowione postanowieniem z dnia [...].06.2008 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, na wniosek B. G., która wskazała nowe dowody w sprawie w postaci zeznań świadków J. M. i L.L. W ocenie organu załączone dowody nie dały podstawy do zmiany decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów. Podstawą odmowy przyznania świadczenia było ustalenie, że wnioskodawczyni przebywała wraz z deportowanym ojcem we Francji w miejscowości F. k/C.-M. w okresie od dnia 01.04.1944 r. do 14.09.1944 r. kiedy to miejscowość została wyzwolona. Dalszy pobyt rodziny we Francji do dnia 31.03.1945 r. nie miał charakteru represji w rozumieniu powołanej ustawy. Przymusowy pobyt wnioskodawczyni na deportacji trwał zatem 5 miesięcy i 14 dni. Uprawnienia przewidziane powołaną ustawą przysługują, jeżeli warunek deportacji do pracy przymusowej poza terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 01.09.1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych trwał przez okres co najmniej 6 miesięcy. We wniosku o wznowienie postępowania z dnia 28.04.2008 r., wnioskodawczyni podniosła, że faktyczny okres deportacji trwał znacznie dłużej, gdyż rozpoczął się wywiezieniem z Polski, miesiąc przed rozpoczęciem pracy przymusowej w P., a zakończył 31.03. 1945 r., kiedy to powstały realne możliwości powrotu. W piśmie z dnia 08.02.2008 r. wnioskodawczyni wskazała na miesięczny pobyt w obozie przejściowym koło P., poprzedzający deportację. W ocenie organu dołączone do wniosku dowody z zeznań świadków J.M. i L. L. nie pozwoliły na weryfikacje wcześniejszego ustalenia, iż okres trwania deportacji rozpoczął się 01.04.1943 r., co wynikało wprost z treści ich zeznań. Natomiast zeznania dotyczące informacji o zakończenia okresu deportacji w dniu 31.03.1945 r. były już oceniane przez organ, który wykluczył represyjny charakter pobytu po formalnym wyzwoleniu miejscowości F . W wyniku odwołania wnioskodawczyni, organ rozpatrzył sprawę ponownie w trybie art. 127 § 3 kpa i decyzją z dnia [...].03.2009 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].06.2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na prawidłowość dokonanych ustaleń i wykluczył możliwość zaliczenia do okresu deportacji wskazywanego przez wnioskodawczynię okresu ewentualnego pobytu w obozie przejściowym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. G., domagając się przyznania uprawnień wynikających z analizowanych przepisów. W piśmie procesowym z dnia 14.10.2009 r. skarżąca wskazała, iż pobyt w obozie przejściowym ze względu na swój przymusowy charakter, a także cel pobytu, to jest przewiezienie do obozu pracy przymusowej, winien być zaliczony do okresu deportacji, o którym mowa w ustawie. Według skarżącej, jako data końcowa pobytu w obozie pracy przymusowej winna być przyjęta data faktycznego opuszczenia obozu przez skarżącą i jej rodzinę, lub ewentualnie dzień następny po podpisaniu kapitulacji przez Niemcy, to jest 08.05.1945 r. Powrót rodziny po formalnej kapitulacji Niemiec, z uwagi na sytuację geopolityczną był wykluczony. Skarżąca zarzuciła, iż organ nie wyjaśnił istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności w szczególności daty pobytu skarżącej w obozie pracy, wskazanych w opinii Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę, daty wskazanej w zaświadczeniu Dyrektora Archiwów Departamentalnych w A. oraz daty opuszczenia Polski przez ojca Skarżącej wskazanych w ankiecie z dnia 03.11.1945 r. Fakt, że skarżąca nie złożyła wyczerpujących wyjaśnień w tej sprawie nie zwalnia organu orzekającego z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości w niniejszej sprawie, według reguł opartych na kpa. W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Skarga jest uwzględniona tylko wtedy, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia. W niniejszej sprawie na uwadze mieć należało, że skarga dotyczy decyzji która zapadła w wyniku postępowania wznowionego na podstawie art. 149 § 1 kpa. na skutek wskazania przez skarżącą podstaw do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Postanowienie to stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia, oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Oznacza to, że wznowione postanowieniem z dnia [...].06.2008 r. postępowanie, ograniczone było podstawą wznowienia to jest art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który przewiduje możliwość wznowienia postępowania, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jako nowe dowody skarżąca wskazała zeznania dwóch świadków: J.M. i L. L . Rzeczą organu było dokonanie oceny czy zeznania tych świadków pozwalają na ustalenie nowych okoliczności prowadzących do zmiany oceny stanu faktycznego w zakresie długości okresu deportacji. W niniejszej sprawie skarżąca starała się wykazać, że jej pobyt w warunkach deportacji określonej ustawą z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395, ze zm.) trwał dłużej niż 6 miesięcy. Organ dokonał analizy i oceny zgłoszonych zeznań świadków. Dla kontroli prawidłowości tej oceny Sąd przytacza badane zeznania w całości. Świadek J.M. zeznał: "oświadczam, że Pani B.G. zd. L. była jako małe dziecko deportowana do pracy przymusowej oraz osadzona w obozie pracy przez III Rzeszę razem z rodzicami B. i K. L. oraz bratem L. L. w miejscowości F. – Francja w gospodarstwie rolnym w okresie 01. 04. 1944 r. do 31.03. 1945 r. Ja również byłem deportowany ze swoimi rodzicami i zamieszkiwałem w sąsiedniej miejscowości i wspólnie się odwiedzaliśmy razem z rodzicami". Świadek L. L. zeznał: "oświadczam, że Pani B. G. zd. L. była jako małe dziecko razem ze mną deportowana do pracy przymusowej oraz osadzona w obozie pracy przez III Rzeszę wspólnie z rodzicami B. i K. L. do miejscowości F. – Francja w gospodarstwie rolnym w okresie od 01.04.1944 r. do 31.03.1945 r.". Prawidłowo zatem organ przyjął, że świadkowie wskazali na datę początkową pobytu w opisanym gospodarstwie rolnym to jest 01.04.1944 r. Jest to data ustalona przez organ w postępowaniu podlegającym wznowieniu. Nie było żadnych podstaw do przyjęcia, że zeznania świadków pozwalają na przyjęcie innej, wcześniejszej daty. Obaj świadkowie określają pobyt rodziny skarżącej w gospodarstwie rolnym w miejscowości F. – Francja, jako "deportacja do pracy przymusowej oraz osadzenie w obozie pracy". Nie wynika jednak z tych zeznań, że były to dwa różne miejsca, lecz praca w opisanym gospodarstwie rolnym. Okres określony przez świadków pokrywa się z okresem przymusowej pracy w gospodarstwie rolnym, wykazanym dokumentami w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Wniosek organu, że świadkowie potwierdzili, że praca przymusowa w warunkach deportacji rozpoczęła się w dacie ustalonej w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną ocenić należało jako prawidłowy. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia były zarzuty skargi odnoszące się do daty zakończenia okresu deportacji. Sprawa prowadzona była bowiem w warunkach wznowionego postępowania. Zatem ocena organu ograniczyć się powinna jedynie do nowych dowodów którymi w tym przypadku były zeznania świadków. W zakresie końcowej daty pracy w opisanym gospodarstwie zeznania świadków nie zawierały nowego elementu. Data 31.03.1945 r. była przedmiotem oceny w postępowaniu głównym i ocena ta nie może być zmieniona w postępowaniu wznowionym, gdyż nie jest elementem nowym. Postępowanie toczące się na skutek wznowienia postępowania nie daje podstaw do ponownej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu, chyba, że nowe dowody w tym postępowaniu zgromadzone do takiej oceny uprawniają. Podobnie ocenić należało zarzuty sprowadzające się do oceny dokumentów zebranych niniejszej sprawie. Nowe dowody w postaci zeznań świadków potwierdziły ustalenia w zakresie początkowej daty pobytu rodziny skarżącej w warunkach deportacji i nie dały tym samym podstaw do odmiennej oceny materiału dowodowego. W tych okolicznościach należało skargę w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. oddalić. W pkt II wyroku Sąd orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu na podstawie § 15 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. 02. Nr 163. poz. 1349.) /-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz