II SA/Po 333/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., znak [...], Prezydent Miasta G. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) w zw. z art. 3 ust. 3 i 4, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.) odmówił przyznania Z. B. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłacenia rachunku za usługi telekomunikacyjne w wysokości 59,71 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. Z. B. zwrócił się o przyznanie przedmiotowego zasiłku celowego. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dorosłą córką. Jest on osobą chorująca przewlekle i wymaga leczenia; ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i z tego tytułu pobiera zasiłek stały. Ponadto jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy. Żona skarżącego nie pracuje zawodowo, jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy, bez prawa do zasiłku. Córka skarżącego również nie pracuje zawodowo, nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, uczy się w szkole policealnej. Dochód rodziny wynosi 725,22 zł i nie przekracza kryterium dochodowego, które dla 3-osobowej rodziny wynosi 1.368.00 zł. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że nie ma podstaw do udzielenia pomocy finansowej na opłacenie rachunku za usługi telekomunikacyjne. W sierpniu 2013 r. UPC poinformowała swoich klientów, że od października 2013 r. abonament za wspomniane usługi będzie wynosił 59,71 zł. Niewysłanie rezygnacji oznaczało wyrażenie zgody na tę stawkę. Skarżący nie zrezygnował z usług UPC, wobec czego ponosi aktualnie większe koszty. Został on poza tym poinformowany, że na terenie G. można skorzystać również z tańszych usług telewizji "S." w pakiecie za 7,00 zł. Tym samym opłacenie rachunków za rozważaną usługę telekomunikacyjną nie mieściło się w możliwościach organu I instancji. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Z. B. odwołał się od powyższej decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że działanie organu I instancji ma charakter represyjny i stanowi naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący zaznaczył, że od [...] maja 2006 r. jest inwalidą z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności bez prawa do świadczeń rentowych. Żona skarżącego została z kolei zaliczona do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności, również bez prawa do świadczeń rentowych. Od [...] lipca 2010 r. jest prawie niewidoma – cierpi na zaćmę obu oczu. Z. B. podniósł, że jego aktualna sytuacja życiowa jest bardzo zła. Zaciągnął pożyczkę na remont mieszkania (wymiana okien i drzwi balkonowych) oraz wyprawki licealne i policealne dla córki. Pieniądze na sfinansowanie remontu zostały pozyskane od znajomych i przyjaciół. Do chwili obecnej skarżący nie zwrócił jednak pożyczonej kwoty. Jeżeli należność ta nie zostanie uregulowana wkrótce, skarżący obawia się zemsty osób, od których pożyczył pieniądze. Wskazał także, że do [...] lipca 2013 r. w ofercie "S." był pakiet telewizji analogowej za 7 zł, ale obecnie jest tylko telewizja cyfrowa. Ponadto skarżący wskazał na wysokie koszty utrzymania jego rodziny. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79 poz. 856 z późn. zm.), art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 39 powołanej ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to, że organy administracji publicznej mogą podjąć zupełnie dowolne rozstrzygnięcie, lecz niemniej ustawodawca wskazuje w ten sposób, że nie każde żądanie będzie spełnione. Fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniom. Organy pomocy społecznej muszą bowiem mieć na uwadze nie tylko interes osoby składającej wniosek, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Środki finansowe w postaci zasiłku celowego mogą być przyznane na zaspokojenie niezbędnej potrzeby, której dana osoba nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie. Taką niezbędną potrzebą nie jest natomiast opłacenie rachunku za usługi telekomunikacyjne; zwłaszcza, że istniała możliwość opłacenia niższego abonamentu, z czego skarżący jednak nie skorzystał. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Z. B. zaskarżył decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację, zawartą w odwołaniu z dnia [...] listopada 2013 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie trzeba zauważyć, że pismem z dnia [...] października 2013 r. Z. B. wniósł o przyznanie mu świadczenia pieniężnego na opłacenie rachunku za usługi telekomunikacyjne za okres od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. w wysokości 59,71 zł, motywując swoją prośbę bardzo złą sytuacją życiową (k. 2 akt adm. organu I instancji). Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Jak wynika przy tym z art. 39 ust. 1 cytowanej ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Trzeba mieć jednocześnie na uwadze, że powyższe świadczenie ma charakter pieniężne, a zatem w myśl ogólnej zasady z art. 8 wymienionej ustawy zasiłek celowy może być przyznany jedynie wtedy, gdy dochód osoby ubiegającej się o tę formę wsparcia ze strony Państwa nie przekracza kryterium dochodowego. Jak wynika przy tym z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu [...] października 2013 r., skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką (k. 5-7 akt adm. organu I instancji). Tym samym zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823) uzyskanie zasiłku celowego jest możliwe, skarżący mógłby uzyskać zasiłek celowy, jeżeli miesięczny dochód w przeliczeniu na członka rodziny nie przekracza kwoty 456,00 zł. Warunek ten został spełniony, gdyż według wspomnianego wywiadu środowiskowego dochód w rodzinie Z. B. w przeliczeniu na osobę wynosi 241,74 zł (725,22 zł / 3 osoby w rodzinie). Spełnienie kryterium dochodowego nie oznacza jednak, że każda zgłoszona przez skarżącego potrzeba zostanie automatycznie zaspokojona ze środków publicznych. Trzeba bowiem podkreślić, że ustawodawca posługuje się w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy wyrazem "może". Taki zwrot wskazuje z kolei na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. Organy administracji publicznej dysponują zatem pewnym luzem decyzyjnym w kwestii przyznania albo odmowy przyznania rozważanego świadczenia, choć luz ten nie może oznaczać całkowitej dowolności rozstrzygnięcia. W przypadku decyzji uznaniowych organy administracji publicznej mają szczególny obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego i przekonującego uzasadnienia podjętej decyzji. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organów administracji publicznej. Należy bowiem zaznaczyć, że zaspokojeniu w ramach zasiłku celowego podlegają przede wszystkim podstawowe i niezbędne potrzeby osoby ubiegającej się o tę formę wsparcia finansowego. Celem omawianej regulacji jest zapewnienie możliwie szerokiemu kręgowi osób pewnego minimum środków koniecznych do prawidłowej egzystencji. Zasiłek celowy nie może natomiast służyć do zaspokajania potrzeb, zmierzających jedynie do podniesienia standardu życia poza wspomniany minimalny próg. W szczególności rozważane świadczenie pieniężne nie może być wykorzystywane do zaspokojenia potrzeb o charakterze wyłącznie zbytkowym, wykraczającym poza katalog podstawowych środków niezbędnych do życia. Zaspokojenie takich potrzeb pozostawione jest bowiem indywidualnym wysiłkom i staraniom każdego podmiotu z osobna, a organy pomocy społecznej nie są gwarantem oczekiwanej, wysokiej stopy życiowej. Konkluzje te znajdują potwierdzenie w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jak wynika przy tym z art. 3 ust. 1, 3 i 4 cytowanej ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Tym samym organy administracji publicznej działają w omawianym przypadku na zasadzie pomocniczości; nie wyłączają one samodzielnych starań podmiotów o oczekiwany przez nie standard życia. Oceniając z tej perspektywy wniosek skarżącego z dnia [...] października 2013 r., należy stwierdzić, że zgłoszona przez niego potrzeba nie mieściły się w pojęciu "niezbędnej potrzeby bytowej". Opłacenie bowiem rachunku za usługę telekomunikacyjną służy jedynie podniesieniu standardu życia skarżącego ponad wymieniony wcześniej minimalny próg egzystencji. Tym bardziej, że skarżący mógł skorzystać z tańszych usług innego dostawcy telewizji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala zarazem na stwierdzenie, że opłacenie rozważanego rachunku za świadczenie usług telekomunikacyjnych jest niezbędne dla skarżącego. Tym samym zgłoszona przez skarżącego potrzeba nie została objęta art. 39 ust. 1 powołanej ustawy i nie mogła być zaspokojona w ramach zasiłku celowego. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).