II SA/Po 335/19
WyrokWSA w Poznaniu2019-11-14
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Izabela Paluszyńska, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego z powodu braku współdziałania strony z pracownikiem socjalnym, polegającego na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i nieprzedłożeniu dokumentacji medycznej, jest zasadna?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku celowego z powodu braku współdziałania strony z pracownikiem socjalnym, polegającego na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i nieprzedłożeniu wymaganej dokumentacji medycznej, jest zasadna. Strona ma obowiązek aktywnie współpracować z organem pomocy społecznej w celu ustalenia swojej sytuacji życiowej, a brak tej współpracy, w tym unikanie wywiadu środowiskowego, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, leków oraz pokrycie kosztów dojazdu na rehabilitację. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy, wskazując na niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu unikania kontaktu przez wnioskodawcę oraz nieprzedłożenia wymaganej dokumentacji medycznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając brak współdziałania skarżącego za zasadną podstawę odmowy przyznania świadczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę
Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza [...], decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 7 pkt 5, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."), odmówił W. G. przyznania pomocy na zakup żywności, leków oraz środków na pokrycie kosztów dojazdu na zabiegi rehabilitacyjne.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2018 r. W. G. złożył wniosek o przyznanie wszechstronnej pomocy finansowej wskazując, że jest inwalidą w stopniu umiarkowanym, w trakcie leczenia, nie posiadającym zdolności do świadczenia pracy zawodowej. Niemniej, organowi nie udało się ustalić obecnej sytuacji osobistej, rodzinnej i warunków materialno-mieszkaniowych wnioskodawcy z powodu niemożności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.
W kontekście powyższego organ I instancji wyjaśnił, że pracownicy socjalni w dniu [...] września 2018 r. udali się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy (godz. 11:15 – 11:25), ale go nie zastali. Następnie podjęto próby przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniach [...] września 2018 r., [...] września 2018 r. i [...] września 2018 r. Z uwagi na fakt, że nie można było zastać wnioskodawcy w miejscu zamieszkania, organ wystosował do wnioskodawcy wezwanie do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu w dniu [...] września 2018 r. o godz. 9:30, które zostało odebrane przez wnioskodawcę w dniu [...] września 2018 r. Jednakże i w tym dniu nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego, albowiem w czasie, gdy pracownicy socjalni udali się do [...], do miejsca zamieszkania wnioskodawcy, wnioskodawca w tym samym czasie w Biurze Obsługi Klienta MGOPS składał oświadczenie, że w dniu [...] września 2018 r. o godz. 9:30 z przyczyn rehabilitacyjnych nie może być dyspozycyjny i proponuje termin [...] września 2018 o godz. 8:00. Organ zauważył, że od dnia odebrania wezwania wnioskodawca miał 5 dni roboczych do powiadomienia MGOPS o niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia nowego terminu lub przesunięcia godziny przeprowadzenia wywiadu. W dniu [...] września 2018 r. wnioskodawca dostarczył kolejne pismo, że z przyczyn zdrowotnych nie może być przeprowadzony wywiad i proponuje termin [...] października 2018 r. o godz. 8:00. Jednakże dzień wcześniej również powiadomił, że z przyczyn zdrowotnych nie może być przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy i zaproponował termin [...] października 2018 r. godz. 8:00. W tym dniu pracownicy socjalny w asyście policji podjęli kolejną, bezskuteczną próbę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że art. 4 u.p.s. nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Tymczasem, pomimo że wnioskodawca utrzymywał kontakt z MGOPS w [...], unikał pracowników socjalnych w miejscu swojego zamieszkania i uniemożliwiał przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Podstawą odmowy przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej pomocy stanowił więc art. 11 ust 2 u.p.s., zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia.
W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. G. zarzucił, że rozstrzygnięcie jest dla niego krzywdzące i opiera się na fałszywych i nieprawdziwych twierdzeniach pracowników MGOPS.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr SKO – [...] działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia [...] września 2018 r. organ pierwszej instancji wezwał W. G. do uzupełnienia dokumentacji poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających otrzymanie recept od lekarza oraz zaświadczenie potwierdzające konieczność leczenia i przyjmowanie określonych leków, a także o konieczności zabiegów rehabilitacyjnych. Wnioskodawca został pouczony, że nieusunięcie powyższych braków w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania spowoduje odmowę przyznania wnioskowanej pomocy. W odpowiedzi na powyższe W. G. w piśmie z dnia [...] września 2018 r. podał, że nie ma uprawnień przekazywać żądanych dokumentów. Strona uniemożliwiła również przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.
W konsekwencji, postawę W. G. należy uznać za wyłącznie bierną i roszczeniową. Strona od długiego czasu nie czyni żadnych kroków, by poprawić swoją sytuację materialno-bytową, a instytucję pomocy społecznej traktuje jako stałe i regularne źródło dochodów. Nie współpracuje przy tym z pracownikami socjalnymi, bowiem nie przedstawia (chociażby do wglądu) żądanych dokumentów. Nie ulega przy tym także wątpliwości, że środki finansowe dostarczane na realizowanie przez organy administracji publicznej zadań z zakresu pomocy społecznej są niewystarczające w porównaniu ze stosunkowo dużą liczbą osób korzystających z tego typu wsparcia. Okoliczności te są faktami powszechnie znanymi - podejmowane są bowiem często w prasie, radiu i telewizji. W konsekwencji, organy pomocy społecznej nie są w stanie realizować wszystkich potrzeb swych beneficjentów. Tym bardziej więc pomocą społeczną należy objąć te osoby, których sytuacja materialno-bytowa jest ciężka, ale które współpracują z pracownikami socjalnymi i nie prezentują jedynie roszczeniowej postawy.
W skardze z dnia [...] marca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. G. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i przyznanie wnioskowanej pomocy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2019 r. pełnomocnik skarżącego potrzymał złożoną przez niego skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 73 § 1 i 2, art. 74 § 2, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 106 ust. 4 u.p.s.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że organy nie podjęły wszelkich niezbędnych czynności oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły materiału dowodowego, a w szczególności zaniechały przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego lub w miejscu zamieszkania jego matki, której adres był znany organom. W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia [...] września 2018 r. sporządzone przez pracownika socjalnego, w którym prosi innego pracownika socjalnego o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego u matki skarżącego. Pomimo takiej możliwości i podejrzeń organu I instancji, że skarżący nie przebywa pod wskazywanym przez siebie adresem, wywiad u matki skarżącego nie został przeprowadzony.
Nadto organy dokonały dowolnej oceny dowodów, która skutkowała poczynieniem w sprawie błędnego ustalenia, iż skarżący uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W aktach sprawy znajdują się bowiem pisma skarżącego, kierowane do organu I instancji, w których informował on o niemożliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w wyznaczonym przez organ terminie, np. z powodu rehabilitacji. Skarżący wskazywał przy tym inne terminy z podaniem daty i godziny. Organ pierwszej instancji co prawda podejmował próby przeprowadzenia wywiadu w tych terminach, jednakże czynił to w innych godzinach, niż podane przez skarżącego. Nigdy nie zdarzyło się, aby pracownicy organu I instancji udali się do domu skarżącego o czasie proponowanym przez skarżącego. Nigdy też skarżący nie otrzymał odpowiedzi na swoje pisma, w której organ informowałby o przesunięciu godziny przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z informacji wskazywanych przez skarżącego wynika, iż uczęszcza on na rehabilitację, dlatego też nie było go w domu podczas wizyt pracowników MOPS.
Wskazano również, że skarżący w odpowiedzi na zawiadomienie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów, złożył wniosek datowany na dzień [...] października 2018 r. o sporządzenie kserokopii akt i przesłanie na jego adres, wskazując że jego stan zdrowia nie pozwala mu na udanie się do ośrodka pomocy społecznej by zapoznać się z aktami sprawy. Jednocześnie wniósł o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się o 7 dni, liczonych od daty otrzymania przez niego kserokopii. W odpowiedzi na powyższe organ I instancji pismem z dnia [...] października 2018 r. poinformował skarżącego, iż nie ma możliwości przesłania kserokopii akt, ponieważ zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, jednak czynności te dokonywane są w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Tymczasem NSA w uchwale z dnia [...] października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18 wyraził pogląd, iż w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy.
Na rozprawie w dniu [...] listopada 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia [...] października 2019 r. podkreślając, że naruszenie przepisów postępowania, których to organ dopuścił się w niniejszej sprawie miały wpływ na wynik sprawy, bo istocie na skutek tych naruszeń skarżący był pozbawiony możliwości działania w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
W rozpatrywanej sprawie oś sporu koncentruje się wokół ustalenia, czy Kierownik Działu Pomocy Społecznej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza [...], zasadnie odmówił W. G. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, z powodu braku współdziałania strony z pracownikiem socjalnym.
Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie wskazać należy, że stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przepis ten jednoznacznie zatem wskazuje, że zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wspieranie osób i rodzin, nigdy zaś zastępowanie ich w dążeniu do osiągnięcia rezultatu określonego w powołanym przepisie. Zasada ta nazywana zasadą subsydiarności w sposób oczywisty oparta jest na konstrukcji współdziałania osoby ubiegającej się o taką pomoc, o czym zresztą wprost stanowi art. 4 ustawy. Zgodzić się zatem należy, że brak aktywności ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do zaniechania udzielenia żądanego świadczenia. Z brzmienia art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jasno wynika, że brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego i inne wskazane w tym przepisie okoliczności mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Przepis ten nie zakłada przy tym konieczności spełnienia innych jeszcze warunków, poza tymi, które zostały w nim wskazane, aby odmowa ta była możliwa.
W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy jest odmowa lub uniemożliwianie pracownikom socjalnym przeprowadzenia środowiskowego wywiadu rodzinnego w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Wniosek ten opiera się na znaczeniu wywiadu dla oceny rzeczywistej sytuacji bytowo-majątkowej wnioskodawcy, co potwierdza art. 106 ust. 4 ustawy, ustanawiający wymóg jego przeprowadzenia przed wydaniem decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia. Z treści § 2 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1788) wynika przy tym, że to właśnie na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające stanowiące podstawę planowania pomocy.
Z powyższego wynika, że w celu rozstrzygnięcia, czy wnioskodawca spełnia kryteria uprawniające go do przyznania pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej, obowiązkiem organu jest ustalenie sytuacji materialno-bytowej osoby ubiegającej się o jej przyznanie w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W szczególności obowiązkiem organu jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, albowiem w sprawach z zakresu pomocy społecznej regulacje art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1 i 4 u.p.s. pozwalają przyjąć, że wywiad środowiskowy jest szczególnie doniosłym i obligatoryjnym rodzajem dowodu, pozwalającym na zebranie informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia, będąc podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie.
W rozpoznawanej sprawie pracownicy MGOPS bezskutecznie, przez okres niemalże dwóch miesięcy 9-krotnie próbowali przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego. Skarżący nie przebywał w miejscu zamieszkania lub odwoływał wizyty. Zgodzić się należało z organem II instancji, iż pracownicy organu pomocowego należycie wypełnili swoje obowiązki. Skarżący mimo powoływania się na zły stan zdrowia i rehabilitację nie dokumentacji lekarskiej potwierdzającej te okoliczności. Przy tym oczekiwać by można, jak wynika z zasad doświadczenia życiowego, iż osoba chora przebywać będzie w miejscu zamieszkania. Tym bardziej zastanawiające jest, że przy 9 próbach wizyty pracownicy socjalni nie zastali skarżącego ani razu w miejscu zamieszkania. Co przy tym istotne, wezwanie do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] września 2019 r. skarżący odebrał w dniu [...] września 2019 r. (k. 72- 74 akt adm. organu I instancji), jednakże w dniu wywiadu, o wyznaczonej godzinie jego przeprowadzenia, złożył osobiście w ośrodku pismo, w którym poinformował, że z przyczyn rehabilitacyjnych nie będzie dyspozycyjny (k. 69 akt adm. organu I instancji). Wyjaśnienia te są więc niewiarygodne w sytuacji, gdy skarżący nie przedłożył zaświadczenia lekarskiego, a w siedzibie MGOPS przebywał akurat w terminie przeprowadzenia wywiadu. Choć skarżący został pouczony, że istnieje możliwość wcześniejszego umówienia się telefonicznie na inny termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, a jego uniemożliwienie w wyznaczonym terminie spowoduje wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia, z uprawnienia tego nie skorzystał. Tymczasem osoba występująca o świadczenia z pomocy społecznej nie może pozostawać bierna w ustaleniu okoliczności, które mogą świadczyć na jej korzyść. Wręcz przeciwnie, to od klienta pomocy społecznej należy oczekiwać chociażby minimum współpracy z pracownikiem socjalnym.
Wbrew zarzutom pełnomocnika skarżącego nie jest tak, że pracownicy socjalni nie podejmowali prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w godzinach wskazywanych przez skarżącego. Pierwszym z terminów, które zaproponował skarżący był dzień [...] września 2018 r. o godz. 8:00 (k. 69 akt adm. organu I instancji), jednakże w tym samym dniu poinformował, że z przyczyn zdrowotnych nie spotka się z pracownikami. Jednocześnie zaproponował termin [...] października 2019 r. o godz. 8:00 (k. 61 akt adm. organu I instancji). Dzień wcześniej skarżący ponownie jednak wskazał, że nie może spotkać się z pracownikami z przyczyn zdrowotnych (k. 44 akt adm. organu I instancji). Tego dnia pracownicy udali się do miejsca zamieszkania skarżącego, jednakże nie zastali tam skarżącego (k. 43 akt adm. organu I instancji). Pracownicy podjęli również próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] października 2018 r. (k. 40 akt adm. organu I instancji), jednak w tym samym dniu skarżący złożył w ośrodku pismo, w którym wskazał, że termin ten jest dla niego nie do przyjęcia (k. 42 akt adm. organu I instancji).
Uzasadnienia nie znajduje również argumentacja, że pracownicy socjalni winni przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania matki skarżącego. Stosownie bowiem do § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu. Skoro więc skarżący jako adres swojego pobytu wskazuje [...] w [...], zasadnie pracownicy socjalni próbowali przeprowadzić wywiad środowiskowy pod tym adresem. Trudno też oczekiwać od pracowników socjalnych aby poszukiwali skarżącego w sytuacji, gdy we wniosku wszczynającym postępowanie wskazał właśnie ten adres i pod tym adresem odbierał kierowaną do niego korespondencję.
W świetle powyższych okoliczności organy zasadnie uznały, że uniemożliwienie przez skarżącego przeprowadzenia wywiadu, a tym samym weryfikacji informacji co do jego sytuacji majątkowej, stanowi naruszenie przez skarżącego obowiązku współdziałania z organem pomocowym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co skutkowało odmową przyznania wnioskowanej pomocy.
Ubocznie należy zauważyć – co Sądowi jest znane z urzędu – że skarżący jest wieloletnim klientem MGOPS w [...], wobec czego jest on w pełni świadomy procedur związanych z ustaleniem jego sytuacji bytowej, w szczególności koniecznością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Co więcej, organ w przeszłości odmawiał przyznania skarżącemu pomocy z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 379/18, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wobec czego skarżący zna konsekwencje braku współpracy z pracownikiem socjalnym.
Ponadto, organ I instancji w związku z żądaniem skarżącego do przyznania m. in. zasiłku celowego na zakup leków oraz na pokrycie kosztów dojazdu na zabiegi rehabilitacyjne wezwał go do przedłożenia recept otrzymanych od lekarza (w celu sporządzenia w aptece niezbędnego kosztorysu) oraz zaświadczenia od lekarza specjalisty potwierdzającego konieczność leczenia i systematycznego przyjmowania określonych leków, a także zaświadczenia o konieczności zabiegów rehabilitacyjnych płatnych, których nie zapewnia NFZ (k. 81 akt adm. organu I instancji). W odpowiedzi skarżący wskazał jedynie, że nie ma uprawnień do przekazania żądanych dokumentów (k. 70 akt adm. organu I instancji), uchylając się od podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia jego rzeczywistych potrzeb. Przyznanie zasiłku celowego na zakup leków nie może być bowiem równoznaczne z przyznaniem zasiłku celowego na zakup jakichkolwiek leków, lecz jedynie tych, które z punktu widzenia medycznego są niezbędne i konieczne w procesie leczenia. Zasiłek celowy przyznaje się na niezbędne potrzeby bytowe, a więc takie potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. W tej sytuacji samo zgłoszenie potrzeby udzielenia pomocy na określony cel nie przesądza automatycznie o uwzględnieniu żądania. Cel, na jaki ma być przyznana pomoc winien być bowiem szczegółowo udokumentowany. W przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu leków lub zwrotu kosztów dojazdu na rehabilitację, samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Przyznanie świadczenia na ten cel jest bowiem uzasadnione w sytuacji, kiedy wnioskodawca udokumentuje, że stosowanie leków i uczęszczanie na rehabilitację jest konieczne i niezbędne z medycznego punktu widzenia. Wymóg stosowania określonych leków i rehabilitacji musi być zatem potwierdzony stosownym zaświadczeniem lekarskim, receptą bądź kartą informacyjną leczenia szpitalnego. Dopiero na podstawie takich dokumentów organ może ocenić potrzeby wnioskującego o pomoc w pokryciu kosztów leczenia (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2259/13, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Konkludując należy więc wskazać, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności, leków oraz środków na pokrycie kosztów dojazdu na zabiegi rehabilitacyjne było zasadne z punktu widzenia przepisów regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej.
Odnosząc się zaś do pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] października 2019 r. należy wskazać, że przedstawione tam argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie. Rację miał pełnomocnik twierdząc, że w świetle uchwały NSA z dnia 8 października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18, w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Tym niemniej, naruszenie art. 73 § 1 K.p.a. pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak już wcześniej wskazano, podstawą odmowy udzielenia skarżącemu wnioskowanej pomocy był brak współdziałania z organem pomocowym i uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Co do zarzutu pełnomocnika podniesionego w ppkt 3 pisma procesowego z dnia [...] października 2019 r. Sąd wypowiedział się z kolei w wyroku z dnia [...] października 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...].
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło