II SA/Po 338/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego; oddala skargę. /-/ A. Łaskarzewska /-/ W. Batorowicz /-/ B. Drzazga II SA/Po 338/10 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] lipca 2010r. , na podstawie art. 127 § 22 i art. 163 kpa w związku z art. 32 ust. 1 i art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r, Nr 139, poz. 992 ze zm.), uchyliło decyzję własną z dnia [...] 2008r. Nr [...], uchylającą decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2008r. i przyznającą G. K. zasiłek pielęgnacyjny na stałe, w kwocie po 153 zł miesięcznie, od dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że możliwość zmiany decyzji ostatecznej jest odstępstwem od zasady ochrony praw nabytych oraz od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 kpa. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 155 przewiduje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, na mocy których strona nabyła prawo, za zgodą strony, natomiast w art. 163 przewiduje możliwość uchylenia lub zmianę decyzji mocą której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach, o ile przewidują to przepisy szczególne. Jednakże sam przepis art. 163 kpa nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej zmiany lub uchylenia decyzji, gdyż jest on wyłącznie norma odsyłającą do przepisów odrębnych ustaw. Takim przepisem wynikającym z przepisów odrębnych w niniejszej sprawie jest art. 32 ust. ustawy o świadczeniach rodzinnych, dopuszczający zmianę lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody. Zgodnie z w/w przepisem organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Pismem z dnia [...] 04.2009r. G. K. wniosła o zaprzestanie wypłacania jej zasiłku pielęgnacyjnego w związku z otrzymywaniem od dnia [...]04.2009r., na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia [...]02.2009r. , dodatku pielęgnacyjnego w związku z osiągnięciem 75 roku życia. G. K. odmówiła zgody na uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] 2008r. w trybie art.155 kpa, gdyż jak podała, ma zwiększone wydatki na zakup leków i rehabilitację. Organ w tej sytuacji uchylił swoją decyzję z dnia [...]08.2008. przyznającą G. K. zasiłek pielęgnacyjny skoro, zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. G. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc że przyznany jej z uwagi na stopień niepełnosprawności zasiłek pielęgnacyjny jest niezależny od dodatku pielęgnacyjnego, przyznanego jej z uwagi na ukończenie 75 lat. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając ustalenia i stanowisko prawne w niej zawarte. Powyższa decyzja z dnia [...] stycznia 2010r. jest przedmiotem skargi G. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zasiłek pielęgnacyjny otrzymała w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego [...] w P. - Wydział [...] z dnia [...]05.2008r., sygn. akt [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może tego wyroku podważać. Skarżąca podała nadto, że jej sytuacja materialna jest trudna z powodu znacznych wydatków na leczenie i rehabilitację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd bierze przy tym pod uwagę czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły przepisów prawa procesowego i prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontroli legalności decyzji sąd dokonuje mając na uwadze stan prawny i akta sprawy, istniejące w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Uchylenie zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art.145 § 1 p.p.s.a. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna prawem. Niespornym było, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, po rozpoznaniu odwołania G. K. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2008r., na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 24 ust. 2, 3, 3a, 4 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych, przyznało G. K. zasiłek pielęgnacyjny na stałe od [...]10.2007r. Podstawą przyznania tego zasiłku był wyrok Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...]05.2008r., w sprawie [...], mocą którego zaliczono G. K. na stale do osób o [...] stopniu niepełnosprawności, wymagających stałej i długotrwałej pomocy i opieki innych osób, związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Decyzją z dnia [...] 02.2009r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] w P. przyznał G. K. dodatek pielęgnacyjny od dnia [...]04.2009r. z powodu osiągnięcia 75 lat. Wyjaśniając charakter zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego na gruncie wykładni celowościowej i funkcjonalnej należy stwierdzić, iż są to świadczenia porównywalne. Zasiłek pielęgnacyjny został uregulowany w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), natomiast dodatek pielęgnacyjny w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227). Ten pierwszy, w myśl art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków, wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16 ust. 2 pkt 2) albo osobie która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 pkt 3). Dodatek pielęgnacyjny, stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje osobie uprawnionej do emerytury i renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, albo ukończyła 75 lat. Jednocześnie zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Z porównania przedstawionych wyżej przepisów wynika, iż oba świadczenia przysługują osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji albo które ukończyły 75 lat. Zatem cel i charakter oraz funkcja obu świadczeń, to jest zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego są identyczne. Jedyna różnica między porównywanymi świadczeniami polega na tym, że jeżeli osoba posiada uprawnienia do emerytury bądź renty z powodu całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, albo ukończyła 75 lat, to z tego tytułu może otrzymać wyłącznie dodatek pielęgnacyjny. Ustawodawca miał na względzie ten fakt, skoro w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uregulował kwestię zbiegu uprawnień, aby zapobiec pobieraniu świadczenia o tym samym charakterze i spełniającym identyczną funkcję z dwóch źródeł. Art. 163 kodeksu postępowania administracyjnego reguluje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w kpa, o ile przewidują to przepisy szczególne. Zgodnie z przyjętym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem art. 163 kpa nie stanowi samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej uprawniającej. Pełni on jedynie funkcję "swoistego zwornika pomiędzy procesową instytucją "uchylenia decyzji" a materialnoprawną instytucją "cofnięcia uprawnienia", której następstwem jest również utrata bytu prawnego decyzji uprawniającej" (wyrok NSA z dnia 16 maja 1991 r., SA/Wr 371/91, OSP 1991/11/268, z glosą J. Borkowskiego, OSP 1992/2/29). Taką podstawę stanowić może art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stwierdza on, iż organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 32 ust. 1 powyższej ustawy uprawnia właściwy organ do wydania decyzji orzekającej o zmianie lub utracie świadczenia rodzinnego, bądź też okresu, na jaki to świadczenie zostało przyznane, jednak z zastrzeżeniem, że takie działanie jest możliwe jedynie ze skutkiem na przyszłość. Taką jest właśnie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...]07.2009r., utrzymana w mocy decyzją będącą przedmiotem skargi. Zdaniem Sądu, mając na uwadze powyższe niesporne ustalenia organu, w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 163 kpa w związku z art. 32 ust. 1 i 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skoro sytuacja dochodowa skarżącej, mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, zmieniła się w związku z nabyciem przez skarżącą prawa do dodatku pielęgnacyjnego, po ukończeniu 75 lat. Powyższe rozważania prowadzą do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i stąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. /-/ A. Łaskarzewska /-/ W. Batorowicz /-/ B. Drzazga