II SA/Po 338/21

WyrokWSA w Poznaniu2022-01-11

Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Świstak, Sędzia WSA Wiesława Batorowicz, Sędzia WSA Jan Szuma

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze przyznane ojcu dziecka jest nienależnie pobrane, jeśli wyrok rozwodowy ustalił miejsce zamieszkania dzieci z matką, ale dzieci faktycznie zamieszkiwały z ojcem przez określony czas?
Ratio decidendi
Świadczenie wychowawcze przysługuje ojcu, jeśli dziecko wspólnie z nim zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu, nawet jeśli wyrok rozwodowy ustalił miejsce zamieszkania dzieci z matką, pod warunkiem, że matka nie skorzystała z uprawnienia do żądania wydania dzieci. W sytuacji, gdy dzieci faktycznie zamieszkiwały z ojcem i były przez niego utrzymywane, nie można uznać świadczenia za nienależnie pobrane, a postępowanie administracyjne w tej sprawie jest bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Skarżący P. L. złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na córkę. Po wydaniu wyroku rozwodowego, zgodnie z którym dzieci miały zamieszkiwać z matką, organy administracji uznały świadczenie pobrane przez ojca za nienależne, twierdząc, że dzieci mieszkały z matką. Ojciec argumentował, że dzieci faktycznie zamieszkiwały z nim przez pewien okres z powodu remontu mieszkania matki i że świadczenie było mu należne. Organy I i II instancji utrzymały w mocy decyzję o zwrocie świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. i umarza postępowanie administracyjne.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 11 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]; II. umarza postępowanie administracyjne. Dnia [...] sierpnia 2019 r. P. L. (zwany dalej "wnioskodawcą" lub "Skarżącym") złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na swoją córkę – N. L. (ur. w 2004 r.). Informacją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Wójt Gminy D. (zwany dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") powiadomił wnioskodawcę o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko – N. L. na okres [...]. Dnia [...] sierpnia 2020 r. Wójt powziął wiadomość, że zapadł prawomocny wyrok rozwodowy, zgodnie z którym dzieci wnioskodawcy – N. L. oraz W. L. zamieszkują wraz z ich matką – E. L.. Matka dzieci zobowiązała się dostarczyć odpis wyroku. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Wójt wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w przedmiocie ustalonego prawa do świadczenia wychowawczego. E. L. przedłożyła odpis wyroku Sądu Okręgowego w P. Wydział XVIII Cywilny, sygn. akt [...] z dnia [...] października 2019 r., w którym orzeczono o rozwiązaniu małżeństwa pomiędzy E. L. a wnioskodawcą. Sąd Okręgowy w P. powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi N. L. oraz W. L. obojgu rodzicom ustalając, że decyzje w bieżących sprawach każdego z dzieci oraz wynikające z nagłych zdarzeń dotyczących ich życia, zdrowia i bezpieczeństwa podejmie ten z rodziców, który w danym momencie sprawuje opiekę nad dzieckiem, a w istotnych sprawach zdecydują oboje rodziców łącznie, z tym, że miejscem zamieszkania dzieci będzie każdoczesne miejsce zamieszkania ich matki – E. L.. Wyrok Sądu Okręgowego w P. uprawomocnił się dnia [...] października 2019 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. wnioskodawca złożył prośbę o uchylenie świadczenia wychowawczego na dzieci począwszy od września 2020 r. Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Wójt uchylił w całości prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego na podstawie informacji z dnia [...] września 2019 r. Dnia [...] października 2020 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w którym ustalono, że E. L. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką oraz synem (N. i W.). Mimo rozwodu, rodzina zamieszkiwała jeszcze wspólnie przez kilka miesięcy. E. L. remontowała własne mieszkanie, dlatego przez kilka miesięcy dzieci mieszkały z ojcem mimo rozwodu. Ustalono, że wnioskodawca wyprowadził się z końcem stycznia 2020 r. Pismem z dnia [...] października 2020 r. Wójt zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wypłaconego na córkę w okresie [...] Pismem z dnia [...] października 2020 r. E. L. oświadczyła, że w okresie [...] dzieci – N. L. oraz W. L. mieszkali z ojcem w D. , gm. D., przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Wójt uznał świadczenie wychowawcze przyznane wnioskodawcy w okresie [...] w wysokości [...] zł miesięcznie za nienależnie pobrane i zobowiązał wnioskodawcę do zwrotu tego świadczenia w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organ I instancji wskazał na nieścisłości w zeznaniach wnioskodawcy i jego byłej żony. Początkowo ustalono, że były mąż E. L. zamieszkiwał z nią i dziećmi do końca stycznia 2020 r. W późniejszym oświadczeniu wskazano, że wnioskodawca zamieszkiwał z dziećmi do [...] sierpnia 2020 r. Świadczenie pobierane przez wnioskodawcę było przekazywane E. L.. Wiążące w niniejszej sprawie jest to, że Sąd Okręgowy w P. zdecydował o miejscu zamieszkania obojga dzieci. Jest nim każdorazowe miejsce zamieszkania matki. Wnioskodawca nie poinformował Wójta o zmianie stanu faktycznego, który mógł mieć wpływ na ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uznano zatem, że wnioskodawca pobierał nienależne mu świadczenie. Wnioskodawca złożył odwołanie w terminie. Powołał się na przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zmianami, zwanej dalej "ustawą"). Przepis ten stanowi, że świadczenie przysługuje matce albo ojcu jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. W analizowanym okresie świadczenie pobierane na dzieci przysługiwało mu, ponieważ wspólnie z nimi zamieszkiwał pomimo treści wyroku rozwodowego. W przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, była żona wnioskodawcy zeznała, że wnioskodawca zamieszkiwał z dziećmi i utrzymywał je. Mimo nieścisłości, fakt ten miał miejsce od [...] 2019 r. do [...] 2020 r. Nie można było zatem uznać, że pobierał świadczenie nienależnie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uznało, że na mocy wyroku rozwodowego miejscem zamieszkania dzieci było miejsce zamieszkania ich matki – E. L.. Tym samym, w okresie [...] wnioskodawca nienależnie pobierał świadczenie. W materiale dowodowym jest mowa o tym, że na czas remontu mieszkania, w którym obecnie zamieszkuje E. L. wraz z dziećmi, zamieszkiwały one z ojcem. Kolegium jest związane wyrokiem Sądu Okręgowego w P., stąd należało uznać, że dzieci zamieszkiwały z matką począwszy od dnia [...] listopada 2019 r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia: 1) art. 25 ust. 2 ustawy poprzez jego zastosowanie i błędne uznanie, że świadczenia wypłacone Skarżącemu są nienależne, co doprowadziło do sprzecznego z prawem żądania ich zwrotu; 2) art. 22 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem uprawniające do otrzymania świadczenia ograniczonej jest wyłącznie dla tego z rodziców, przy którym sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka, podczas gdy przepis ten nie zawiera takiego ograniczenia; 3) art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a.") polegające na dokonaniu dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności wyjaśnień Skarżącego i matki ich wspólnego dziecka, które to wyjaśnienia są spójne i wskazują kto ww. okresie sprawowała faktyczną opiekę nad N. L.. Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że świadczenie wychowawcze przysługuje, gdy dziecko zamieszkuje z rodzicem sprawującym nad nim faktyczną opiekę. W okresie [...] N. L. zamieszkiwała ze swoim ojcem. Stąd nie było podstaw do uznania, że pobrał nienależne świadczenie. Fakt rozstrzygnięcia o rozwodzie i wskazaniu miejsca zamieszkiwania dzieci tj. z matką nie świadczy o tym, iż w rzeczywistości tak jest, a Skarżącemu nie przysługuje świadczenie wychowawcze. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym, zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] stycznia 2022 r. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO w P. utrzymującej w mocy decyzję Wójta w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy, która reguluje zasady pobierania świadczenia wychowawczego na dzieci. W myśl art. 4 ust. 2 pkt 1 tej ustawy: "Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a". Przepis art. 5 ust. 2a ustawy nie znajduje zastosowania, ponieważ Sąd Okręgowy w P. nie zasądził opieki naprzemiennej. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy wyraża następujące ratio legis – warunkiem sine qua non w zakresie przyznania rzeczonego świadczenia jest to, aby dziecko wspólnie zamieszkiwało z rodzicem tj. matką albo ojcem i to dziecko pozostawało na jego utrzymaniu. Należy zwrócić uwagę na dwa aspekty tego przepisu, które determinują prawo do pobierania świadczenia wychowawczego. Pierwszy aspekt to ujęta w tym przepisie alternatywa rozłączna wyrażona spójnikiem "albo". Dziecko ma zamieszkiwać z rodzicem i tylko ten rodzic, z którym zamieszkuje, może otrzymać świadczenie wychowawcze. Drugim aspektem jest spójnik koniunkcji wyrażony poprzez "i". Ustawodawca łączy prawo do świadczenia wychowawczego nie tylko z faktem zamieszkiwania dziecka z rodzicem, ale też z utrzymywaniem tegoż dziecka. Tylko łączne spełnienie obu tych warunków może skutkować przyznaniem świadczenia wychowawczego. Okolicznością, która stała się zarzewiem sporu na gruncie niniejszej sprawy jest fakt wydania i uprawomocnienia się wyroku rozwodowego, na moc którego powierzono obojgu rodzicom tj. Skarżącemu i jego byłej żonie – E. L. władzę rodzicielską, dopuszczając, aby o bieżących sprawach zdecydował ten rodzic, który aktualnie sprawuje opiekę nad dzieckiem, a w sprawach ważnych – oboje rodziców, jednakże każdoczesnym miejscem zamieszkania dziecka ma być miejsce zamieszkania E. L.. Zapadły wyrok rozwodowy został wydany na podstawie przepisów prawnorodzinnych, które są częścią szeroko rozumianego prawa cywilnego. Immanentną cechą prawa cywilnego jest równość podmiotów uwikłanych w stosunek prawny. Z powołanej równości podmiotów wyłania się zatem dyspozytywność prawami podmiotowymi. Oznacza to, że strony stosunku prawnego mogą nimi dysponować, ale nie mają takiego obowiązku. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić wyraźnie to, że władza rodzicielska została równomiernie rozłożona pomiędzy Skarżącego i jego byłą żonę – E. L.. Co prawda miejscem zamieszkania dzieci – W. i N. ma być miejsce zamieszkania ich matki, jednakże zgodne wykonywanie władzy rodzicielskiej wespół z byłym mężem tj. Skarżącym nie musi oznaczać, że dzieci zamieszkują ze swoją matką. Wspomniana powyżej dyspozytywność uprawnieniami wynikającymi z regulacji prawnorodzinnych na mocy orzeczenia rozwodowego nie oznacza, że stan faktyczny, z którym z kolei ustawodawca wiąże prawo do świadczenia wychowawczego, jest taki, o jakim orzekł Sąd Okręgowy w P.. Zarówno Skarżący, jak i jego była żona zeznali w toku postępowania administracyjnego, że w związku z remontem mieszkania E. L., dzieci zamieszkiwały razem z ojcem w okresie [...]. Sąd nie podziela wątpliwości organu I instancji, które podtrzymało SKO w P.. Wskazano w uzasadnieniu decyzji, że Skarżący wyprowadził się z końcem stycznia 2020 r. Zeznanie to prowadzi tylko do wniosku, że od tego momentu Skarżący nie zamieszkuje już z byłą żoną. Zeznania E. L. z kolei potwierdzają, że od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2020 r. dzieci nieprzerwanie zamieszkiwały z ojcem. Sąd dokonując oceny materiału dowodowego pod kątem prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., uznał, że ta okoliczność nie budzi wątpliwości. Z końcem stycznia 2020 r. Skarżący wraz z dziećmi wyprowadził się z miejsca zamieszkania E. L., które następnie było remontowane. Ten stan rzeczy utrzymywał się do dnia [...] sierpnia 2020 r. Po tej dacie, dzieci powróciły do swojej matki. Sąd podkreśla, że na mocy wyroku rozwodowego Skarżący był i jest uprawniony do sprawowania władzy rodzicielskiej nad swoimi dziećmi tak samo jak E. L., co obejmuje również obowiązek utrzymywania ich. Bezsporny jest stan faktyczny polegający na zamieszkiwaniu dzieci z Skarżącym, a z którym to stanem ustawodawca, na mocy art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy wiąże skutek prawny w postaci przyznania świadczenia wychowawczego. Wyrok rozwodowy, który wskazuje miejsce zamieszkania dzieci z ich matką nie ustanawia stanu faktycznego. Wspomniana już dyspozytywność oznacza, że w razie konfliktu pomiędzy byłymi współmałżonkami, E. L. jest uprawniona do żądania wydania dzieci celem ich zamieszkiwania razem z nią. Jest to uprawnienie na przyszłość, z którego E. L. może skorzystać, ale nie musi. Jeżeli taka jest zgodna wola byłych współmałżonków, a co do czego Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, dzieci mogły dalej zamieszkiwać z ojcem, co przyczyniało się do podtrzymywania relacji rodzinnych po orzeczonym rozwodzie. Sąd podkreśla, że na mocy art. 22 ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się. Znamienne jest to, że w myśl zdania pierwszego powołanego przepisu rodzice N. i W. wspólnie sprawują władzę rodzicielską nad nimi, jednakże w okresie [...] Skarżący sprawował faktyczną opiekę nad dziećmi, gdyż z nimi zamieszkiwał w spornym okresie. Faktyczne zamieszkiwanie i utrzymywanie dzieci w myśl art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi przesłankę do przyznania świadczenia wychowawczego. Wyrok rozwodowy nie zmienia tego stanu rzeczy, jeżeli współmałżonek nie skorzysta z przysługującego mu uprawnienia żądania wydania dzieci celem wspólnego zamieszkania, zgodnie z wyrokiem sądowym. W ocenie Sądu w składzie orzekającym nie ziściła się przesłanka uznania świadczenia pobranego w okresie 01.11.2019-31.08.2020 za nienależne wyrażona w art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy. Skarżący nie utracił prawa do pobierania rzeczonego świadczenia, bowiem nie zmieniły się okoliczności z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy. Konieczne jest bezsporne ustalenie, który z rodziców (matka, ojciec, czy oboje rodziców) sprawuje opiekę nad dziećmi czy też mówiąc inaczej, na którym z rodziców spoczywa ciężar utrzymania i wychowania dzieci. Należy się przy tym posłużyć kilkoma kryteriami, które pozwolą na jednoznaczne ustalenie, który z rodziców (opiekunów faktycznych dziecka albo opiekunów prawnych dziecka) rzeczywiście sprawuje opiekę nad dzieckiem, takimi jak: posiadanie władzy rodzicielskiej, wspólne zamieszkiwanie i przebywanie z dzieckiem, zaspokajanie jego potrzeb bytowych, wychowawczych i emocjonalnych, wychowanie i utrzymanie. Wszystkie te kryteria powinny wystąpić kumulatywnie (wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 573/21, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, Skarżący spełniał wszystkie te kryteria w analizowanym okresie czasu. "Istnienie prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dzieci przy matce czy powierzenie jej wykonywania władzy rodzicielskiej nad dziećmi przesądza ustalenie do kogo należy uprawnienie do świadczenia wychowawczego na te dzieci." (wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 646/19, dostępny w CBOSA). Powołane stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest niewątpliwie zasadne, jednakże dopóki dzieci zamieszkiwały z ojcem, a ich matka nie podjęła kroków prawnych do urzeczywistnienia skutków wyroku rozwodowego w zakresie orzeczenia miejsca zamieszkiwania dzieci, przesłanki przyznania prawa do świadczenia wychowawczego pozostały niewzruszone. Sąd uznał, że w związku z powyższym nie było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego celem uznania pobranego świadczenia za okres 01 19 za nienależne. Skarżący w tym okresie spełniał warunki z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, a jego była żona nie domagała się wydania dzieci celem ich wspólnego zamieszkania z nią, do czego jest uprawniona na podstawie wyroku rozwodowego. "Przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego." (wyrok WSA w Opolu z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II SA/Op 219/20, dostępny w CBOSA). Postępowanie administracyjne jest z kolei bezprzedmiotowe kiedy nie ma choćby jednego elementu stosunku administracyjnoprawnego tj. jego podmiotu, przedmiotu albo treści. W toku postępowania sądowoadministracyjnego zwieńczonego niniejszym wyrokiem dowiedziono, że nie zaistniała podstawa uznania pobranego świadczenia za nienależne. Tym samym, nie było przedmiotu stosunku administracyjnoprawnego. Zatem, w myśl art. 105 k.p.a. postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe i nie powinno być wszczęte. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Organ II instancji istotnie dopuścił się błędnej wykładni przepisów prawa, a także niezasadnie zastosował art. 22 oraz art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy. Uznając, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta nie odpowiadają prawu, Sąd uchylił je, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. (pkt I. sentencji wyroku). Stwierdzając, że nie zaistniała przesłanka wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie będącej przedmiotem kontroli sądowej, Sąd umorzył to postępowanie, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. (pkt II. sentencji wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło