II SA/Po 341/18

Dnia 19 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2018 roku sprawy ze skargi Ł. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 roku Nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2017 roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 31 stycznia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. z 2015 poz. 1659), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 poz. 1257, dalej: k.p.a.) oraz art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2017 poz. 1851, dalej: u.ś.r.) po rozpatrzeniu odwołania Ł. C. (dalej strona lub skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] odmawiającej przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka na córkę Z. C. urodzoną [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący złożył w dniu 9 sierpnia 2017 r. wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi (tzw. becikowe) z tytułu urodzenia się dziecka- córki Z. urodzonej [...] 2017 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił skarżącemu przyznania żądanego świadczenia. Organ wskazał, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe o [...] zł. Organ powołując się na art. 15b u.ś.r wywiódł, że zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł. Organ wyliczył, że dochód netto skarżącego w 2015 r. wyniósł [...] zł ( po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł, należnego podatku w wysokości [...] zł), dochód netto matki dziecka E. S. wyniósł [...] zł ( po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł, należnego podatku w wysokości [...] zł. Dochód w rodzinie skarżącego na osobę wynosi [...] zł w związku z czym przekracza kryterium dochodowe o [...] zł. W odwołaniu od decyzji wniesionym [...] września 2017 r. Ł. C. zarzucił błędne obliczenie przez organ osiągniętych przez niego dochodów i wniósł o ponowną analizę dokumentów. Podał, że osiągnięty przez niego przychód za 2015r. wynosi [...] zł brutto (PIT), natomiast dochód wg decyzji wynosi [...] zł. SKO w P. decyzją z dnia 31 stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO ponownie przeliczyło dochód w rodzinie skarżącego. Na podstawie oświadczenia z dnia 09 sierpnia 2017 r. o dochodzie członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne ustalono że skarżący uzyskał dochód w wysokości [...] zł : 12, co daje kwotę [...]zł miesięcznie. Na podstawie informacji uzyskanych z systemu informatycznego MF Emp@tia ustalono miesięczny dochód skarżącego w wysokości [...] zł – [...] zł (podatek) – [...] zł (składki na ubezpieczenie społeczne) – [...] zł (składki na ubezpieczenie zdrowotne)= [...] zł :12 miesięcy = [...] zł. Dochód pani E. S. ustalono na podstawie systemu MF Emp@tia i wyniósł: [...] zł – [...] zł (składki na ubezpieczenie społeczne) – [...] zł (podatek) – [...] zł (składki na ubezpieczenie zdrowotne) =24461,66 zł :12 miesięcy = [...] zł miesięcznie. Łączny dochód miesięczny w trzyosobowej rodzinie skarżącego wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na 1 osobę daje kwotę [...]zł. Wobec powyższego dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące [...] zł o [...] zł. Mając to na uwadze SKO nie znalazło podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. W skardze do WSA Ł. C. zaskarżył decyzję SKO w całości i zarzucił, że błędnie ustalono dochód i w konsekwencji odmówiono mu zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. W ocenie skarżącego doszło do błędnej analizy dochodów członków rodziny Ł. C. i E. S. poprzez wliczenie do dochodu skarżącego dodatkowo dochodu o zryczałtowanym podatku dochodowym w wysokości [...] zł brutto, którego w efekcie nie osiągnął. W jego ocenie do obliczeń organ powinien przyjąć dochód netto i wtenczas nie przekroczyłby kryterium dochodowego. Wg skarżącego organ winien przyjąć jako dochody za 2015r. osiągnięty przez niego dochód w wysokości [...] zł netto i dochód E. S. w wysokości [...] zł netto, co powodowałoby, że średni łączny dochód rodziny wyniósłby [...] zł co po podziale na 3 osoby dawałoby kwotę [...]zł netto na osobę i nie przekraczałoby kryterium dochodowego wynoszącego na 2017r. [...] zł. Do skargi Skarżacy dołączył zaświadczenia o osiągniętych przez niego i matkę dziecka dochodach za 2015r. oraz o nie prowadzeniu przez nich pozarolniczej działalności gospodarczej w latach 2014 – 2016. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi SKO podało, że sam skarżący 9 sierpnia 2017r. złożył oświadczenie o dochodzie członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne, wskazując na kwotę [...]zł. Obecny na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 19 lipca 2018 r. skarżący podał, że wniosek o becikowe składał przez profil zaufany i nie dołączył do niego żadnego oświadczenia a jeżeli tak się stało to nieumyślnie. Pokazaniu formularza ZSR-04 z karty 1 akt administracyjnych podał, że nie przypomina sobie, żeby składał takie oświadczenie i nie wie skąd się wzięły kwoty tam wskazane. Podał, że on ani matka dziecka nie rozliczali się w 2015 r. na podstawie karty podatkowej i w ogóle nigdy nie rozliczali się w ten sposób. Dodał, że w 2015 r. on jak i matka dziecka osiągnęli tylko dochody wykazane w PIT-37. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Kwestią sporną w niniejszej sprawie były ustalenia organu co do wysokości uzyskiwanego przez skarżącego dochodu a w szczególności doliczenia do dochodu skarżącego kwoty [...]zł wynikającej z oświadczenia złożonego do wniosku przez skarżącego, co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego o [...] zł. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2017 poz. 1851, dalej: u.ś.r.). Z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko. (art. 15b ust. 1 ustawy). Zgodnie z art.15b ust. 2 u.ś.r., jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. dochód to - po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób– a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2032) pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne - ściśle wymienione dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 2a "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c;. Natomiast dochód rodziny oznacza dochód wszystkich członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.). Okres zasiłkowy to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń. Dziecko, z tytułu urodzenia którego skarżący wnioskowało zapomogę urodziło się 10 lipca 2017r. a wniosek został złożony 9 sierpnia 2017r., tj. w okresie zasiłkowym, który rozpoczął się 1 listopada 2016r. Dochód rodziny ustalany był więc za 2015r. a kryterium dochodowe wynosiło 1922 zł. Wprowadzenie kryterium dochodowego przy ustalaniu prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka wymaga wnikliwego ustalenia dochodów rodziny. Po zapoznaniu się z okolicznościami sprawy, Sąd doszedł do konkluzji, że organy obu instancji nieprawidłowo zbadały sytuację dochodową rodziny skarżącego w roku 2015. Jak wyżej wskazano poza sporem pozostawał fakt osiągnięcia w 2015r. przez: -skarżącego przychodu w wysokości [...] zł, który po odjęciu należnego podatku dochodowego ([...] zł), składek na ubezpieczenie społeczne ([...] zł) i składek na ubezpieczenie zdrowotne ( [...] zł) stanowił dochód w wysokości [...] zł, a po podziale na 12 miesięcy – [...] zł - matki dziecka E. S. przychodu w wysokości [...] zł, który podjęciu należnego podatku dochodowego ([...] zł), składek na ubezpieczenie społeczne ([...] zł) i na ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł),stanowił dochód w wysokości [...] zł a po podziale na 12 miesięcy – [...] zł. Tak obliczony dochód łączny rodziny wynosił [...] zł i po podziale na 3 osoby wynosił [...] zł na jedną osobę, co nie przekraczało kryterium dochodowego. Kwoty wyżej podane wynikały zarówno ustaleń organów, jak i z zaświadczeń z urzędu skarbowego załączonych przez skarżącego do skargi a wynikających z zeznań podatkowych skarżącego i E. S. PIT – 37 za 2015r. Sporne w niniejszej sprawie było ustalenie czy organ zasadnie doliczył do dochodu skarżącego wynikającą ze złożonego przez niego oświadczenia z 9 sierpnia 2017r. o dochodzie członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne kwotę w wysokości [...] zł. Doliczenie bowiem tego dochodu spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego o [...] zł na osobę. W tym miejscu wskazać należy, że dochody z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne podlegają uwzględnieniu do obliczania dochodu w rodzinie (art. 3 pkt 1 b u.ś.r.) i nie są tożsame z przychodami określonymi w art. 3 pkt 1 a u.ś.r.). Dochody osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym ustalany jest na podstawie złożonego przez takie osoby oświadczenia o osiągniętym dochodzie a nie zaświadczenia organu podatkowego. Z uwagi na konstrukcję zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, rozliczający się w ten sposób podatnik nie ma możliwości uzyskania od organu podatkowego zaświadczenia o osiągniętym w danym roku dochodzie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20.11.1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j. Dz.U. 2017.2157, dalej jako u.z.p.d.) osoby fizyczne osiągające przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej mogą opłacać zryczałtowany podatek dochodowy w formie: 1. ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, 2. karty podatkowej. Sąd to inne przychody niż te, które osiągają podatnicy podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 24 ust. 1 zd. 1 u,z,p.d. podatnicy prowadzący działalność opodatkowaną w formie karty podatkowej są zwolnieni od obowiązku prowadzenia ksiąg, składania zeznań podatkowych oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.p.d. naczelnik urzędu skarbowego uwzględniając wniosek o zastosowanie karty podatkowej wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej odrębnie na każdy rok podatkowy. Podatnik taki nie składa więc dodatkowego zeznania podatkowego, jak to ma miejsce przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych, o ile oczywiście nie osiąga innych dochodów np. ze stosunku pracy ( wówczas składa PIT -37, w którym wykazuje te inne dochody poza objętymi kartą podatkową). Podatnik prowadzący inną działalność gospodarczą niż opodatkowana kartą podatkową, tj. inną niż określoną w art. 23 u.z.p.d. nie może podlegać opodatkowaniu w formie karty podatkowej (art25 ust. 1 pkt 4 u.z.p.d.). Przedkładając zaświadczenie o nie prowadzeniu działalności gospodarczej celowym jest więc ustalenie czy dotyczyło ono wszelkiej działalności gospodarczej, czy tylko tej nie wymienionej w art. 23 u..z.p.d. Przy domaganiu się o zastosowanie karty podatkowej podatnik może zgłosić prowadzenie działalności wymienionej w art. 23 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a w różnych zakresach lub różnych miejscowościach wówczas wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej ustala się według stawki właściwej dla tego zakresu działalności i miejscowości, dla których przewidziana jest stawka najwyższa. (art. 26 ust. 4 u.z.p.d.). Z powyższego wynika więc, że samo złożenie oświadczenia o osiąganych dochodach opodatkowanych kartą podatkową przez tego podatnika jest miarodajną podstawą do ustalenia wysokości tych dochodów. W przedmiotowej sprawie organy ustalenia swoje oparły na dołączonym do wniosku z 9.08.2017r. przez skarżącego oświadczeniu na druku [...] o dochodzie członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne, o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W oświadczeniu tym wpisana została forma opodatkowania: karta podatkowa i dochód po odliczeniu kwot z pozycji 2 – 4 w wysokości [...] zł. Taką kwotę organy zaliczyły do dochodów skarżącego. Organ I instancji nie wyjaśnił przy tym w jaki sposób ustalił łączny dochód rodziny, nie wskazał na złożone oświadczenie, czym uniemożliwił skarżącemu odniesienie się do dokonanych ustaleń na etapie postępowania przed organami. Na dochód z oświadczenia skarżącego wskazał organ II instancji. Skarżący w skardze podniósł, że takiego dochodu nie osiągnął, a jedynymi dochodami w rodzinie były dochody wskazane w złożonych deklaracjach PIT – 37. Do skargi dołączył zaświadczenia organu podatkowego o nie prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej i dochodach z deklaracji PIT- 37. W ocenie Sądu dokonane przez organy ustalenia w zakresie dochodów rodziny skarżącego nie były prawidłowe, dokładne i wnikliwe. Żaden z organów nie zwrócił uwagi, że w oświadczeniu na druku ZSR -04 skarżący wskazał dochody nie swoje a E. S. i choć nie ma to wpływu na dochody całej rodziny, to jednak jest istotną okolicznością. Nie można bowiem uznać, że jest to oświadczenie podatnika rozliczającego się wg karty podatkowej. Oświadczenie nie zostało bowiem podpisane przez E. S.. Organy nie zwróciły również uwagi na fakt, że we wniosku o przyznanie zapomogi w pkt 5.2. skarżący na pytanie o osiąganie przez członków rodziny dochodów z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym (ryczałt ewidencjonowany lub karta podatkowa) udzielił odpowiedzi przeczącej. Podał również, że nie doszło do utraty dochodów. Istniała więc rozbieżność między oświadczeniem na osobnym druku a tym złożonym we wniosku. Bez wyjaśnienia tych kwestii bezzasadne było wliczanie kwoty wskazanej w oświadczeniu do dochodu rodziny skarżącego. Skarżący po uzyskaniu informacji ( z decyzji SKO) o wliczeniu do dochodu jego rodziny dochodów z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym dołączył zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. Wilda z [...].02.2018r. o nie prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przez niego i E. S. w latach 2014 – 2016. Podał, że ani w 2015 ani nigdy nie rozliczali się w formie karty podatkowej a jedyne dochody jakie osiągnęli w 2015r. zostały uwzględnione w ich zeznaniach podatkowych PIT – 37 . Po okazaniu druku ZSR – 04 podał, że nie wie skąd wzięły się wskazane w nim kwoty i nie przypomina sobie, by wypełniał takie oświadczenie. Wyjaśnił, że wniosek składał przez profil zaufany i nie dołączał do niego żadnego oświadczenia a jeżeli było coś dołączone to nieumyślnie. Wcześniej z uwagi na brak dokładnego odniesienia się do złożonego oświadczenia nie miał możliwości wyjaśnienia tych okoliczności. Organy bezkrytycznie przyjmując złożone oświadczenie na druku ZSR – 04, nie wyjaśniając sprzeczności we wniosku i oświadczeniu dopuściły się naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Decyzja nie zawiera dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ani przekonującego uzasadnienia co do ustalenia dochodu w rodzinie skarżącego w odniesieniu do spornej kwoty. Postępowanie było przeprowadzone pochopnie, bez wnikliwej analizy złożonych oświadczeń i bez wyjaśnienia sprzeczności. Organy nie skorzystały choćby z możliwości złożenia w tym zakresie wyjaśnień przez skarżącego, czy przedłożenia zaświadczeń z urzędu skarbowego z których wynikałoby czy skarżący bądź matka dziecka prowadzili w roku 2015 działalność podlegającą opodatkowaniu w formie karty podatkowej a oparły się jedynie na nieprawidłowo sporządzonym i sprzecznym z wnioskiem oświadczeniu skarżącego. Uzasadnienie decyzji powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Zasadę przekonywania organ realizuje przez właściwe motywowanie decyzji. Tego w niniejszej sprawie zabrakło z naruszenie art. 11 k.p.a.. Została także naruszona zasada informowania stron wynikająca z art. 9 k.p.a. Skarżący nie został poinformowany o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania a w szczególności dlaczego i na jakiej podstawie dochód w wysokości [...] zł został doliczony do dochodu rodziny. Nie miał więc możliwości wyjaśnienia kwestii dochodów, co uczynił przed sądem. Przy tym skarżący na etapie odwołania sygnalizował, ze dochód został obliczony błędnie, jednak SKO nie odniosło się do tych zarzutów. Z tych względów koniecznym stało się wyeliminowanie z obrotu zaskarżonych decyzji obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględniając powyższe zweryfikuje ustalenia dotyczące dochodu rodziny skarżącego odnosząc się do wskazanych wyżej sprzeczności i nieprawidłowości oraz złożonych przez skarżącego zaświadczeń, a także rozważy celowość uzyskania dodatkowych wyjaśnień strony i rozpozna wniosek. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.