II SA/Po 341/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z dnia [...] lutego 2018 r. w części dotyczącej przyznania pomocy pieniężnej na opłatę zaległych rachunków za gaz w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] lutego 2018 r., Pan [...] (dalej: skarżący) wniósł o przyznanie pomocy pieniężnej m.in. na opłatę zaległych rachunków za gaz. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] marca 2018 r. ustalono, że zaległość dotyczy faktur nr [...] w wysokości [...] zł, nr [...] w wysokości [...] zł, i nr [...] w wysokości [...] zł. Jednocześnie z uwagi na brak jednoznacznego określenia, czy nie występują inne zadłużenia wystąpiono w dniu [...] marca 2018 r. do [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji na w/wym. temat. W międzyczasie tj. w dniu [...] kwietnia 2018 r. skarżący przedłożył organowi wezwanie do zapłaty należności na rzecz [...] z dnia [...] marca 2018 r. Na tej podstawie ustalono, iż łączne zadłużenie wynosi [...] zł, a faktura nr [...] w wys. [...] zł stanowi obecne zobowiązanie i została rozpatrzona odrębną decyzją. Faktura nr [...] nie została ujęta przez [...] jako nieopłacona. Po analizie akt sprawy organ ustalił, że należność w wysokości [...] zł z terminem płatności do [...] września 2017 r. została rozpatrzona odmownie decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Należność w wysokości [...] zł z terminem płatności do [...] listopada 2017 r. została rozpatrzona decyzją odmowną z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], natomiast należność w wysokości [...] zł z terminem płatności do [...] stycznia 2018 r. została rozpatrzona decyzją odmowną z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Skarżący złożył odwołania od ww. decyzji i sprawy pozostają w rozpoznaniu. Organ zaznaczył, że według art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.), organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W ocenie organu, umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego jest zatem uzasadnione ponieważ zachodzi tożsamość sprawy (występuje ta sama strona, przedmiotem sprawy są te same potrzeby, nie zmienił się stan prawny i faktyczny) w zakresie przyznania zasiłku na opłatę gazu w wysokości wskazanej w sentencji decyzji. Organ wskazał również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd oczywistej bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego w oparciu o wniosek tożsamy z uprzednio rozpoznanym. Zakaz ponownego orzekania w tej samej sprawie wynika z tzw. powagi rzeczy rozstrzygniętej decyzją administracyjną. Pismem z dnia [...] maja 2018 r., skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wystąpienie ponownie z wnioskiem o tą samą formę pomocy na ten sam okres z przeznaczeniem na te same cele uzasadnia umorzenie postępowania, a nie wydanie decyzji odmownej. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wszczął na wniosek skarżącego postępowanie oraz przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zatem w przypadku stwierdzenia tożsamości żądań wnioskodawcy postępowanie należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 105 § 1 k.p.a., ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego. W orzecznictwie i judykaturze przyjmuje się zgodnie, że postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz" wyd. 8, C.H. Beck 2006, str. 13-14 i 462, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 1029/97, Lex nr 36139). Organ wskazał również, że zgodnie ze stanowiskiem komentatorów, z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie administracyjne bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia i wynikać może z różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe np. śmierć osoby fizycznej strony i przedmiotowe takie jak np. brak przedmiotu, którego sprawa dotyczy. Tak więc, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w przedmiotowej sprawie organ I instancji orzekł już o odmowie przyznania zasiłku na wnioskowany cel, co powoduje bezprzedmiotowość kolejnego postępowania prowadzonego w tym samym przedmiocie. Skarżący, kwestionując wydaną decyzję organu II instancji, pismem z dnia [...] marca 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, domagając się jego uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten utrzymał w mocy rozstrzygnięcie umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z dnia [...] lutego 2018 r. w części dotyczącej przyznania pomocy pieniężnej na opłatę zaległych rachunków za gaz w łącznej wysokości [...] zł. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie to było słuszne i brak jest podstaw do jego uchylenia. Zgodzić się bowiem należy z organami obu instancji, że wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2018 r. w części odnoszącej się do zaległości w opłaceniu rachunków za gaz, dotyczył spraw w których zapadło już rozstrzygniecie. Organy obu instancji wykazały, że żądanie skarżącego o przyznanie pomocy finansowej na uregulowanie zaległych należności za gaz w łącznej kwocie [...]zł, obejmowało należności: 1) w wysokości [...] zł z terminem płatności do [...] września 2017 r., która została rozpatrzona odmownie decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...], 2) w wysokości [...] zł z terminem płatności do [...] listopada 2017 r., która została rozpatrzona decyzją odmowną z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...], 3) w wysokości [...] zł z terminem płatności do [...] stycznia 2018 r., która została rozpatrzona decyzją odmowną z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Ze znajdujących się w aktach sprawy kopii ww. decyzji wynika, że dotyczyły one wniosków o pomoc finansową na opłacenie rachunków za gaz za okresy i kwoty tożsame z okresami i kwotami objętymi sprawą rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją. Z akt sprawy wnika, że sytuacja skarżącego nie uległa zmianom, mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji obowiązkiem organu pierwszej instancji było umorzenie postępowania administracyjnego po ustaleniu, że sprawa została załatwiona decyzją merytoryczną przez organ pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Należy przy tym podkreślić, że rozstrzygnięcie sprawy decyzją merytoryczną, pomimo istnienia w obrocie prawnym ostatecznych decyzji wydanych w tożsamym przedmiocie, prowadziłoby do nieważności tak wydanej decyzji, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Nawet nieostateczna decyzja administracyjna wyklucza możliwość wydania w rozstrzygniętym nią przedmiocie decyzji kolejnej. Jak bowiem zauważył organ I instancji zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, może uchylić lub zmienić ją tylko wówczas, gdy zezwalają mu na to przepisy Kodeksu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2018 r. o sygn. akt I OSK 456/18 – dostępny w Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszało przepisów obowiązującego prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), oddalił wniesioną skargę.