II SA/Po 342/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następujących: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. G. od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy sprawy ze skargi R. G., R. G. i R. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2017 r. /-/ E. Podrazik We wniosku z dnia [...] maja 2017 r. R. G. zwrócił o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie go od wpisu od skargi. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dochody z prowadzonej działalności gospodarczej nie wystarczają na pokrycie wpisu od skargi. R. G. oświadczył ponadto, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i posiada działkę budowlaną o powierzchni 2 ha oraz budynek warsztatowy o powierzchni 100 m˛. Zaznaczył również, że dysponuje oszczędnościami w kwocie [...]zł. Poza tym skarżący podał, że utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej, z której uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie. W części dotyczącej stałych miesięcznych zobowiązań i wydatków wskazał, że z tytułu kredytu płaci około [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania R. G. prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy wyjaśnił, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi. Z oświadczenia R. G. wynika, że utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej, która, jak podał, przynosi dochody. Środki te pozwalają na pokrycie wszystkich koniecznych kosztów jego utrzymania, skoro pozostają mu jeszcze oszczędności. Nie wskazał on przy tym, by miał jakieś zaległości w bieżących płatnościach swoich zobowiązań. Z prawa pomocy może natomiast skorzystać tylko strona, która po zaspokojeniu koniecznych kosztów swojego utrzymania nie dysponuje już żadnymi wolnymi środkami. Przedstawiona sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie zalicza go do grona takich osób. Skarżący dysponuje przy tym majątkiem nieruchomym w postaci działki budowanej oraz budynku warsztatowego, z którego może pozyskać dodatkowe środki celem ich przeznaczenia na poniesienia kosztów sądowych. Posiadane nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu i stanowić źródło dodatkowego dochodu przez ich sprzedaż, wydzierżawienie lub wynajęcie. Z tego względu posiadanie nieruchomości stanowi dodatkową negatywną przesłankę przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. R. G. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia z dnia [...] czerwca 2017 r., wnosząc o zmianę wymienionego orzeczenia i przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jego sytuacja majątkowa została ocenia zbyt pochopnie w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2017 r. Referendarz sądowy nie wziął bowiem pod uwagę faktu, że działalność gospodarcza stanowi źródło dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie. Po zapłaceniu raty kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie skarżącemu pozostaje tylko kwota [...]zł, którą musiałby uiścić tytułem wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z ogólna zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem sygnalizowanym w treści powołanego przepisu jest prawo pomocy, które w myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 245 p.p.s.a., że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jak wynika przy tym z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: (1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; (2) w zakresie częściowym – gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy należy zauważyć, że we wniosku z dnia [...] maja 2017 r. R. G. wskazał, że osiągane przez niego dochody z działalności gospodarczej nie wystarczają na pokrycie wpisu od skargi (k. 32-35 akt sądowych). Ponadto wskazał, że dysponuje działką budowlaną o powierzchni 2 ha, budynkiem warsztatowym o powierzchni 100 m2 oraz oszczędnościami w kwocie [...]zł. Dochód osiągany z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi [...] zł. Do stałych zobowiązań zalicza się natomiast kwota [...]zł, na którą składa się rata kredytu i koszty utrzymania mieszkania. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie swoich wywodów. Nie złożył również później kolejnych oświadczeń precyzujących jego sytuację majątkową. Referowane wyżej oświadczenia skarżącego mogłyby prima facie wskazywać na spełnienie przesłanek, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Niemniej dokumenty i twierdzenia R. G. należy w ocenie Sądu uznać za nadmiernie lakoniczne i nieprzekonujące. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego dowodu potwierdzającego wysokość osiąganych dochodów oraz ponoszonych wydatków. Nie uprawdopodobnił również braku majątku wystarczającego do pokrycia wpisu od skargi (brak w szczególności wyciągu z rachunków bankowych, rocznego zeznania podatkowego, szacunkowej wyceny posiadanego gruntu i budynku warsztatu). Okoliczności te w konsekwencji uniemożliwiają ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, co z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Trzeba bowiem zaznaczyć, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wskazania faktów uzasadniających skorzystanie ze zwolnienia z kosztów postępowania. Sygnalizowane powyżej wątpliwości wzmacniają znane Sądowi z urzędu składane wcześniej przez skarżącego oświadczenia o posiadanym majątku. W 2015 r. R. G. wskazał bowiem, że dysponuje m.in. działką budowlaną o powierzchni 2,1 ha i wartości ok. [...] zł, a także działką o powierzchni 0,4 ha o wartości ok. [...] zł, a także dwoma samochodami o łącznej wartości [...] zł (zob. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 958/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nawet jeżeli wspomniane składniki majątkowe zostały upłynnione, skarżący powinien dysponować kwotą wystarczającą na pokrycie wpisu od skargi. Dlatego Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu referendarza. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 259 § 1 i art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/ E. Podrazik