II SA/Po 3434/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ R.Batorowicz /-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r. o pozbawieniu A.J. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie K.J.. W toku postępowania administracyjnego ustalono na podstawie akt kombatanckich, że zmarły małżonek otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie odpisu zaświadczenia z KWMO we W. z dnia [...]r. o udziale w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem podczas służby w MO, a więc wyłącznie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w rozumieniu art.25 ust.2 pkt.2 cyt. ustawy i na mocy powołanego przepisu wdowa po zmarłym K.J. została pozbawiona uprawnień kombatanckich. A.J. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że jest inwalidką I grupy i żyje w bardzo trudnych warunkach materialnych. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany bądź uwzględnienia przedmiotowej decyzji. Wyjaśnił, że zainteresowana otrzymała uprawnienia kombatanckie po osobie, która utrwalała władzę ludową w ramach służby w MO w latach 1945-1946 i z tego powodu na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy została pozbawiona tych uprawnień. Ponadto organ wyjaśnił, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25.01.1996r. (syg. Akt III AZP 32/95) stwierdził, iż uprawnienia wdów po kombatantach nie mają pierwotnego charakteru. Są to uprawnienia pochodne, a więc zależą od istnienia uprawnień pierwotnych i braku przesłanek do pozbawienia tychże uprawnień pierwotnych. Należy więc uznać, że jeżeli osoba od której wywodzi się uprawnienia pochodne byłaby pozbawiona uprawnień pierwotnych, to także istnieją przesłanki do pozbawienia uprawnień osoby powołującej się jedynie na uprawnienia pochodne. A.J. wniosła skargę do sądu administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, podnosząc że mąż brał udział w walkach z bandami UPA w Bieszczadach, przebieg służby wojskowej znajduje się w aktach. Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wyjaśnił, że zadania wykonywane w ramach służby w MO nie są działalnością kombatancką w świetle przepisów ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art.25 ust.2 pkt.2 ustawy o kombatantach dotyczy wprost pozbawiania uprawnień kombatantów i innych osób uprawnionych, a nie wdów po nich. Jednakże, co jest w sprawie najważniejsze podkreśla się że uprawnienia wdów po kombatantach nie mają pierwotnego charakteru. Są to uprawnienia pochodne, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich jej mąż zachowałby je gdyby żył (vide: uchwała SN z dnia 25.01.1996r. syg. akt III AZP 32/95) K.J. legitymował się uprawnieniami kombatanckimi nabytymi na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze " uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" w rozumieniu art.25 ust.2 pkt. 2 ustawy o kombatantach. Istnienie takiego stanu, w którym sam kombatant uzyskał uprawnienia wyłącznie z racji "uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" daje podstawę do pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie jako korzystającej z uprawnienia pochodnego. Analiza ustawy o kombatantach przemawia za przyjęciem poglądu, że przy uprawnieniach pochodnych niezbędne jest ustalenie, iż zmarły kombatant zachowałby uprawnienia kombatanckie gdyby żył. Jeżeli więc wdowa po kombatancie powołuje się na okoliczności, z którymi ustawa wiąże jej uprawnienia to konieczne jest ustalenie czy owe okoliczności miały miejsce. Rozpatrując sprawę w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów art.7, art. 77§1 i art. 107 kpa albowiem organ administracji wydał decyzję bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. W aktach administracyjnych znajduje się deklaracja członkowska ZboWiD z 1987r. K.J., w której twierdzi, że pełniąc służbę w MO walczył z oddziałami UPA. Udział męża w walkach z oddziałami UPA w Bieszczadach podnosi w swojej skardze do sądu administracyjnego także wdowa po kombatancie A.J.. Zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja I instancji nie zawierają ustaleń dotyczących udziału K.J. w walkach z oddziałami UPA. Organ administracyjny wydając decyzje w ogóle nie wziął tego faktu pod uwagę. Aczkolwiek Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowana służbą państwową w rozumieniu art.1 ust.2 pkt.6 ustawy o kombatantach (vide: uchwała NSA z dnia 12.06.2000r. OPS 5/00, ONSA 2001/1/3),to w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, który na mocy rozkazu został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i podlegał dowództwu Wojska Polskiego, nie traci uprawnień kombatanckich na podstawie art.1 ust.2 pkt.6 ustawy o kombatantach. (vide: wyrok SN z dnia 29.08.2001r. syg. akt III RN 132/00, OSNP 2002/5/101) W niniejszej sprawie należałoby odebrać szerszą relację od wdowy na okoliczność tego, czy walcząc z oddziałami UPA mąż podlegał dowództwu Wojska Polskiego oraz rozważyć konieczność przeprowadzenia innych dowodów na tę okoliczność. W razie dokonania pozytywnych ustaleń wdowie przysługiwałyby uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 1 ust.2 pkt. 6 ustawy o kombatantach. Podejmując obie zapadłe decyzje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył prawo materialne i przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym decyzje należy uchylić zgodnie z art. 135 i 145§1 pkt.1 lit. a i c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U.153, poz.1270). Sąd na podstawie art. 55 ustawy o NSA z dnia 11 maja 1995r. ( Dz. U. Nr.74, poz.368) w związku z art. 97§2 przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz.1271) zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz skarżącej kwoty 10 zł tytułem kosztów sądowych. Sąd nie rozstrzygnął w wyroku, zgodnie z przepisem art.152 powyższej ustawy o wykonalności decyzji, albowiem na podstawie art.26 ustawy o kombatantach decyzja do czasu jej uprawomocnienia nie może być wykonana. /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz /-/ M.Hrycaj TG