II SA/Po 347/07

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2007r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący A.B. wniósł o częściowe przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentował, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wraz z żoną jest na emeryturze, a syn uzyskuje rentę wypadkową. Wspólne, skromne dochody rodziny nie pozwalają wyasygnować jednorazowo kwoty żądanego wpisu. Skarżący oświadczył, że może uiścić wpis sądowy w ratach. We wniosku o prawo pomocy wnioskodawca oświadczył, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, dwójką pełnoletnich synów, swoim kuzynem oraz małoletnim wnukiem. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku nieruchomego wnioskodawca podał, że ma dom z 1938r. po remoncie, posadowiony na działce o powierzchni [...] m², położonej w [...] przy ul. [...]. Oświadczył, że nie ma innych nieruchomości, oszczędności oraz wartościowych przedmiotów. Wnioskodawca oświadczył, że 6-osobowa rodzina utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł: wnioskodawca uzyskuje emeryturę w wysokości [...] zł, jego żona - emeryturę w wysokości [...] zł, syn T. – rentę wypadkową w kwocie [...] zł, syn P. prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że mieszkający z nim kuzyn – K.L. mający [...] lat nie uzyskuje żadnego dochodu. Wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia, w zakreślonym terminie, swojego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach poprzez przedłożenie dodatkowych informacji, a zwłaszcza dokumentów źródłowych. Zobowiązanie pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Skarżący zaniechał podania wszystkich źródeł dochodu stałego, jak i dorywczego uzyskiwanego przez wszystkich członków rodziny, w tym także synów i kuzyna. Skarżący nie ustosunkował się do wezwania jaką działalność gospodarczą prowadzą członkowie rodziny, zwłaszcza syn P., ilu zatrudnia pracowników, jakie ma samochody osobowe i dostawcze. Nie odpowiedział, czy prowadzona jest działalność rolnicza. Bez odpowiedzi pozostało wezwanie o przedłożenie odpisów rocznych zeznań podatkowych członków rodziny za 2006r. Nie podał wszystkich posiadanych nieruchomości. Nie wskazał, czy posiada rachunek bankowy i nie przedłożył wyciągów z takiego rachunku. Nie wyszczególnił również miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny. Treść art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że jego sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia wszystkich kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej. W celu wykazania sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy skarżący został zobowiązany do szczegółowego przedstawienia swojej kondycji majątkowej i finansowej prowadzona jest przez członków rodziny (art. 252 §1 cytowanej ustawy). Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które wykażą, że znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej. Przyznanie dobrodziejstwa prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie nie tyle utrudnione, co niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy złożony na formularzu był lakoniczny i niepełny skarżący został wezwany do jego uzupełnienia (art. 255 cytowanej ustawy). Wezwanie pozostało jednak bez odpowiedzi, co uniemożliwiło zebranie dostatecznego materiału dowodowego w celu ustalenia realnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej wnioskodawcy. W ten sposób wnioskodawca uniemożliwił ocenę, czy jego kondycja finansowa jest na tyle zła, że nie ma środków na uiszczenie kosztów sądowych chociażby w części. We wniosku o prawo pomocy wnioskodawca wskazał, że jest właścicielem wyremontowanego domu, w którym mieszka wraz z rodziną oraz działki, na której rozpoczął budowę warsztatu będącego przedmiotem postępowania w sprawie. Posiadanie majątku nieruchomego, co do zasady pozbawia możliwości skorzystania z prawa pomocy, bowiem może stanowić źródło dodatkowego dochodu poprzez jego sprzedaż, wydzierżawienie, czy też obciążenie go celem zabezpieczenia zaciągniętego kredytu. Wnioskodawca pomijając dane o wysokości ponoszonych kosztów na utrzymanie rodziny uniemożliwił także ustalenie, czy znajdują one pokrycie w uzyskiwanych dochodach, jaka kwota wolnych środków pozostaje po ich uiszczeniu oraz czy wnioskodawca zobowiązany jest ponosić jakieś nadzwyczajne wydatki związane z koniecznym swoim utrzymaniem, co wpływa na obniżenie jego zdolności do uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. Mając powyższe na uwadze, wnioskodawca wbrew treści art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wykazał, że rzeczywiście nie posiada dochodów, których wysokość uprawniałaby do skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy chociażby w części. Przedłożony w niniejszej sprawie materiał okazał się niewystarczający dla przyjęcia, że z osiąganych dochodów wnioskodawca nie można pokryć kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku w koniecznych wydatkach swojej rodziny. Przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące instytucji prawa pomocy nie przewidują też możliwości rozłożenia zapłaty kosztów sądowych na raty. Jakkolwiek wskazać należy, że prawo pomocy przysługuje na każdym etapie postępowania, więc wnioskodawca może wystąpić z wnioskiem o prawo także i w przyszłości, gdy wykaże, że sytuacja finansowa i majątkowa jest na tyle zła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych nawet w części. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkować musiało odmową przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka