II SA/Po 347/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2008r. przy udziale sprawy ze skargi A.B. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. nr [...] z dnia [...] r. znak: [...], II. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B.Drzazga /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska W dniach [...] r. i [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. przeprowadził kontrolę na działce nr [...] przy ul. C. w P.. W trakcie kontroli ustalono, że na działce znajduje się budynek warsztatowo-magazynowy w stanie surowym otwartym – wykonano mury zewnętrzne z wieńcem. Obiekt ma wymiary [...] m na [...] m. Budowę realizowano bez pozwolenia na budowę. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, wstrzymał budowę przedmiotowego budynku warsztatowo-magazynowego oraz nałożył na właściciela nieruchomości A.B. obowiązek przedłożenia w terminie 60 dni od daty doręczenia postanowienia: 1. zaświadczenia Prezydenta Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, 2. czterech egzemplarzy projektu architektoniczno-budowlanego, wykonanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wraz z oceną techniczną wykonanych robót w zakresie ich zgodności ze sztuką budowlana i przepisami Prawa budowlanego, 3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił A.B. wydania zaświadczenia o przeznaczeniu nieruchomości przy ul. C., z uwagi na brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. decyzją nr [...] z dnia [...] r., na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, nakazał A.B. dokonać rozbiórki będącego w budowie budynku o wymiarach [...] m na [...] m, usytuowanego na działce przy ul. C. w P.. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż na nieruchomości A.B. bez pozwolenia na budowę wybudowano ściany zewnętrzne i wieniec żelbetowy. Postanowieniem z dnia [...] r. nałożono na właściciela nieruchomości obowiązek przedstawienia dokumentów wymaganych do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych. Obowiązki nałożone postanowieniem z dnia [...] r. nie zostały wypełnione. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., po rozpatrzeniu odwołania M. i A. B., decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na postanowienie PINB dla Miasta P. z dnia [...] r. i okoliczność, iż właściciel nieruchomości nie wykonał nałożonych nim obowiązków. W tej sytuacji obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wykonywanego bez pozwolenia na budowę. Ponadto organ podniósł, iż nie jest możliwe zalegalizowanie samowoli budowlanej wzniesionej na terenie, w stosunku do którego brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy. Od opisanej wyżej decyzji A.B. wniósł do sądu administracyjnego skargę, domagając się jej uchylenia. W skardze podniósł, iż czuje się pokrzywdzony, nieruchomość nabył w drodze spadku z rozpoczętą budową, niemożliwe okazało się wypełnienie obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] r. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji były przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W myśl przepisu ustępu pierwszego tegoż artykułu, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten odwołuje się jednak do ustępu drugiego art. 48, w którym uregulowano dopuszczalność legalizacji obiektu budowlanego wykonanego w warunkach samowoli budowlanej. Ustawodawca wprowadzając regulację zawartą w ustępie 2 art. 48 wskazanej ustawy ustanowił więc priorytet procedury legalizacyjnej nad nakazem rozbiórki. W przedmiotowej sprawie w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji jednym z warunków legalizacji samowoli budowlanej z art. 48 ust.2 ustawy Prawo budowlane była zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czego konsekwencją był obowiązek przedstawienia przez inwestora (właściciela nieruchomości) zaświadczenia organu gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. stosownie do art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane nałożył postanowieniem z dnia [...] r. na skarżącego obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie wskazanych dokumentów, w tym zaświadczenia Prezydenta Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z postanowienia PINB dla Miasta P. wynikał obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy ostatecznej "w dniu wszczęcia postępowania" prowadzonego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Niespełnienie przez skarżącego w wyznaczonym przez organ terminie nałożonych obowiązków skutkowało orzeczeniem nakazu rozbiórki w przedmiotowej sprawie. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. Sąd zobligowany był uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (Dz.U. Nr 247, poz.1844), którym orzeczono o niezgodności przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. "b" i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego możliwe jest uzyskanie ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej w toku trwającego postępowania legalizacyjnego z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane. Prawidłowe wezwanie skierowane do inwestora (właściciel obiektu) w trybie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane powinno więc dotyczyć przedstawienia – w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją ma skutek ex tunc (skutkuje z mocą wsteczną) i zgodnie z art. 145a kpa jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. Oparcie rozstrzygnięcia decyzji o przepis, którego sprzeczność z Konstytucją następnie stwierdził Trybunał Konstytucyjny, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić należy, iż dla zastosowania tego ostatniego przepisu nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 145a § 2 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w paragrafie pierwszym tego przepisu następuje tylko na żądanie strony (wyrok NSA z dnia [...] r. sygn. [...]wydany w analogicznej sytuacji z art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] r. wydane zostały z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wymienione wyżej decyzje należało więc uchylić. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w szczególności nałożyć na inwestora lub właściciela nieruchomości obowiązek przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 wymienionej ustawy. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska