II SA/Po 347/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. D. o wznowienie postepowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...], w przedmiocie aktu urodzenia postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego /-/ T. Świstak Wyrokiem z dnia 9 września 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami), oddalił skargę W. D. (dalej: skarżący) na decyzję Wojewody z dnia 22 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie aktu urodzenia. Odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o skardze kasacyjnej uznany został doręczony skarżącemu za pomocą środków komunikacji elektronicznej w dniu 27 września 2022 r. (k. [...]). Następnie skarżący pismem z dnia 29 września 2022 r. zatytułowanym "Zażalenie" złożył w tut. Sądzie sporządzoną osobiście skargę kasacyjna od powyższego wyroku, która została odrzucona postanowieniem z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. II SA/Po [...], doręczonym skarżącemu w tym samym dniu, od którego to postanowienia nie został wywiedziony środek zaskarżenia. W dniu 9 lutego 2023 r. W. D. wniósł osobiście sporządzoną skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2022 r. Skarga ta został odrzucona postanowieniem tut. Sądu z 4 kwietnia 2023 r., sygn. II SA/Po [...] ([...]). Postanowieniem z 31 maja 2023 r. tut. Sąd stwierdził prawomocność wyroku z dnia 9 września 2022 r. od dnia 16 lutego 2023 r. Pismem z 28 kwietnia 2023 r. W. D. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...], w przedmiocie aktu urodzenia. Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał na okoliczność, iż orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ma znamiona i cechy naruszenia prawa z art. 2 i art. 18 § 3 ustawy z 6 czerwca 1997 Kodeks karny oraz art. 58 § 1 i § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny oraz na naruszenie praw podstawowych określonych w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. oraz w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, iż niewłaściwość zastosowania przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny miała istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowała tym, że w obiegu prawnym są orzeczenia obarczone wadą prawną i bezwzględną nieważnością, bowiem Sąd w niniejszej sprawie nie badał naruszeń przepisów prawa materialnego, ani przepisowo postępowania i tym samym nie dopełnił obowiązku kontroli administracji publicznej. Skarżący podkreślił, iż nie jest jego winą, ze Sąd I instancji nie uwzględnił aktu stanu cywilnego stwierdzającego zdarzenie wcześniejsze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 279 P.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Stosownie zaś do treści art. 280 § 1 P.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zgodnie z przepisami art. 271 – 274 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania (art. 271). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1). Można także żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Można też żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273). Nadto, w myśl art. 277 P.p.s.a, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W ocenie Sądu, analiza niniejszej skargi prowadzi do wniosku, że nie została ona oparta na ustawowej podstawie wznowienia, jak również nie można uznać, że zachowany został termin do jej wniesienia. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że brak ustawowych podstaw wznowienia nie wynika wyłącznie z braku przytoczenia określonego przepisu, ale również z braku okoliczności pozwalających na ustalenie, że w konkretnej sprawie określona podstawa wznowienia postępowania istnieje. Jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa wznowienia postępowania nie zachodzi, taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2010, str. 633). Nadto Sąd nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę. Zasada niezwiązania sądu granicami środka zaskarżenia w kształcie, w jakim obowiązuje ona w postępowaniu zwykłym, toczącym się przed sądem pierwszej instancji, nie znajduje w takim przypadku zastosowania. W ocenie Sądu strona skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby w sprawie wystąpiły okoliczności wskazujące na zaistnienie wymienionych podstaw wznowienia postępowania. Skarżący w dość lakonicznym, ale i chaotycznym uzasadnieniu skargi o wznowienie zarzuca Sądowi dokonanie niewłaściwej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody i, tak pod kątem przepisów prawa materialnego, których jednakże nie wskazuje, jak iw zakresie przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy, w tym braku uwzględnienia dokumentu w postaci bliżej nieokreślonego aktu stanu cywilnego. Skarżący nie odnosi się zatem do żadnej z ustawowych podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, a jedynie daje wyraz swojemu niezadowoleniu z treści zapadłego wyroku, którego prawidłowość ocenia negatywnie. Powtarza zatem w tym zakresie stanowisko zajmowane uprzednio w sporządzonych osobiście skargach kasacyjnej i o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wymagane prawem wskazanie podstawy wznowienia powinno zaś zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z przesłanek wymienionych w art. 271-273 P.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Wymogom tym skarga o wznowienie sporządzona osobiście przez skarżącego nie sprostała, a jej treść wskazuje wręcz, iż skargę o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowoadministracyjnego, chce on wykorzystać do zwykłej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego nią wyroku. Na powyższe dodatkowo wskazuje treść samego uzasadnienia skargi o wznowienie, gdzie jej autor wprost podnosi, iż w związku z tym,, że nie jest adwokatem lub radcą prawnym, ani żadna z osób wymienionych w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a., brak było po jego stronie żądania zmiany lub uchylenia wyroku WSA w Poznaniu w postępowaniu kasacyjnym. Z powyższego wynika nadto, iż strona skarżąca zdaje się zatem utożsamiać przesłankę pozbawienia możności działania, z faktem istnienia tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego dla sporządzenia skargi kasacyjnej i zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Takie stanowisko strony jest oczywiście pozbawione podstaw, albowiem strona w takiej sytuacji procesowej nie jest pozbawiona możności działania i może ustanowić pełnomocnika posiadającego uprawnienia dla sporządzenia skargi kasacyjnej, względnie wystąpić do sądu o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, o czym zresztą skarżący był dwukrotnie informowany, tak przy doręczeniu mu odpisu sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, jak i przy doręczeniu mu odpisu wyroku z uzasadnieniem. Przypomnieć wreszcie należy, iż pozbawienie strony możności działania stanowiące przesłankę wznowienia postępowania musi zaistnieć wskutek naruszenia przepisów prawa, podczas gdy wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej w takiej sprawie jak niniejsza przez adwokata lub radcę prawnego wynika wprost z przepisu prawa – art. 175 § 1 P.p.s.a. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż skarżący nie wykazał, by skargę o wznowienie wniósł z dochowaniem terminu przewidzianego dla tej czynności procesowej. W skardze o wznowienie podnosi on bowiem tego rodzaju zarzuty pod adresem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...], które były mu już znane co najmniej w dacie sporządzania skargi kasacyjnej, a więc od 29 września 2022 r. Powyższe wskazuje, iż nie doszło do dochowania określonego w art. 277 P.p.s.a. trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie, którego bieg rozpoczyna się z momentem gdy strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, względnie dzień w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu, gdy podstawą skargi o wznowienie jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji. Z podniesionych wyżej względów na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. /-/ T. Świstak