II SA/Po 3482/01

WyrokWSA w Poznaniu2004-03-18

Skład orzekający: Rafał Batorowicz, Aleksandra Łaskarzewska, Edyta Podrazik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej i pełniła służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego, może zachować te uprawnienia, jeśli powołuje się na inne okoliczności (np. pobyt w obozie karnym, aresztowanie za działalność konspiracyjną) jako podstawę do ich nabycia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo pełnienie służby w organach Bezpieczeństwa Publicznego, nawet na podrzędnych stanowiskach i bez bezpośredniego udziału w represjach, stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, jeśli zostały one pierwotnie przyznane z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej. Wyjątki od tej zasady (skierowanie lub rekrutacja przez organizacje niepodległościowe) nie zostały w tej sprawie wykazane przez stronę skarżącą.
Stan faktyczny
Skarżący T. M. został pozbawiony uprawnień kombatanckich, które pierwotnie uzyskał z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej, ze względu na pełnienie służby w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Skarżący podnosił, że podczas okupacji przebywał w obozie karnym i był aresztowany za działalność konspiracyjną, jednak organ odwoławczy uznał te dowody za niewystarczające i nieistotne w kontekście służby w UB. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Rafał Batorowicz ( spr ) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska As. Sąd. Edyta Podrazik Protokolant sekr. sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; oddala skargę /-/ E.Podrazik /-/ R.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska Zaskarżoną decyzją z dnia [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r., którą pozbawił uprawnień kombatanckich T. M. na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.). T. M. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej". W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że ww uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt. 2 cyt. ustawy i na mocy powołanego przepisu pozbawił T. M. uprawnień kombatanckich. T. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że podczas okupacji został osadzony w obozie karnym w Szwetig koło Frankfurtu n. Odrą. Ponadto w 1950r. przebywał w areszcie śledczym w WUBP w Poznaniu za działalność konspiracyjną. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia przedmiotowej decyzji. Wyjaśnił, że dowody na pobyt w obozie są niewystarczające, żeby uzyskać tytuł do uprawnień, a termin składania wniosków o nowy tytuł upłynął z dniem 31 grudnia 1998r. T. M. wniósł skargę do sądu administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, podnosząc argumenty przytoczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że na podstawie akt kombatanckich ustalono, że Skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej pełniąc służbę w organach bezpieczeństwa publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu swego udziału w walce o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka od dnia 7 września 1945r. do dnia 30 czerwca 1950r. pełnił służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego, w tym w okresie od dnia 9 kwietnia 1945r. do dnia 31 grudnia 1945r. brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Z zastrzeżeniem przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje ze względu na sam fakt służby w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa niezależnie od charakteru wykonywanych czynności, w szczególności, czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego powoływane przez Skarżącego okoliczności, że w organach bezpieczeństwa pełnił podrzędne funkcje referenta gminnego i lektora b. WUBP w Poznaniu oraz że nie miał nic wspólnego ze stosowaniem jakichkolwiek represji są bezprzedmiotowe w niniejszej sprawie. Ponadto Skarżący podniósł, że podczas okupacji w okresie od czerwca do września 1943r. przebywał w obozie karnym w Szwetig k. Frankfurtu nad Odrą za ucieczkę z miejsca pracy w Rizie nad Elbą oraz że w okresie od 1 lipca do 31 października 1950r. był aresztowany jako podejrzany o przynależność do nielegalnej organizacji założonej przez brata i udostępnianie tej organizacji nielegalnej broni. Wyżej wymienione okoliczności nie mogą być brane pod uwagę i nie mogą stanowić przyczyny uchylenia przedmiotowej decyzji, ponieważ sam fakt służby w Urzędzie Bezpieczeństwa przekreśla możliwość zachowania uprawnień kombatanckich z innego tytułu. W przedmiotowej sprawie zostało stwierdzone, iż T. M. był zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego i dlatego zgodnie z wyraźną wolą ustawodawcy - uprawnienia kombatanckie nie mogą mu służyć z innych tytułów, niezależnie od tego czy zdarzenie, z którego je wywodzi miało miejsce przed, czy po okresie pozostawania w tej służbie. Z mocy art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach zatrudnienie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa nie pozbawia uprawnień kombatanckich jedynie te osoby, które do tych Urzędów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Wymienione przesłanki zachowania uprawnień kombatanckich nie zachodzą w niniejszej sprawie i nie zostały wykazane przez Skarżącego. W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Z tych względów na podstawie cyt. przepisów oraz art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. /-/ E.Podrazik /-/ R.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska TG

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło