II SA/Po 3488/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski, As. sąd. Edyta Podrazik (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Zaporowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 09 marca 2004 sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję własną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] /-/ E. Podrazik /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. o pozbawieniu J. K. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W uzasadnieniu organ podniósł, iż J. K. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej" w okresie od [...].06.1945 r. do [...].12.1947r., w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka skarżący był funkcjonariuszem Służby Więziennej, postępowanie weryfikacyjne przeprowadzone zostało prawidłowo. Od powyższej decyzji skargę złożył J. K., domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie art. 8,19 i 32 konstytucji. W uzasadnieniu skarżący zakwestionował konstytucyjność przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w tym art. 1 ust. 2 pkt 6, a także wykładnię pojęcia "jednostek zmilitaryzowanych", która wyłącza z jego zakresu jednostki milicji obywatelskiej, nadto podał, że pełnił służbę wartowniczą w obozie filtracyjnym. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 poz. 950 z 1997 r.), zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1, art. 2 i art. 4 ustawy. Jednakże w myśl tego przepisu zachowują swoje uprawnienia kombatanckie osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, osoby, które uzyskały uprawnienia z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru pełniący służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie [...].05.1945 r. do [...].06.1947 r. Rodzaje działalności, która ma charakter kombatancki i która stanowi tytuł do uzyskania uprawnień z ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego określają przepisy art. 1 ust.2, art. 2, art. 3 i art. 4 tejże ustawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ orzekający na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 powyższej ustawy w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich jest zobowiązany do ustalenia, czy zachodzą przesłanki powodujące zachowanie posiadanych uprawnień ze względu na uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, zaś poniechanie takich ustaleń stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa. Tytułem takim jest m.in. uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu (art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy). Podkreślić należy, iż wyrokiem z dnia [...]r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 4/02 stwierdził zgodność z Konstytucją RP art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Ponadto zarówno NSA jak i Sąd Najwyższy konsekwentnie reprezentują pogląd, iż Milicja Obywatelska jako formacja nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy (np. uchwała NSA z dnia 12.06.2000 r. sygn. OPS 5/00-ONSA 2001/1/13, wyrok SN z dnia 09.02.2001 sygn. III RN 59/00-OSNP 2001/19/572), jednocześnie jednak pełnienie przez funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej na mocy rozkazu służby w jednostce operacyjnej podlegającej dowództwu Wojska Polskiego może mieć charakter służby w zmilitaryzowanej jednostce państwowej w rozumieniu wyżej powołanego przepisu (wyrok SN z dnia 29.08.2001 r. sygn. III RN 132/00-OSNP 2002/5/101). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...].06.1945 do [...].12.1947. Ubiegając się o członkostwo w organizacji ZBoWiD w 1983 r. skarżący dołączył zaświadczenie Ministerstwa Sprawiedliwości, z którego wynika, iż jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, w okresie od [...].06.1945 do [...]12.1947, brał udział w walkach zbrojnych z reakcyjnym podziemiem. Jednocześnie w swoim życiorysie oraz deklaracji członkowskiej skarżący podał, iż w okresie od [...].06.1945 do [...].06.1956 pracował jako strażnik więzienny w L., w tym okresie jako milicjant brał udział w różnych akcjach zbrojnych z reakcyjnym podziemiem, a od września do października 1945 r. uczestniczył w likwidacji band niemieckich na terenie powiatu K.. W toku postępowania weryfikacyjnego pismem z dnia [...]r. skarżący sprecyzował, iż od sierpnia 1945 r. jego jednostkę skierowano rotacyjnie jako uzupełnienie do oddziałów wojskowych, które likwidowały niedobitki wojsk niemieckich w powiecie K., jego dowódca był chorąży W. G. i w rejonie K. skarżący przebywał do kończ 1947 roku. Twierdzenia skarżącego mogą wskazywać więc na zachowanie przez niego uprawnień kombatanckich z tytułu określonego w art. 1 ust. 2 pkt 6 powoływanej wyżej ustawy o kombatantach... Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poniechał dokonywania jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie i w toku całego postępowania nie odniósł się merytorycznie do twierdzeń skarżącego, jedynie w pierwszej decyzji z dnia [...]r. stwierdzając, iż nie ma obowiązku wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1, art. 2 i art. 4 ustawy. Tym samym zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. wydano z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji z dnia [...]r. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organ winien wyjaśnić kwestię ewentualnych uprawnień kombatanckich skarżącego z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, w szczególności czy w okresie IX-X 1945 na terenie powiatu K. działały grupy Wehrwolfu, oraz czy skarżący walczył z nimi w ramach jednostek Wojska Polskiego lub zmilitaryzowanych służb państwowych. Ponadto organ winien poczynić ustalenia czy w przedmiotowej sprawie, w związku z faktem, iż skarżący był funkcjonariuszem służby więziennej, nie zachodzą okoliczności z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. b) powoływanej wyżej ustawy. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) orzeczono jak w sentencji wyroku. W przedmiotowej sprawie nie zastosowano art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na treść z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Podobnie w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze względu, iż skarżący był zwolniony od kosztów sądowych i nie poniósł żadnych kosztów postępowania. /-/ E. Podrazik /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski JFS