II SA/Po 349/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2012r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. i W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący M. K. i W. K. reprezentowani przez radcę prawnego z wyboru wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Do skargi dołączono dowód wpłaty wpisu sądowego od skargi w kwocie 750 zł. Nadto w skardze wniesiono o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od wpisu sądowego. Skarżący we wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości (k. 18 akt sąd.) Argumentowali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z synem, synową i wnuczką. Wnioskodawcy podali, że rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego i jego syna w wysokości po 1.512 zł miesięcznie oraz emerytury skarżącej w wysokości 1.289,51 zł miesięcznie. Synowa nie pracuje i nie uzyskuje żadnego dochodu, opiekuje się małoletnią córką. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku nieruchomego wskazali, że mają dwa domy o powierzchni 80 m² i 72 m², budynek gospodarczy oraz grunt rolny o powierzchni 7,986 ha - ziemia klasy V i VI, na którym znajdują się łąki, las i nieużytki. Prócz kur na własne potrzeby nie mają żadnych zwierząt hodowlanych, nie posiadają maszyn rolniczych. Oświadczyli, że nie posiadają żadnych oszczędności, ani wartościowych ruchomości. Do wniosku dołączyli kserokopię decyzji o przyznaniu emerytury, zaświadczenie o zatrudnieniu, akty notarialne nabycia działek. Skarżący wezwani do osobistego uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.) oświadczyli, że z posiadanego gospodarstwa rolnego nie uzyskują żadnego dochodu, nie otrzymują dopłat z Agencji Rynku Rolnego. Nie posiadają lokat terminowych. Wskazali, że posiadają dwa budynki mieszkalne i budynek gospodarczy, wysokość uiszczanego podatku wynosi 108 zł. Wyszczególnili miesięczne koszty utrzymania, na które składa się opłata za prąd – 353,23 zł, telefon – 65,98 zł, leki – 87,37 zł, Internet – 54,44 zł, gaz – 58 zł koszty dojazdu do pracy skarżącego - 150 zł. Posiadają samochód osobowy marki Ford Fiesta z 1992r. Dołączyli kserokopie następujących dokumentów: - wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez PKO Bank Polski SA, z którego wynikają dodatnie miesięczne salda oraz że na dzień 17 maja 2012r. dysponowali kwotą 972,67 zł. - decyzji o należności z tytułu podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości na łączną kwotę 108 zł. - PIT-11 skarżącego i PIT-40A skarżącej. - faktur i dowodów wpłaty należności za leki, telefon, media. Nadto syn i synowa skarżących oświadczyli, że koszty ich miesięcznego utrzymania wynoszą – 119,67 zł za telefon, raty za dobra konsumpcyjne na łączną kwotę 364,48 zł, 200 zł – dojazd do pracy, 81,78 zł za leki. Oświadczyli, że nie posiadają lokat terminowych, mają samochód osobowy marki Ford Eskort Kombi z 1996r. Załączyli PIT-R z 2011r. synowej, która uzyskała w 2011r. 160 zł z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich, PIT-11 syna skarżących, z którego wynika dochód brutto w wysokości 16.853,33 zł., fakturę za leki. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 243 §1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że swoim zakresem obejmuje obowiązek poniesienia kosztów postępowania jakie wystąpią w przyszłości, po dniu wniesienia wniosku o prawo pomocy. Nadmienić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oznacza zwolnienie od obowiązku zarówno wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków – art. 241 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy jedynie tych opłat i wydatków, których uiszczenie jest aktualne na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy (patrz. H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Warszawa 2005, str. 627). Oznacza to, że skarżący, którzy uiścili koszty sądowe nie mają interesu prawnego w domaganiu się wydania orzeczenia o zwolnieniu od uiszczonych opłat. Z chwilą uiszczenia kosztów sądowych wygasa obowiązek ich ponoszenia. Miejsce wskazanego obowiązku zajmuje prawo żądania zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Zatem, mając na uwadze, że wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy uiszczonego wpisu od skargi, należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Co do dalszego zakresu wniosku o prawo pomocy wskazać należy, że przyznanie tego prawa osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawcy nie dysponują środkami, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Z wniosku o prawo pomocy i jego uzupełnienia wynika, że skarżący oraz ich syn zaspokajają wszystkie konieczne potrzeby bieżącego utrzymania rodziny. Na bieżąco uiszczają ciążące na nich zobowiązania i nie mają żadnych zaległości płatniczych. Z załączonych wyciągów z rachunku bankowego skarżących wynika, że salda w okresie od 22 lutego do 17 maja 2012r. były dodatnie i posiadali wolne środki w wysokości przekraczającej łączną wysokość przyszłych, ale i ewentualnych kosztów sądowych, których poniesienie będzie nadto rozłożone w czasie. Podkreślić należy, że wpis od skargi został już uiszczony, zatem skarżący w pełni korzystają z prawa do sądu. Zauważyć należy, że nie przedłożyli rocznego zeznania podatkowego o wysokości uzyskanych przychodów w 2011r., które bezpośrednio wskazuje na wszystkie stałe i dorywcze przychody, jakie uzyskali w przeciągu całego roku. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania rodziny. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 p.p.s.a w zw. z art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a należało oddalić wniosek o prawo pomocy w całości, jak orzeczono w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska