II SA/Po 35/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy; o d d a l a s k a r g ę /-/ W.Batorowicz /-/ B.Drzazga /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak Decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zmianami) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.), Starosta K. orzekł o cofnięciu skarżącemu R. M. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii B, potwierdzonych dokumentem prawa jazdy Nr [...] nr druku [...], wydanym w dniu [...] r. Na podstawie art. 108 §1 k.p.a. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, iż w dniu [...] r. do Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w K. wpłynęło pismo Komendy Powiatowej Policji w K. z wnioskiem o skierowanie R. M. na kontrolne badania lekarskie w celu potwierdzenia lub wykluczenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Wskazano, iż decyzją z dnia [...] r. Nr [...] skierowano stronę na badania lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w związku z powzięciem informacji nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Termin poddania się badaniom lekarskim upłynął w dniu [...] r., a strona nie przedłożyła wymaganego orzeczenia lekarskiego. Wskazano, że decyzję wydano z uwzględnieniem wskazań zawartych w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...], którą uchylono wcześniejszą decyzję Starosty z dnia [...] r. o cofnięciu stronie przedmiotowych uprawnień. Wyjaśniono, iż decyzję wydano po dopełnieniu przez organ I instancji ustawowych wymogów skutecznego zakończenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. W odwołaniu od tej decyzji R. M. zakwestionował zasadność wszczęcia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.. Wyjaśnił, iż znajduje się pod stałą kontrolą lekarzy specjalistów – diabetologów i neurologów, a decyzja o skierowaniu na badania lekarskie ze wskazaniem lekarzy, którzy badania te maja przeprowadzić, stanowi ograniczenie prawa wyboru lekarza i przychodni. Wyjaśnił, iż posiada orzeczenie o niepełnosprawności, które wydane zostało przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K., w którym jest zapis, że stan jego zdrowia pozwala na prowadzenie pojazdów mechanicznych kat. B. Wskazał, że orzeczenie to wydane zostało przez lekarzy, którzy oparli się na wynikach badań lekarzy specjalistów diabetologa i neurologa. Wyjaśnił, iż jego rodzina znajduje się w konflikcie z osobami, których donosy zainicjowały postępowanie, zakończone wydaniem decyzji o skierowaniu na badania oraz następnie wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Kwestionując morale tych osób podniósł, iż w tym przypadku władza publiczna oparła się na nieprawdziwych informacjach, w związku z którymi złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do Prokuratury w K. oraz wystąpi z prywatnym aktem oskarżenia. Wyjaśnił, że bark jest dowodów, aby dopuścił się kolizji z przepisami prawa drogowego. W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik R. M. dodatkowo podniósł, iż wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B narusza konstytucyjne prawa człowieka określone w art. 1, art. 2 i art. 68 Konstytucji RP. Wskazał, iż orzeczenie o niepełnosprawności ma ważność do dnia [...] r., stąd do tego czasu organ powinien wstrzymać się z prowadzeniem postępowania w przedmiocie cofnięcia przedmiotowych uprawnień. Natomiast przed upływem tego terminu postępowanie może zostać wszczęte w przypadku, gdy lekarze, u których strona leczy się, zabronią kierowania pojazdami mechanicznymi lub nastąpi przesłanka dotycząca kolizji z prawem drogowym z winy odwołującego się. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podst. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja dotyczy cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, a jej podstawą prawną jest art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, iż decyzje o cofnięciu przedmiotowych uprawnień wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 ustawy. Odwołujący się został skierowany na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy decyzją Starosty K. z dnia [...] r. Nr [...] z dnia [...] r., która stała się ostateczną z dniem [...] r., co oznacza, że decyzja ta nie może być kwestionowana w postępowaniu dotyczącym cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Tym niemniej odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu kwestii Kolegium wyjaśniło, iż art. 122 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nakłada na starostę obowiązek czuwania, czy osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami nie utraciły jednego z warunków ich otrzymania w postaci posiadania odpowiedniego stanu zdrowia, a przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy daje uprawnienie do skierowania na badania lekarskie w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wskazano, że badania lekarskie w takich sytuacjach przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy, zgodnie z §9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2 poz. 15). Skoro odwołujący się nie poddał się badaniom, na które został skierowany w powyższym trybie, Starosta K. zobligowany był orzec o cofnięciu przedmiotowych uprawnień. Wyjaśniono także, iż odwołujący się błędnie powołuje się na pkt 9 posiadanego orzeczenia o niepełnosprawności, bowiem zawarty w nim zapis oznacza, iż nie spełnia on warunków do otrzymania uprawnienia do oznaczenia prowadzonego przez siebie samochodu karta parkingową i do niestosowania się do znaków drogowych dotyczących zakazu ruchu lub postoju. Kolegium wyjaśniło ponadto, iż także informacja o posiadanym orzeczeniu o niepełnosprawności może stanowić podstawę poddania kontrolnym badaniom lekarskim w wojewódzkim centrum medycyny pracy na mocy art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na koniec Kolegium wyjaśniło, iż odwołujący się może w każdej chwili przedłożyć orzeczenie lekarskie takiego ośrodka, a wówczas Starosta K., stosownie do art. 140 ust. 2 ustawy, przywróci uprawnienia do kierowania pojazdami. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik R. M. wniósł o jej uchylenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu. W szczególności ponownie zaakcentował, iż w sprawie doszło do naruszenia prawa wyboru lekarza oraz prawa do ochrony zdrowia. Podniósł, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a z chwilą cofnięcia przedmiotowych uprawnień do kierowania pojazdami zmuszony będzie działalność tę wyrejestrować i mając [...] lata oczekiwać pomocy ze strony Państwa. W odpowiedzi na skargę organ II instancji w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Kolegium wskazało, iż zarzuty podniesione w skardze dotyczą postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie. Na rozprawie przeprowadzonej przez tut. Sąd w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego podniósł, iż ten czuje się dobrze, jest pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Wyjaśnił, iż po ponownym doręczeniu decyzji z dnia [...] r. nie wniósł od niej odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Jednocześnie, w myśl art. 135 ww. ustawy, sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów lub czynności wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Sąd kontroluje legalność nie tylko zaskarżonej decyzji organu II instancji, ale także m.in. poprzedzającej jej decyzji wydanej w I instancji. W badanym przypadku przedmiotem zaskarżenia są decyzje, którymi orzeczono o cofnięciu stronie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, stąd przedmiotem kontroli sądu administracyjnego nie podlega postępowanie zakończone decyzją Starosty K. Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie do Wojewódzkiego Centrum Medycyny Pracy w K.. Powyższe wyjaśnienie jest konieczne, bowiem strona skarżąca, co słusznie podnosi organ odwoławczy, kwestionuje w niniejszym postępowaniu zasadność skierowania na badania lekarskie do wojewódzkiego centrum medycyny pracy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), według którego decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w przypadku niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3-5 ustawy. W badanym przypadku skarżący został skierowany na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4, zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierowca skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawach wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających przeciwwskazania zdrowotne lub ich brak do kierowania pojazdami silnikowymi określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Zgodnie z § 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 ustawy przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż wymaganym badaniom lekarskim strona skarżąca nie poddała się. W tych okolicznościach Starosta K. zobligowany był orzec o cofnięciu przedmiotowych uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, bowiem w świetle treści art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym niepoddanie się powyższym badaniom lekarskim implikuje obowiązek organu administracyjnego cofnięcia uprawnień. Wskazać należy, iż w takim przypadku prawo nie wymaga dokonywania innych ustaleń faktycznych, ani nie zezwala, aby na wynik postępowania rzutowały inne okoliczności faktyczne, w szczególności wskazywana przez skarżącego okoliczność braku kolizji z przepisami prawa drogowego oraz potrzeby życiowe, jakie zaspokaja korzystając z posiadanego dotychczas uprawnienia. Ponieważ przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu są decyzje o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, Sąd nie dokonuje oceny postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w sprawie skierowania strony skarżącej na badania lekarskie. Z tego też powodu nie mogły wpłynąć na ocenę zgodności z prawem decyzji będących przedmiotem niniejszego postępowania sądowego zarzuty i argumenty należące do wspomnianego, ostatecznie zakończonego, postępowania administracyjnego, w tym także ocena zasadności skierowania na badania. Z prawnego punktu widzenia, rozstrzygającego dla wyniku postępowania sądowoadministracyjnego, oznacza to, że zarzuty te mogły być rozpatrywane wyłącznie w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez Starostę oraz przez Kolegium. W administracyjnym postępowaniu wyjaśniającym, objętym obecnie kontrolą Sądu rozpatrującego skargę, prawidłowe było ograniczenie się do stwierdzenia, że decyzja o skierowaniu na badania była ostateczna i skarżący tym badaniom nie poddał się, co w konsekwencji nakazuje cofnąć stronie prawo do kierowania pojazdami silnikowymi w ruchu drogowym. Punktem wyjścia dla postępowania poprzedzającego cofnięcie uprawnienia w trybie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) Prawa o ruchu drogowym było bowiem ustalenie faktyczne, że strona nie poddała się badaniom lekarskim, na które została skierowana decyzją ostateczną i nie wycofaną z obrotu prawnego. Ten fakt jest konieczną, ale - zarazem wystarczającą - przesłanką cofnięcia uprawnienia na mocy art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) Prawa o ruchu drogowym, co jest przedmiotem kontroli w tym postępowaniu sądowym. W tym miejscu wskazać należy, iż strona co prawda zakwestionuje zasadność poddania jej badaniom lekarskim, w tym w wskazanym przez Starostę trybie, lecz na obecnym etapie kontrola taka może zostać przeprowadzona wyłącznie w trybie nadzwyczajnym – skarżący może wystąpić o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a., a jeżeli uważa, ze w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa – o stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 156 k.p.a. Wynik takich potencjalnych przyszłych postępowań nie ma jednakże wpływu na wynik niniejszej sprawy, dla oceny której podstawowe znaczenie ma funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji o skierowaniu na badania. Wskazać także należy, iż skoro ustawodawca dokonał rozdzielenia powyższych dwóch postępowań, tj skierowania na badania oraz cofnięcia uprawnienia, to zarówno organy administracyjne, jak i sąd administracyjny, nie są uprawnione do uchylenia tego rozgraniczenia. Z tych przyczyn należało uznać, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę zauważa, iż w piśmiennictwie dotyczącym omawianej kwestii podkreśla się, że cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów ma charakter prewencyjny, zabezpieczający, na co wskazują przyczyny uzasadniające decyzję o cofnięciu. Objęte są nimi sytuacje, w których jest wielce prawdopodobne, że kierowca - ze względu na stan zdrowia - nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę (por. R. A. Stefański: Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2005). W tych okolicznościach nie można podzielić argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi, iż doszło do naruszenia chronionych konstytucją praw do ochrony zdrowia oraz swobody wyboru lekarza. Wskazać jednakże należy, iż postępowanie w sprawach orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie centrum medycyny pracy jest dwuinstancyjne, stąd w przypadku niekorzystnego orzeczenia strona może wnosić o jego weryfikację. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd zauważa, iż decyzji organu I instancji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, przy czym w uzasadnieniu decyzji nie wskazano przyczyn zastosowania tej instytucji. Powyższe uchybienie natury proceduralnej, którego strona nie kwestionowała, nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy, stąd nie może stanowić samodzielnej przesłanki uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. W.Batorowicz /-/ B.Drzazga /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak Za nieobecnego sędziego korzystającego ze zwolnienia lekarskiego uzasadnienie wyroku podpisała sędzia /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak MK