II SA/Po 350/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi S.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu wpisu sądowego. III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ W.Batorowicz A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska Wnioskiem nadanym dnia 22 stycznia 2007 r. w urzędzie pocztowym S. S. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta K. z dnia [..] nr [..] w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla budowy stacji bazowej telefonii komórkowej P. na nieruchomości usytuowanej przy ul. S. w K. oznaczonej jako działka o numerze ewid. [..], w którym to postępowaniu S. S. nie brał udziału bez swojej winy. Burmistrz Miasta K. dnia [..] wydał na podstawie art. 149 § 3 kpa decyzję odmawiającą wznowienia postępowania w tej sprawie uznając, że wnioskodawca nie dochował przewidzianego w art. 148 § 2 kpa terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, czyli od dnia 28 września 2006 r. Organ orzekający ustalił bowiem na podstawie informacji Starosty K., że wśród dokumentów zgromadzonych w toku postępowania w sprawie oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko znajduje się wymieniona na wstępie decyzja Burmistrza Miasta K. z dnia [..]. Z aktami sprawy nr [..] w sprawie oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko skarżący zapoznał się dwukrotnie" w dniach 28 sierpnia 2006 r. i 27 września 2006 r.; "na okoliczność zapoznania się z aktami sprawy w Starostwie Powiatowym w K. spisano notatki służbowe". S. S. wniósł od tej decyzji odwołanie, a nadto pismem z dnia 27 marca 2007 r., które wpłynęło do urzędu Miejskiego w K. w dniu 30 marca 2007 r. wystąpił o przywrócenie mu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta K. z dnia [..] nr [..]. Podanie uzasadnił zarzutem braku poinformowania go przez organ administracji publicznej o przysługujących mu prawach i obowiązkach. Zdaniem S. S. organ I instancji powinien powiadomić "o jego prawie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, terminie jego złożenia oraz o konsekwencjach wynikających z niedotrzymania terminu". Powinien to uczynić przesyłając decyzję wraz ze stosownym pouczeniem. Burmistrz Miasta K. postanowieniem z dnia [..] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Burmistrza Miasta K. z dnia [..], bowiem S. S. nie uprawdopodobnił - jak tego wymaga przepis art. 58 § 1 kpa - że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skoro skarżący dowiedział się po raz pierwszy o wydaniu przedmiotowej decyzji z dnia 28 listopada 2005 r. przeglądając akta w dniu 28 sierpnia 2006 r., to termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął dnia 28 września 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.: A. postanowieniem z dnia [..] nr [..] wydanym po rozpoznaniu zażalenia S. S. na odmowę przywrócenia mu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [..] W uzasadnieniu stwierdzono, że "wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera żadnych informacji, które uprawdopodobniłyby brak winy strony. Wnioskodawca w zasadzie nie podaje przyczyn uchybienia terminu (...). Można się jedynie domyślać, na podstawie treści zażalenia, że strona uchybiła terminowi na skutek nieznajomości prawa spowodowanej - według niej - brakiem stosownych pouczeń, których powinien był udzielić organ administracji". W ocenie Kolegium błędna jest interpretacja art. 9 kpa, zaprezentowana w zażaleniu, skoro objęte podaniem o wznowienie postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zakończyło się w 2005 r., to w późniejszych latach nie było podstaw do informowania stron o możliwości i sposobie wznowienia tego postępowania. Nieznajomość prawa nie może być okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż wykonanie czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. B. decyzją z dnia [..] - po rozpatrzeniu odwołania S. S. na decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [..] o odmowie wznowienia postępowania - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. S. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu jedynie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia podania o wznowienie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jego zdaniem organ drugiej instancji nie wyjaśnił, czy skarżący ponosi winę za to, że organ I instancji w postępowaniu objętym podaniem o wznowienie "świadomie i celowo pominął go jako stronę postępowania, aby umożliwić inwestorowi wybudowanie stacji bazowej (...)". Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem, że nieznajomość prawa nie może być przesłanką usprawiedliwiającą uchybienie terminu. Przepisy powinni znać urzędnicy i do nich adresowana jest treść przepisu art. 9 kpa. Z kolei przepis art. 58 kpa odnosi się do takiej sytuacji, w której "obywatel poinformowany o możliwości wniesienia odwołania, zażalenia, skargi do sądu nie dokonuje tych czynności i w późniejszym czasie zwraca się z takim wnioskiem". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi. Ponad argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, że fakt niebrania przez stronę udziału bez swojej winy w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją stanowi przesłankę wznowienia postępowania, a nie przesłankę przywrócenia uchybionego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Skarżący dowiedział się o przedmiotowej ostatecznej "decyzji środowiskowej" przy zapoznaniu się w dniu 28 sierpnia 2006 r. z aktami "na etapie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę dla inwestycji objętej tą decyzją środowiskową" i we wniosku o przywrócenie terminu nie podał, dlaczego przez kolejne pięć miesięcy nie złożył wniosku o wznowienie. Obywatel nie musi znać prawa, jednak powinie zachować pewną, choćby minimalną, staranność przy prowadzeniu i wyjaśnianiu swoich spraw, nawet jeśli został pominięty w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy. W podsumowaniu odpowiedzi na skargę Kolegium wyjaśniło, że przepis art. 58 kpa przytoczony został w postanowieniu w celu omówienia przesłanek do przywrócenia terminu. "Niezachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenia terminu nie było podstawą do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, aczkolwiek kolegium skłania się do poglądu, iż uchybiono siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, chociaż nie z przyczyn wskazanych w skardze. Przepis art. 58 kpa daje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że uprawdopodobnienie braku winny powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu, a nie - jak twierdzi skarżący - do podstawy prawnej lub okoliczności faktycznych dotyczących samej decyzji ostatecznej kończącej postępowanie objęte wnioskiem o wznowienie. Te ostatnie bowiem mogłyby stanowić podstawę oceny decyzji ostatecznej dopiero w wypadku przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania i ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu wznowieniowym (por. wyrok NSA z 14.05.1991 r., II SA 340/91 ONSA 1991/3/60). Aby organ wznowieniowy mógł przystąpić do merytorycznej oceny, czy skarżący - wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia prośby o wznowienie postępowania - uprawdopodobnił, że uchybienie miesięcznego terminu do złożenia prośby o wznowienie, liczonego od dnia dowiedzenia się o decyzji (art. 148 § 2 kpa) nastąpiło bez jego winy, musi najpierw ustalić, czy nie zachodzi przesłanka negatywna do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu przewidziana w art. 58 § 2 kpa. Przepis ten stanowi bowiem, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ten siedmiodniowy termin jest nieprzywracalny (art. 58 § 3 kpa). Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, dla wzmocnienia argumentacji co do zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia prośby o wznowienie stwierdza, że w jego ocenie skarżący złożył prośbę o wznowienie z uchybieniem siedmiodniowego terminu. Tymczasem taka ocena musiałaby skłonić organ odwoławczy do odmowy przywrócenia terminu do złożenia prośby o wznowienie z powodu spóźnienia wniosku, a nie z powodu nieuprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia podania o wznowienie. Do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenia terminu organ orzekający może przejść dopiero wówczas, gdy wykluczy, że zainteresowany składając wniosek naruszył termin przewidziany w art. 58 § 2 kpa. Zatem w toku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek zażalenia wniesionego przez S. S. od postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia prośby o wznowienie organ odwoławczy winien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem wymogu co do terminu określonego w art. 58 § 1 kpa. Oceniając, czy wniosek ten skarżący złożył w terminie należy mieć na względzie, że dla zachowania terminu pisma nadanego w polskiej placówce pocztowej istotna jest data nadania tego pisma (art. 57 § 5 zd. 1 kpa) nie zaś data, jaką pismo opatrzył nadawca, czy też data wpływu tego pisma do urzędu (adresata). Analiza daty stempla pocztowego na kopercie, w jakiej nadany został wniosek o przywrócenie terminu nie daje jednoznacznej odpowiedzi na to, czy przesyłkę nadano w dniu 28 marca 2007 r., czyli w ostatnim dniu siedmiodniowego terminu (liczonego od daty doręczenia skarżącemu przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 15 marca 2007 r. o odmowie wznowienia postępowania), czy też w dniu 29 marca 2007 r., a więc z jednodniowym opóźnieniem. Rozpoznanie przez organ odwoławczy zażalenia na odmowę przywrócenia terminu jeszcze przed rozpoznaniem odwołania na wcześniejszą decyzję o odmowie wznowienia postępowania ze względu na uchybienie terminu z art. 148 § 2 kpa w konkretnej sprawie było możliwe, bowiem przesłanką oceny w postępowaniu zakończonym decyzją wydaną w trybie art. 149 § 3 kpa o odmowie wznowienia było przyjęcie, że podanie wniesiono po upływie terminu miesięcznego od dowiedzenia się o decyzji wydanej w trybie zwykłym. Skarżący nie kwestionował ustalenia poczynionego w oparciu o stosowne notatki, że dowiedział się o decyzji w trakcie przeglądania akt w dniu 28 sierpnia 2006 r., ale uważał, że termin do wniesienia podania o wznowienie powinien być mu przywrócony, gdyż organ administracji publicznej z naruszeniem art. 9 kpa nie pouczył go o terminie z art. 148 § 2 kpa. Przy dokonywaniu przez organ odwoławczy, w toku dalszego rozpatrywania sprawy, ustaleń pozwalających na ocenę, czy wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył w terminie przewidzianym w art. 58 § 2 kpa - należy mieć na uwadze, że datą od której należy liczyć ten termin jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Jeżeli zatem - jak twierdzi skarżący - nie wiedział on o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez niego wiadomości o tym, że podanie o wznowienie zostało złożone z uchybieniem terminu. Gdyby okazało się, że skarżący zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, to organ odwoławczy przystępując do analizowania okoliczności faktycznych przytoczonych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu powinien rozważyć, czy zasadne było poprzestanie na analizie treści wniosku bez uprzedniego wezwania o jego uzupełnienie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium uznało, że "wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera żadnych informacji, które uprawdopodobniałyby brak winy strony. Wnioskodawca w zasadzie nie podaje przyczyn uchybienia terminu" oraz wyjaśniło, że "domyśliło" się o co chodzi skarżącemu analizując treść zażalenia. Tymczasem mając na uwadze ogólne zasady postępowania administracyjnego wynikające z art. 7, 8 i 9 kpa - organ orzekający przed rozpatrzeniem wniosku powinien pouczyć wnioskodawcę o wynikających z art. 58 § 1 i 2 kpa warunkach jego pozytywnego załatwienia i wezwać do złożenia stosownych, szczegółowych wyjaśnień (por. wyrok WSA w Warszawie z 15.11.2005 r. sygn. SA/Wa 1708/05, lex nr 21343). Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt a, c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska MK