II SA/Po 353/10

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi D. K. i Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości; postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy D. K., 2. odmówić przyznania prawa pomocy Ł. K. /-/ Sebastian Michalski Postanowieniem z dnia 14 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił D. K. oraz Ł. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawcy nie skorzystali z prawa do wniesienia zażalenia i uiścili wpis od skargi (1.023zł). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ł. K. (18-letni uczeń szkoły zawodowej, a następnie ogólnokształcącego liceum uzupełniającego) pozostaje na utrzymaniu matki D. K. Obydwoje zamieszkują w lokalu o powierzchni 86,85m². D. K. posiada nieruchomość rolną o powierzchni 9ha, zaś jej syn jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 4ha. Według złożonych oświadczeń jedynym źródłem utrzymania wnioskodawców jest renta rodzinna w miesięcznej wysokości 706,29zł. Koszty prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy określili na około 1.500zł miesięcznie, natomiast wpłaty na rachunek bankowy D. K., bez uwzględniania otrzymywanej renty rodzinnej, w okresie od 1 marca do 31 sierpnia 2010r. wyniosły 14.900zł. W odpowiedzi na ponowne wezwanie do uzupełnienia oświadczeń majątkowych w szczegółowo wymienionym zakresie, wnioskodawcy wyjaśnili, że posiadane przez nich nieruchomości nie są użytkowane; wnioskodawczyni nie ma fizycznych możliwości uprawiania roli, gdyż nie posiada sprzętu rolniczego i stale opiekuje się chorym synem; nieruchomości te nie przynoszą żadnego dochodu, gdyż nie udało się oddać ich w dzierżawę. W odniesieniu do sprzedanej w grudniu 2009 r. nieruchomości gruntowej o powierzchni 1ha za kwotę 100.000zł wnioskodawcy wyjaśnili, że uzyskane w ten sposób środki wydatkowali na spłatę długów (10.000zł za usługi adwokackie w postępowaniu spadkowym oraz udokumentowane zaległe należności na kwotę około 10.200zł). Wnioskodawczyni wyjaśniła również, że wpłaty na jej rachunek bankowy to pomoc finansowa ze strony rodziny, z tym że kwota 10.000zł jest pożyczką z terminem zwrotu do 31 grudnia 2010r. Wnioskodawczyni wyjaśniła także, iż aktualnie bezskutecznie poszukuje nabywcy na część nieruchomości gruntowej. Ł. K. oświadczył z kolei, że środki przypadające na jego rzecz ze sprzedaży nieruchomości wydatkował na własne utrzymanie oraz uregulowanie wszelkich należności, jednakże takie oświadczenie wnioskodawcy nie zostało udokumentowane. Uzasadniając odmowę zwolnienia od kosztów Sąd stwierdził, iż skarżący posiadają trwały majątek obejmujący mieszkanie oraz 13ha gruntów rolnych o wymiernej wartości – łącznie, co najmniej kilkaset tysięcy złotych (dane wynikające z zeznań podatkowych SD-3 z maja 2008r., wsparte faktem, iż grunt o powierzchni 1 ha został sprzedany za cenę 100.000zł). Od grudnia 2009r. do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy (20 lipca 2010r.) uzyskali dochód z renty rodzinnej oraz sprzedaży nieruchomości w łącznej kwocie 104.920zł. Ponadto w okresie od 1 marca do 31 sierpnia 2010r. wpływy na rachunek bankowy Wnioskodawczyni, bez podania tytułu wpłaty, wyniosły średnio miesięcznie kwotę około 2.480zł, a saldo pozostawało dodatnie. Deklarowane przez wnioskodawców koszty utrzymania koniecznego od grudnia 2009r. zostały określone na około 12.000zł oraz udokumentowane wymagalne na dzień złożenia wniosku należności wyniosły 20.200zł, czyli łącznie 32.200zł. W konsekwencji Sąd przyjął, iż nadwyżka środków finansowych pozostających w dyspozycji wnioskodawców w rozpatrywanym okresie wyniosła około 87.600zł (różnica pomiędzy uzyskaną łączną kwotą 119.820zł, a łączną sumą kosztów 32.200zł). Powyższa sytuacja w ocenie Sądu nie pozwalała uznać, że wnioskodawcy wykazali zaistnienie przesłanek do przyznania im prawa pomocy, bowiem ich sytuacja materialna nie prowadzi do wniosku, że obowiązek uiszczenia kosztów postępowania, w szczególności solidarnie jednego wpisu od skargi w kwocie 1.023zł, spowoduje zachwianie sytuacji materialnej skarżących w taki sposób, iż nie będą oni w stanie zapewnić sobie koniecznego utrzymania (zapewnienia minimum warunków socjalnych). Skarżący nie wykazali także żadnych dodatkowych wydatków spowodowanych stanem zdrowia wnioskodawcy Ł. K., zatem koszty związane ze stanem zdrowia wnioskodawcy nie stanowią istotnego ograniczenia zdolności płatniczych strony skarżącej, co rzutuje na ocenę możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nadto Sąd zauważył, iż skarżący nie korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej (nie powołali się na taką okoliczność), zatem we własnym zakresie pozyskują środki na pokrycie kosztów utrzymania. Jednocześnie nie wykazali w sposób należyty rozdysponowania na pokrycie swoich zobowiązań całej kwoty nadwyżki środków finansowych pozostających w dyspozycji wnioskodawców z tytułu uzyskanej ceny za sprzedany grunt. W dniu 14 lutego 2011 roku Skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia złożonych wniosków wynika, że sytuacja majątkowa wnioskodawców nie uległa zmianie. Oświadczyli, że nadal prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a jedynym źródłem ich dochodu jest renta rodzinna w wysokości 706,29zł. Zamieszkują w lokalu o pow. 86,85m². Posiadają nieruchomości rolne o łącznej pow. 13ha. Do wniosków załączono postanowienie Sądu Okręgowego o zabezpieczeniu powództwa poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomościach Skarżących do kwoty 490.000zł oraz kserokopie zeznania podatkowego za 2009 rok. Wartość przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie wynosi 51.138,90zł. Stąd stawka minimalna wynagrodzenia adwokackiego określona zgodnie z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) wynosi 3.600zł. Na obecnym etapie postępowania nie można uznać, że Wnioskodawcy wykazali brak możliwości poniesienia kosztów postępowania w postaci wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Na podstawie oświadczeń majątkowych, dokumentów złożonych do akt sprawy oraz wyjaśnień Wnioskodawców nie można przyjąć, że odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie ograniczy Skarżącym prawo do sądu ponad funkcje przypisane kosztom postępowania. Skarżący nadal nie wykazali, że rozdysponowali nadwyżkę środków finansowych w kwocie 87.600zł. Przyjmując koszty utrzymania koniecznego Wnioskodawców na dotychczas deklarowanym poziomie (około 1.500zł miesięcznie od lipca 2010) oraz uwzględniając fakt, że z dniem 31 grudnia 2010 roku stał się wymagalny obowiązek zwrotu pożyczki w kwocie 10.000zł (aczkolwiek Wnioskodawczyni nie udokumentowała ani zwrotu pożyczki, ani źródła pochodzenia środków przeznaczonych na zaspokojenie tego roszczenia) uznać należało, że Wnioskodawcy dysponują jeszcze nadwyżką środków w wysokości około 63.000zł. Zatem złożone oświadczenia majątkowe nie uzasadniają twierdzenia, że obowiązek uiszczenia wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej Wnioskodawców w taki sposób, iż nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślić również należy, że zdolności płatniczych Skarżących nie ogranicza ustanowienie hipoteki przymusowej na posiadanych nieruchomościach rolnych. Wnioskodawczyni pozostaje w błędzie, co do tego, że przedmiotowe wyłącza możliwości sprzedaży przedmiotowych nieruchomości, czy możliwości czerpania z nich pożytków tak cywilnych, jak i prawnych. Za uwzględnieniem wniosku o prawo pomocy nie przemawiają podnoszone przez Wnioskodawców trudności ze znalezieniem zainteresowanych czy to nabyciem czy dzierżawą przedmiotowych nieruchomości. Wskazane powyżej 63.000zł stwarza realną możliwość pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru dla przedmiotowej sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 oraz art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ Sebastian Michalski