II SA/Po 3544/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Rafał Batorowicz ( spr ) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska As.sąd. Edyta Podrazik Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ E.Podrazik /-/ R.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzje z dnia [...]r. , którą pozbawił uprawnień kombatanckich M. P. na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142, poz.950 z późn.zm. ). M. P. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej". W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej, która stanowiła organ chroniący bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia. Nie była zatem służbą zmilitaryzowaną. Organ administracji wywiódł, że w świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe, nie mogą być uznane jako działalność kombatancka ( uchwała NSA z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS 5/00 ). W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że M. P. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" w rozumieniu art.25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy, co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonej decyzji. Na mocy powołanego przepisu pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. M. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc kwestię swojej działalności konspiracyjnej podczas okupacji oraz przedstawił odpis przebiegu służby wojskowej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że rozpatrzenie wniosku o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich bez udokumentowania tegoż wniosku i rekomendacji właściwego stowarzyszenia byłoby naruszeniem przepisu art.22 ust.1 i ust.3 cyt. ustawy w myśl którego wnioski o przyznanie uprawnień określonych w art.1 - 4 mogły być kierowane do Urzędu w określonym trybie do dnia 31 grudnia 1998 r. M. P. wniósł skargę do sądu administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze podtrzymał okoliczności przytoczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Orzekający w sprawie organ odwoławczy odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie przywołał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponadto wyjaśnił, że na podstawie akt kombatanckich ustalono, że skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem, w świetle stanu faktycznego sprawy, ustalonego przed tym organem. Również w ramach kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, a więc czy wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia i czy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Otóż w niniejszej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie miał racji twierdząc, że Strona za późno złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Kierownik uzasadniając swoją decyzję przywołał art.22 ust.3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych, który stanowił, że wniosku o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art.1 - 4 mogły być kierowane do Urzędu w określonym trybie do dnia 31.12.1998 r. Cytowany przepis został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny, który orzekł o jego niezgodności z art.2, art.33 oraz z art.19 i art.30 Konstytucji ( Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz.658 ). Skarżący w swoim odwołaniu podnosił, że podczas okupacji zajmował się kolportażem gazetki konspiracyjnej "Polska Narodowa". Sam kolportaż gazetki nie odpowiada pojęciu pełnienia służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 - 1945 o których mowa w art.1 ust.2 pkt 3 cyt. ustawy. Przepis ten podlega wykładni z uwzględnieniem art.1 ust.1, a także treści preambuły, stanowiącej integralną część ustawy, precyzującą podstawowe założenia i cel ustawy i w tym sensie uzupełniającą normatywnie treść poszczególnych przepisów ustawy, w tym, również przepisów art.1 , art.2 i art.4. Treść ust.1 preambuły stanowi o szczególnych zasługach dla Polski mogących uzasadniać przewidziane ustawą uprawnienia, wskazujące tylko tych obywateli polskich "którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej ... z narażeniem na represje". Podobne jest ujęcie art.1 ust.1 ustawy, który stanowi, że "kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych..." Przytoczone postanowienia akcentują wymaganie udziału w walkach ( działaniach ) zbrojnych. Oznacza to, że pełnienie służby w formacjach ( organizacjach ) w okresie II wojny światowej może kwalifikować się jako działalność kombatancka jedynie w przypadku, gdy były to formacje ( organizacje ) prowadzące walki ( działania ) zbrojne o suwerenność i niepodległość Polski, w tym celu utworzone. Powyższe wymagania preambuły art.1 ust.1 ustawy o kombatantach odnoszą się również do formacji i organizacji, o których mowa w art.1 ust.2 pkt 3. Tak więc obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie, czy Skarżący do formacji ( organizacji ) o takim charakterze należał, co w razie istnienia pozytywnych przesłanek skutkować może zachowaniem uprawnień kombatanckich. Ponadto skarżący podał, że od 15 kwietnia 1945 r. do 16 maja 1945 r. pracował na kolei, która w tym okresie należała do zmilitaryzowanych służb państwowych, a według art.2 pkt 2 cyt. ustawy udział w okresie do 31 grudnia 1945 r . w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych stanowi działalność równorzędną z kombatancką i udział w takiej służbie może być podstawą zachowania uprawnień kombatanckich przez Skarżącego. Tak więc w tym wypadku wyjaśnienia wymaga kwestia na ile służbę Skarżącego w PKP można potraktować jako walkę o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art.135 i 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) orzekł jak w sentencji, orzekając w przedmiocie kosztów postępowania stosownie do art.200 tej ustawy. Art.152 upsa nie stosowano wychodząc z założenia, że materię wykonalności decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich reguluje przepis szczególny art.26 ustawy kombatanckiej. /-/ E.Podrazik /-/ R.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska JFS