II SA/Po 3548/01

WyrokWSA w Poznaniu2004-03-18

Skład orzekający: Rafał Batorowicz, Aleksandra Łaskarzewska, Edyta Podrazik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy służba w Milicji Obywatelskiej w latach 1947-1949, polegająca na zwalczaniu grupy przestępczej, może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego?
Ratio decidendi
Służba w Milicji Obywatelskiej, nawet jeśli polegała na zwalczaniu grup przestępczych, nie może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy. Milicja Obywatelska nie była formacją zmilitaryzowaną działającą w ramach Wojska Polskiego, a walka z grupami przestępczymi nie jest równoznaczna z walką z oddziałami UPA czy grupami Wehrwolfu, które są wymienione w ustawie jako podstawa do przyznania uprawnień kombatanckich.
Stan faktyczny
Skarżący, S. D., został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ uzyskał je wyłącznie z tytułu "udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej" w Milicji Obywatelskiej. Skarżący kwestionował tę decyzję, twierdząc, że jego służba w plutonie operacyjnym MO polegała na zwalczaniu grupy przestępczej i zasługuje na uznanie za działalność kombatancką. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na utrzymującą w mocy decyzję organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę S. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska,, As. sąd. Edyta Podrazik, Protokolant Sekr. sąd. Justyna Frankowska-Sarbak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/ E. Podrazik /-/ R. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując podstawy prawne z art.138 § 1 w zw. z art.127 § 3 kpa oraz z art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz.950 ze zm. ), po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r. , którą pozbawił S. D. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Z. W. Z.B. o W. i D. decyzją z dnia [...]r. z tytułu "udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej" w okresie od [...]grudnia 1947 r. do [...] grudnia 1947 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że S. D. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej" w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej. Wywiedziono przy tym, że Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną w związku z czym żadne zadania wykonywane w ramach tej służby nie mogły być traktowane jako działalność kombatancka. S. D. wniósł skargę do sądu administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzucił : naruszenie prawa materialnego "i równocześnie formalnego" to jest art.25 ust.1 i 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej oraz istotne pogwałcenie procedury postępowania administracyjnego w tym § 2 ust.1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień poprzez błędną , wadliwą procesowo ocenę faktów i dowodów. Uzasadniając skargę skarżący kwestionował posługiwanie się terminem "ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej". Nadto podnosił, że w latach 1947 - 49 pełnił służbę w plutonie operacyjnym Milicji Obywatelskiej w O., która to jednostka brała udział w zwalczaniu grupy przestępczej dokonującej zaboru mienia i zastraszającej mieszkańców, a działającej pod dowództwem osoby o nazwisku [...], pseudonim "[...]", narodowości niemieckiej. Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art.25 ust.2 pkt 2 ustawy kombatanckiej pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w aktualnych przepisach. W zdaniu drugim tego przepisu wymieniono sytuację uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich, w tym obejmującą działalność stanowiącą tytuł przyznawania uprawnień kombatanckich na podstawie obecnych przepisów. Skarżący wydawał się twierdzić, że jego działalność w latach 1947 - 49 polegająca na zwalczaniu w ramach służby w plutonie operacyjnym Milicji Obywatelskiej grupy przestępczej pod dowództwem osoby narodowości niemieckiej odpowiadała któremuś z tytułów wymienionych w ustawie kombatanckiej. Stanowisko to nie było trafne z dwóch powodów. Udział w walkach zbrojnych w latach 1947 - 49 rozpatrywany być mógł jedynie pod kątem stosowania art.1 ust.2 pkt 6 ustawy kombatanckiej. Przepis ten zalicza do działalności kombatanckiej wyłącznie udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i grupami Wehrwolfu. Tymczasem skarżący powoływał się na udział w walkach z grupą przestępczą ( rabunkową ) , tyle że dowodzoną przez osobę narodowości niemieckiej. Okoliczności te nie wskazywały na udział w zwalczaniu grup Wehrwolfu. Po drugie art.1 ust.2 pkt 6 ustawy kombatanckiej warunkuje uznawanie działalności za kombatancką od tego czy prowadzona była w ramach Wojska Polskiego względnie zmilitaryzowanych służb państwowych. Milicja Obywatelska nie była formacją działającą w ramach struktur Wojska Polskiego. Utrwalony w orzecznictwie pogląd wyłącza też traktowanie Milicji Obywatelskiej jako zmilitaryzowanej służby państwowej ( por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 9 lutego 2001 r. , sygn. III RN 59/00, OSNP 2001/19/572 ). Równocześnie Sąd miał na uwadze, że działalność, z tytułu której skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie niezależnie od sposobu jej określenia nie odpowiadała żadnemu z aktualnie uznawanych tytułów. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, nie wyjaśnił jednak na czym naruszenie takie miałoby konkretnie polegać. Sąd, działając z urzędu, nie dopatrzył się uchybień z tego zakresu, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z wymienionych powodów oddalono skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U, nr 153, poz.1270 ). /-/ E.Podrazik /-/ R.Batorowicz /-/A.Łaskarzewska JFS

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło