II SA/Po 3558/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Rafał Batorowicz ( spr ) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska As. Sąd. Edyta Podrazik Protokolant sekr. sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ E.Podrazik /-/ R.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska Decyzją z dnia [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ., powołując podstawę prawną z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił J. F. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Z. W. Z. B. . W. i D. z dnia [...]. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 3 lutego do 31 grudnia 1947 r. Przedstawione w uzasadnieniu decyzji ustalenia sprowadzały się do stwierdzenia, że w okresie traktowanym przez ZBOWiD jako działalność kombatancka J. F. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Wobec tego ustalenia uznano, że zachodziły przesłanki stosowania powołanej podstawy prawnej. Nadto stwierdzono, że organ administracji publicznej nie był obowiązany do wyjaśniania czy istniały podstawy przyznania uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 bądź art. 4 ustawy kombatanckiej. J. F. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku powoływał się na prowadzoną w końcowym okresie wojny działalność polegającą na rozbrajaniu w miejscowości Podlesie pow. Oborniki Wlkp. żołnierzy niemieckich. Wyjaśniał, że działalność tę prowadził w ramach, jak to określił, "grupy społecznej", która nie miała nic wspólnego z organami później powstałej władzy i Milicji Obywatelskiej. Na okoliczność tej działalności powołał dowód w postaci zeznań świadka. Decyzją z dnia [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję. W motywach rozstrzygnięcia podnoszono, że jedynym tytułem, z którym wiązały się uprawnienia J. F. była służba w Milicji Obywatelskiej. Odnosząc się do okoliczności podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzono, że rozbrajanie żołnierzy niemieckich podczas służby w Milicji Obywatelskiej względnie spontaniczne nie stanowiło działalności kombatanckiej. J. F. wniósł do sądu administracyjnego skargę, której treść wskazywała, że domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podnosił, że nie powoływał się na swą działalność w ramach Milicji Obywatelskiej lecz na walkę z okupantem niemieckim w okresie od stycznia do czerwca 1945 r. Na rozprawie sprecyzował, że działalność tę prowadził w ramach zorganizowanej w styczniu 1945 r. grupy o nazwie "Straż Wiejska" prowadzącej walki w obronie ludności polskiej. Organizacja ta powstać miała jeszcze w okresie funkcjonowania władzy niemieckiej. Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej pozbawia się uprawnień kombatanckich te osoby, które na mocy wcześniejszych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w aktualnie obowiązującej ustawie. W zdaniu drugim tego przepisu wymieniono jednak sytuacje uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich, w tym odnoszącą się do tytułów określonych w obecnie obowiązującej ustawie kombatanckiej. Wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie kombatanckiej, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 marca 2003 r., sygn. OPS 13/01, ONSA 2002 (k/132). W przedstawionym stanie prawnym obowiązkiem orzekającego w sprawie organu było należyte odniesienie się do wniosku (zarzutu) skarżącego twierdzącego, że jeszcze w okresie działań wojennych brał udział w walkach z oddziałami czy pojedynczymi żołnierzami armii niemieckiej. Aczkolwiek z art. 22 ust. 1 ustawy kombatanckiej wynika, że to na osobie ubiegającej się o potwierdzenie uprawnień kombatanckich spoczywa ciężar udowodnienia (udokumentowania) okoliczności wskazujących na prowadzenie określonej działalności, nie oznacza to wyłączenia obowiązków orzekającego w sprawie organu wynikających z art. 7 i 77 § 1 kpa. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz przedstawiając zeznania świadka określił pewne cechy jego działalności, to jest jej okres, rodzaj działań w jakich uczestniczył czy rodzaj oddziałów, z którymi stykał się w okresie działań. Nie wyjaśnił natomiast, czy działalność, w której uczestniczył miała charakter spontaniczny czy też zorganizowany a tym bardziej charakteru ewentualnej zorganizowanej działalności. W tej sytuacji, choćby przez odebranie dodatkowych wyjaśnień, należało ustalić czy skarżący powoływał się na działalność o charakterze zorganizowanym i czy działalność taka mogła odpowiadać któremuś z tytułów wymienionych w aktualnie obowiązującej ustawie kombatanckiej. Przeprowadzenie tego rodzaju czynności mogło doprowadzić do takich efektów jak przedstawione przez skarżącego na rozprawie okoliczności dotyczące działalności organizacji o nazwie "Straż Wiejska". Wyjaśnienie tych okoliczności mogło prowadzić do przyjęcia, iż skarżący prowadził działalność odpowiadającą któremuś z tytułów wymienionych w aktualnej ustawie kombatanckiej, w szczególności w jej art. 1 ust. 2 pkt 3. Ocena w tym zakresie wymagałaby jednak zebrania szerszego materiału dowodowego. W przedstawionej sytuacji uchylono obie zapadłe w sprawie decyzje na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekając w przedmiocie kosztów postępowania stosownie do art. 200 tej ustawy. Sąd nie stosował art. 152 u p s a wychodząc z założenia, że art. 26 ustawy kombatanckiej stanowi przepis szczególny regulujący materię wykonalność ostatecznych decyzji w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Działanie tego przepisu powoduje, że decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich wywołuje skutki dopiero z chwilą prawomocności, a więc z chwilą prawomocności wyroku sądowego i to oddalającego skargę. W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy konieczne będzie wyjaśnienie opisywanej przez skarżącego działalności. Ustalić należy w szczególności czy działalność ta miała charakter zorganizowany, ewentualnie kiedy powstała organizacja w ramach której skarżący miał działać. Nie bez znaczenia byłoby też wyjaśnienie związków tej organizacji z władzami polskimi względnie innymi organizacjami. Dopiero na tej podstawie możliwa będzie należyta ocena czy działalność skarżącego odpowiadała któremuś z aktualnie uznawanych tytułów. /-/ E.Podrazik /-/ R.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska TG