II SA/Po 357/08

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2008r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżąca R.M. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych argumentując, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku w utrzymaniu jej i mieszkającej z nią matki. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osoba samotną. Pracuje w Urzędzie Celnym i do pracy dojeżdża codziennie 50 km w jedną stronę, koszty dojazdu oszacowała na kwotę 500 zł miesięcznie. Oświadczyła, że jej miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że mieszka z matką, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni argumentowała, że w związku z niewielką emeryturą matki, jak i jej chorobami (choroba serca, nadciśnienie tętnicze) zobowiązana jest do finansowego wsparcia matki. Dokonuje także napraw w nieruchomości, w której mieszkają. W tym celu zaciągnęła pożyczkę w miejscu pracy. Wnioskodawczyni oświadczyła, że po ojcu nabyła stary dom w [...] przy [...], który do 2006r. był zamieszkały. Obecnie stoi pusty, nie przynosi dochodów i wymaga nakładów finansowych. W dalszej części wniosku o prawo pomocy dotyczącej posiadanego majątku wnioskodawczyni podała, że posiada także działkę o powierzchni 242 arów nabytą od matki w 1994r w drodze darowizny. Wnioskodawczyni podała, że matka posiada stary parterowy dom posadowiony na działce o powierzchni [...] arów położony w [...] przy ul. [...], w którym razem zamieszkują. Wnioskodawczyni wyszczególniła miesięczne dochody rodziny: wynagrodzenie skarżącej z umowy o pracę w wysokości 2[...] zł oraz emerytura matki w wysokości [...] zł netto, co łącznie daje kwotę [...] zł. Skarżąca podała, iż z wartościowych przedmiotów posiada jedynie samochód osobowy marki [...] z 1999r. o wartości około [...] zł. Wnioskodawczyni została wezwana w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do uzupełnienia swojego oświadczenia o stanie majątkowym i finansach oraz poparcia podanych informacji dokumentami źródłowymi. W odpowiedzi wnioskodawczyni potwierdziła, że jedynym źródeł dochodu je rodziny jest wynagrodzenie za pracę skarżącej oraz emerytura matki w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Przedłożyła zaświadczenie z miejsca pracy, odcinek rentowy matki oraz kopie zeznań podatkowych za 2006 i 2007r. Oświadczyła, że nie posiada lokat terminowych, jej matka nie posiada rachunków bankowych, a stan wolnych środków na rachunku bankowym wnioskodawczyni na dzień 4 czerwca 2008r. wynosi [...] zł. Na potwierdzenie powyższej okoliczności przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez PKO Bank Polski. Wnioskodawczyni oświadczyła, że kwota [...] zł pochodzi z pożyczki udzielonej jej przez zakład pracy, a kwotę w wysokości [...] zł otrzymała od Gminy Miejskiej w związku z odsprzedaniem [...] m² działki celem poszerzenia pasa drogowego. Oświadczyła, że środki te chciałaby przeznaczyć na remont dachu. Wskazała, że w PKO Banku Polskim zaciągnęła pożyczkę w wysokości 15.000 zł na okres od 1 czerwca 2006r. do 29 maja 2008r. Z przedłożonego na powyższą okoliczność zaświadczenia banku wynika, że w dniu 29 maja 2008r. nastąpiła spłata ostatniej raty tej pożyczki i umowa została zamknięta. Wnioskodawczyni opisała także swoją sytuację majątkową precyzując, że dom przy ul. [...], gdzie mieszka razem z matką należy wyłącznie do matki. Jest to stuletni dom parterowy położny na działce o powierzchni [...] arów. Wymaga on ciągłych napraw i konserwacji, w tym celu wnioskodawczyni zaciągnęła kredyt. Łoży, więc na jego utrzymanie. Następnie wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada dwie nieruchomości: stary dom przy ul. [..] położony na działce o powierzchni [...] m², który odziedziczyła po ojcu oraz działkę rolną o powierzchni [...] arów otrzymaną w drodze darowizny od matki. Obecnie dom jest niezamieszkały i wymaga remontu, a działka rolna składa się z łąk i gruntów, na których posiane jest zboże, ale nie prowadzi tam gospodarstwa rolnego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że żadna z tych nieruchomości nie przynosi zysków. Wnioskodawczyni podała, że jej dochody wystarczają jedynie na codzienne życie, zakup opału, opłaty za wodę, energię elektryczną i gaz. Nadto kwotę 500 zł miesięcznie jest zmuszona przeznaczyć na dojazdy do pracy. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawczyni spoczywa ciężar wykazania, że jej sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, chociażby w części, bez uszczerbku w koniecznych, a nie we wszystkich, wydatkach rodziny. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter szczególny i skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej, bez majątku, bez dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie pokryć niezbędnych bieżących swoich potrzeb. Przyznanie dobrodziejstwa prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie nie tyle utrudnione, co niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie wystarczy też ogólnikowe twierdzenie, że opłacenie kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z matką, a rodzina uzyskuje stałe miesięcznie dochody w wysokości około [...] zł netto, co daje 1.800 zł na członka rodziny. Dochody te, jak podała sama wnioskodawczyni, wystarczają na pokrycie wszystkich bieżących potrzeb koniecznego utrzymania oraz pozwalają na ubieganie się o pożyczkę, czy kredyt, celem przeprowadzenia kosztownych remontów nieruchomości, która nie należy do wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni posiada, więc zweryfikowaną przez fachową instytucję finansową zdolność kredytową, czyli ma możliwości by po odjęciu kosztów utrzymania rodziny zaoszczędzić część swojego dochodu, z przeznaczeniem na inne cele. Świadczy o tym fakt, że wnioskodawczyni spłaciła w terminie kredyt bankowy zaciągnięty na dwa lata na kwotę 15.000 zł z miesięczną ratą w wysokości około 650 zł miesięcznie. Obecnie zobowiązanie to nie obciąża jej budżetu domowego, można więc powyższą kwotę zaoszczędzić. Uzyskała także środki w wysokości około [...] zł z tytułu sprzedaży części gruntu oraz kwotę [...] zł z tytułu pożyczki zakładowej. Aktualnie dysponuje wolną kwotą w wysokości [...] zł., która wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganych kosztów sądowych. W tym miejscu, należy podkreślić, że prawo pomocy może być przyznane stronie, gdy wykaże, że po uiszczeniu niezbędnych i koniecznych kosztów utrzymania rodziny stronie nie pozostają już żadne wolne środki. Do powyższych koniecznych wydatków takich jak np. opłaty za media, opał, żywność, dojazdy do pracy, nie zaliczają się koszty remontów i modernizacji, na które powołuje się skarżąca. Tym bardziej, że ponosi je na nie swojej nieruchomości. Wydatki z tym związane nie mogą wyprzedzać obowiązku poniesienia kosztów sądowych, które mają charakter należności publiczno-prawnych i powinny być zapłacone zaraz po uiszczeniu niezbędnych kosztów bieżącego utrzymania. Skoro wnioskodawczyni ma możliwości by zaciągać pożyczki i kredyty, spłacać terminowo raty w wysokości około 870 zł (pożyczka bankowa do maja 2008r. i jednocześnie pożyczka pracownicza od kwietnia 2008r.) to powinna w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki na pokrycie kosztów sądowych celem ich uiszczenia. Podejmując się kolejnego zobowiązania finansowego ciążył już na niej obowiązek poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie i w pierwszej kolejności powinna zabezpieczyć środki na ten właśnie cel. Skarżąca dysponuje również majątkiem nieruchomym w postaci domu w [...] oraz działką rolną, którą uprawia. Posiadanie takiego majątku stanowi źródło uzyskania dodatkowego dochodu, poprzez jego wynajęcie, sprzedaż czy obciążenie celem uzyskania kredytu. Część gruntu skarżąca sprzedała Gminie otrzymując za to odpowiednią cenę. Majątek nieruchomy skarżącej przynosi, więc dochód, który powinna w pierwszej kolejności przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należący do skarżącej dom był wynajmowany, więc istnieją możliwości uzyskania dochodów także i z tego źródła. Mając powyższe na uwadze, sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawczyni pozwala na uiszczenie przez nią pełnych kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach rodziny tym, bardziej, że będą one rozłożone w czasie. W świetle treści art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o prawo pomocy należało oddalić. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odmówiono prawa pomocy, jak orzeczono we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka