II SA/Po 357/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: St. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. oddala skargę W dniu 15 kwietnia 2022 r. Wójt Gminy R. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia niewykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości przy ul. [...] w K. (dz. nr ewid. [...], obr. K. ) do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Wójt uzyskał informację od Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. w B. , że w miejscowości K. przy ul. [...] jest poprowadzona sieć kanalizacji sanitarnej. Działka nr [...] nie jest do tej sieci podłączona, pomimo że istnieje techniczna możliwość takiego podłączenia w terminie około 4 miesięcy od dnia złożenia zamówienia. Obecnie nie trwa też procedura podłączeniowa wymienionej działki. W toku postępowania ustalono również, że na wymienionej nieruchomości nie znajduje się przydomowa oczyszczalnia ścieków. Ścieki odprowadzane są do zbiornika bezodpływowego. Organ I instancji ustalił, że osobą faktycznie władającą nieruchomością jest A. G.. Decyzją z 12 czerwca 2023 r., nr [...], Wójt Gminy R. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. dalej k.p.a.) oraz art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 2519 z późn. zm. dalej u.c.p.g.), nakazał A. G., jako władającej nieruchomością położoną przy ul. [...], w miejscowości K. (dz. nr [...], obręb K.) wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu przedmiotowej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 6 u.c.p.g. sprawuje nadzór nad realizacją obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2. Stosownie do art. 5 ust. 7 u.c.p.g. w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej Wójt nakazuje wykonanie tego obowiązku. Zdaniem organu w sprawie zostały spełnione warunki uzasadniające wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. pkt 2 u.c.p.g. Ustalono bowiem, że istnieje sieć kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w K. oraz istnieje techniczna możliwość przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do tej sieci. Nieruchomość jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy. Zachodzą więc podstawy do orzeczenia o nakazie podłączenia do istniejącej sieci. A. G. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyżej opisanej decyzji, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 106 § 5, 104, 7, 9, 10, 77, 80, 8 i 11 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i 7 u.c.p.g. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że organ zaniechał wezwania jej do wykonania obowiązków wynikających z u.c.p.g. a także nie wziął pod uwagę okoliczności ekonomicznych związanych z koniecznością postawienia przepompowni. Skarżąca zarzuciła, że organ nie ustalił, czy istnieje możliwość techniczna wybudowania przyłącza, ani nie zweryfikował ile osób mieszka na nieruchomości i czy można wobec tego skorzystać z przyłącza tzw. sięgacza. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 stycznia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz,U. z 2018 poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R.. Rozpatrując odwołanie Kolegium stwierdziło, że w sprawie ziściły się wskazane w art. 5 ust. 12 pkt 2 u.c.p.g. przesłanki podłączenia nieruchomości skarżącej do istniejącej w ul. [...] sieci kanalizacyjnej. W sprawie ustalono, iż działka nr [...] nie jest podłączona do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej i istnieje techniczna możliwość wykonania takiego podłączenia. Kolegium podkreśliło, że posiadanie zbiornika bezodpływowego, nawet spełniającego wszelkie wymagania, nie zwalnia z obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Z takiego obowiązku zwalnia jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków. Przedmiotowa nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię, czego nie kwestionuje odwołująca. Wobec tego zaistniały podstawy do nakazania podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Kolegium odnosząc się do argumentów odwołania wskazało, że brak środków finansowych na przyłączenie do kanalizacji nie zwalnia od nałożenia wymienionego obowiązku, a organ nie jest uprawniony do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści wynikających z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, które z tych wartości przeważa. A. G. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zaskarżając ją w całości i wniosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 6, 7, 9, 77 § 1, 80, 8, 77, 75, 10 § 1, 13, 15 i 106 §1, 106 § 5 oraz 104 k.p.a. poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w kontekście nałożonego obowiązku przyłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 5 ust. 1 i 7 u.c.p.g. Skarżąca wyraziła stanowisko, że nie ma realnej i technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Organy nie ustaliły czy skarżąca w ogóle może się podłączyć do sieci kanalizacyjnej, czy taka sieć istnieje, a jeśli istnieje, to w którym miejscu i jakie są uwarunkowania techniczne do przyłączenia się do tej sieci. Zdaniem skarżącej organ nie zbadał względów ekonomicznych związanych z przyłączeniem nieruchomości do sieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, dokonanej stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2024 r. (nr: [...]) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia 12 czerwca 2023 r. (nr [...]) w przedmiocie nakazania A. G. wykonania obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w tym przedmiocie stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, (Dz.U. z 2022 r. poz. 2519 z późn. zm. dalej u.c.p.g.), która określa m.in. zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości, dotyczące utrzymania czystości i porządku (art. 1 pkt 1 ustawy). Obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej określony został wprost w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z przepisu tego wynika, że obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej ma charakter powszechny i obciąża właścicieli nieruchomości wówczas, gdy taka sieć istnieje. Zwolnienie z tego obowiązku jest możliwe jedynie wówczas, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 7 u.c.p.g. w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Sposób sformułowania art. 5 ust. 7 ustawy wskazuje, że decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza brak tzw. luzu decyzyjnego organów orzekających w tej kategorii spraw. Wystąpienie w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. i brak przeciwwskazań do wydania nakazu związanego z wyposażeniem nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oznacza, że na organie administracji ciąży ustawowy obowiązek wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Wydanie na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g. decyzji o nakazie wykonania omawianego obowiązku wymaga jednak dokonania uprzednich ustaleń co do istnienia przesłanek obligujących właściciela do przyłączenia nieruchomości do sieci, tj. istnienia takiej sieci, możliwości przyłączenia do niej nieruchomości, braku wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz braku zrealizowania przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, a organ administracji publicznej winien ich zaistnienie zbadać i w razie wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku, wykazać je w uzasadnieniu. W przedmiotowej sprawie ustalono, że na terenie nieruchomości skarżącej przy ul [...] w K. (nr ewid. [...]) znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, a nieczystości odprowadzane są do zbiornika bezodpływowego. W dacie budowy budynku mieszkalnego nie istniała sieć kanalizacyjna. Z informacji uzyskanych przez organ I instancji wynika, iż w ul. [...] wybudowana została sieć kanalizacji sanitarnej, do której nieruchomość skarżącej nie jest podłączona. Jednocześnie istnieją warunki techniczne umożliwiające przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, co potwierdza dowód w postaci pisma z dnia 31 marca 2023 r. wydanego przez Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. w B.. Organy obu instancji ustaliły ponadto, że skarżąca nie dokonała podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W tych okolicznościach prawidłowo organy administracji uznały, że ziściły się przesłanki do nakazania skarżącej przyłączenia nieruchomości przy ul. [...] w K. do istniejącej w tej ulicy sieci kanalizacyjnej. Niewątpliwie nieruchomość skarżącej nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, a tylko w takiej sytuacji przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2367/16, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet jeśli nieruchomość jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy spełniający wszystkie wymagania, a gmina wybudowała sieć kanalizacyjną, właściciel winien się do tej sieci kanalizacyjnej przyłączyć (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2276/14, CBOSA). Niezasadne były również zarzuty skargi związane z brakiem zbadania kwestii zasięgu i możliwości wykonania przyłącza, w sytuacji w której organ uzyskał od przedsiębiorcy usług komunalnych potwierdzenie, że istnieje techniczna możliwość przyłączenia nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej. Sąd wskazuje również, że nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sytuacja ekonomiczna skarżącej, w tym ewentualne koszty wykonania nałożonego obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie nie ma bowiem charakteru uznaniowego, w związku z czym w razie stwierdzenia spełnienia przesłanek do jego wydania, organ ma obowiązek wydać stosowną decyzję, co w niniejszej sprawie uczynił zgodnie z prawem. Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania – okoliczności faktyczne sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji wskazano podstawę prawną oraz motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wydane w sprawie decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.