II SA/Po 3575/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędzia WSA Maciej Dybowski Asesor sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant Staż. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2004 r. sprawy ze skargi G. i A.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego; o d d a l a s k a r g ę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ M.Dybowski MK Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] - wydaną na podstawie art. 48 i art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) - nakazał G. i A. B. rozbiórkę: – domku letniskowego o wymiarach 2,30 x 7,65 m (barakowozu) z podcieniem, – garażu z tarasem o wymiarach 2,90 x 6,50 m przybudowanego do domku letniskowego usytuowanego od strony północnej działki, – zbiornika na nieczystości płynne i studni wierconej wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr ewid. [...] położonej w R. w gminie S. W uzasadnieniu ustalił - po dokonaniu analizy mapy sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej w dniu [...] 1995 r. przez Przedsiębiorstwo Usług Geodezyjnych i Kartograficznych dla opracowania "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu zabudowy letniskowej, położonej pomiędzy potokiem C., a stacją badawczą IMGW w R." - iż przed tą datą został wzniesiony przez inwestorów tylko jeden obiekt – domek letniskowy bez garażu z tarasem zlokalizowanym w północnej części działki. Zapowiedział, że samowolne wybudowanie w 1994 r. tego obiektu "rozpatrzy w odrębnym postępowaniu administracyjnym wg przepisów, jakie obowiązywały w trakcie jego budowy". Natomiast legalizacji obiektów budowlanych wybudowanych samowolnie po 1994 r., czyli w czasie obowiązywania prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. nie dopuszcza przepis art. 48 tej ustawy. W odwołaniu od tej decyzji inwestorzy - reprezentowani przez pełnomocnika (k. 15 i 19 akt administracyjnych) - zakwestionowali ustalenie daty wybudowania zbiornika na nieczystości płynne i studni wierconej. Nie ujęcie ich przy opracowywaniu w marcu 1995 r. mapy sytuacyjno-wysokościowej tłumaczyli tym, że obiekty te pobudowane w ziemi, w okresie oględzin w terenie pokrywał śnieg. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w zakresie rozbiórki studni wierconej, a w pozostałym zakresie decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że analiza podkładu geodezyjnego sporządzonego [...] marca 1995 r. dla potrzeb opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ujawniła istnienie na działce nr [...] nie tylko domku letniskowego zlokalizowanego w północnej części działki, ale i studni zlokalizowanej w południowo-zachodniej części działki. Skoro organ I instancji uznał w oparciu o ten sam plan, że istniejący domek letniskowy powstał przed 1995 r., to sprawę studni winien rozstrzygnąć w ten sam sposób, tym bardziej, że jest widoczna na tym samym podkładzie geodezyjnym. Zbiornik na nieczystości płynne - w ocenie organu odwoławczego - musiał zostać wybudowany dopiero po marcu 1997 r. Wykazała to analiza podkładów geodezyjnych z lat od 1995 do 1999. Na podkładzie geodezyjnym z [...] marca 1997 r. brak zbiornika, natomiast na mapie z [...] sierpnia 1997 r. zbiornik jest oznaczony. G. i A.B. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części - utrzymującej w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę zbiornika na nieczystości płynne, wybudowanego przed 1995 r. Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę uwzględnił i wyrokiem z dnia 18 maja 2001 r. sygn. II SA/Po 272/00 uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego pierwszej i drugiej instancji tylko w zaskarżonej części dotyczącej zbiornika na nieczystości. Sąd uznał, że kwestia daty wybudowania tego obiektu nie została dostatecznie wyjaśniona. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] r. - wydaną na podstawie art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nakazał G. i A.B. rozebranie: – domku letniskowego z podcieniem o wymiarach 10,12 x 6,50 m usytuowanego od strony północnej działki nr ewid. [...] w R. gmina S., – studni wierconej, – zbiornika na nieczystości płynne oraz uporządkowanie terenu działki po dokonaniu rozbiórki. Organ orzekający ustalił w uzasadnieniu, że obiekty objęte powyższą decyzją zostały wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę w latach 1993 i 1994, czyli w czasie obowiązywania prawa budowlanego z 1974 r., dopuszczającego w pewnych sytuacjach zalegalizowanie samowoli budowlanej. Jednak taka możliwość w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem zgodnie z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego gminy S., zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy S. nr VII/31/89 z dnia 28 września 1989 r., obowiązującym do 19 lipca 1994 r., działka nr [...] w R. znajdowała się na terenie, który był terenem leśnym oraz użytków rolnych. Możliwość lokalizowania zabudowy letniskowej otworzyła zmiana miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzona uchwałą Rady Gminy i Miasta S. XXVIII/226/94 z dnia 26 maja 1994 r. ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Zielonogórskiego nr 10 z dnia 19 lipca 1994 r., jednakże zgodnie z treścią tej zmiany - na terenie, na którym zlokalizowana jest działka nr [...], podjęcie działań zmierzających do jego zagospodarowania na cele rekreacyjne wymaga opracowania miejscowego planu szczegółowego. Skoro miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zespołu zabudowy letniskowej, położonego między potokiem C., a stacją IMGW, został zatwierdzony uchwałą nr XVIII/186/96 Rady Gminy i Miasta w S. z dnia 12 grudnia 1996 r. (opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Zielonogórskiego nr 4, poz. 33 z dnia 14 marca 1997 r.), to zagospodarowanie działki nr [...] mogło nastąpić po dniu [...] marca 1997 r. i po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę. Obiekty budowlane - wymagające uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę - zbudowane bez takiego pozwolenia na działce, która zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy S. - obowiązującym w czasie budowy - przeznaczona była na cele leśne i użytki rolne nie mogą być legalizowane i kwalifikują się do orzeczenia rozbiórki (art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r.). Przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez G. i A. B. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący realizowali budowę w okresie obowiązywania ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S., zatwierdzonego uchwałą nr VII/31/89 z dnia 28 września 1989 r. W planie tym teren, na którym położona jest działka skarżących przeznaczony był pod uprawy polowe. Wobec spełnienia wszystkich przesłanek przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. organ orzekający obowiązany był orzec rozbiórkę spornych obiektów wybudowanych samowolnie przez skarżących. Skarżący domagali się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie art. 7, 8, 9 kpa przez przyjęcie, że zagospodarowanie działki przez jej zabudowę mogło nastąpić dopiero po dniu [...] marca 1997 r., po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę "mimo, iż organy obu instancji nie informowały strony o konieczności uzyskania pozwolenia konwalidującego istniejący stan rzeczy i wszczęcie postępowania z urzędu w przedmiocie nakazania rozbiórki wymienionych w zaskarżonej decyzji rzeczy". Nadto wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyjaśnienia dlaczego zapadła negatywna dla strony decyzja, chociaż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zespołu zabudowy letniskowej, położonego pomiędzy potokiem C., a stacją IMGW, gdzie znajduje się działka nr ewid. [...], został zatwierdzony uchwałą nr XVIII/186/96 Rady Gminy i Miasta w S. z dnia 12 grudnia 1996 r. Zdaniem skarżących w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 40 prawa budowlanego z 1974 r., gdyż w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego nie istniały już okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2. W piśmie z dnia [...] r. skarżący sprostowali podaną w skardze datę postawienia spornych obiektów informując, że zostały one postawione nie przed marcem 1993 r., lecz do czerwca 1994 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny - właściwy do rozpoznania skargi na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - zważył, co następuje: Na wstępie należy przypomnieć, iż decyzja nakazująca rozbiórkę domku letniskowego o wymiarach 2,30 x 7,65 m (barakowozu) z podcieniem oraz garażu z tarasem o wymiarach 2,90 x 6,50 m przybudowanego do drugiego domku letniskowego, wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia [...] r. jest prawomocna, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2001 r. sygn. II SA/Po 272/00 uchylił tę decyzję oraz decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. tylko w części dotyczącej rozbiórki zbiornika na nieczystości. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena - pod względem zgodności z prawem - nakazanej zaskarżoną decyzją rozbiórki drugiego domku letniskowego oraz szamba i zbiornika na śmieci. Decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. orzekającą rozbiórkę szamba uchylił organ odwoławczy i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpatrzenia, a zatem objęcie szamba zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nie narusza powagi rzeczy osądzonej. Skarga zwalczająca te decyzje okazała się bezzasadna. Oświadczenie skarżących, iż przedmiotowy budynek letniskowy "faktycznie został postawiony do czerwca 1994 r. podobnie jak studnia i zbiornik na nieczystości płynne" (k.6 akt sądowych) znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w postępowaniu administracyjnym. Skarżący w toku postępowania odwoławczego przedstawili oświadczenie T. L. z dnia [...]r., którą gościli na działce od [...] maja - [...] sierpnia 1994 r. stwierdzające, iż w tym czasie był już wybudowany domek letniskowy, postawiony barakowóz oraz zbiornik na nieczystości płynne i studnia wiercona. Dnia [...] 1993 r. S.K. wystawił skarżącym rachunek za wykonanie studni wierconej oraz szamba. Nadto w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji skarżący A.B. do "protokołu oględzin i ustalenia stanu faktycznego" z dnia [...]1991 r. oświadczył, że budowa przedmiotowego domku letniskowego została zakończona w czerwcu 1994 r. Wszystko to pozwala uznać za prawidłowe ustalenie organów administracyjnych, że domek letniskowy, szambo i studnia, objęte zaskarżoną decyzją, zostały pobudowane przez skarżących na działce nr ewid. [...] w R. w czasie obowiązywania ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. uchwalonego przez Radę Narodową Miasta i Gminy w S. uchwałą nr VII/31/89 z dnia 28 września 1989 r. (opubl. w Dz.Urzęd. Nr 1 z 1990 r.) Plan ten przewidywał, iż obszar, na którym położona jest ta działka jest terenem leśnym oraz użytków rolnych. Skarżący mieli tego świadomość, bowiem przy umowie sprzedaży działki nr [...] z dnia [...] września 1993 r. kontrahenci przedłożyli zaświadczenie wydane przez Burmistrza Miasta i Gminy stwierdzające, że działka w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy S. przeznaczona jest na cele leśne. Zmiana tego planu została uchwalona uchwałą Rady Gminy i Miasta S. nr XXVIII/226/94 z dnia 26 maja ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym nr 10 poz. 89 z dnia 19 lipca 1994 r., a zatem weszła w życie już po postawieniu spornych obiektów. Ale i po tej zmianie, dopuszczającej możliwość lokalizacji w strefie ochronnej stacji meteorologicznej, ekstensywnej zabudowy letniskowej "podjęcie działań zmierzających do zagospodarowania terenu na cele rekreacyjne wymaga opracowania miejscowego planu szczególnego, który określi program i sposób zagospodarowania terenu z zachowaniem funkcji ochronnej lasu. W ramach tego planu należy również uzyskać zgodę na zmianę sposobu użytkowania terenu leśnego na cele rekreacyjne". Przedmiotowe obiekty zrealizowane zostały najpóźniej do czerwca 1994 r., czyli w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). W związku z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, organy administracyjne miały podstawę do stosowania przepisów poprzednio obowiązującej ustawy. Stosownie do art. 28 prawa budowlanego z 1974 r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę. Tego rodzaju pozwolenia skarżący nie uzyskali. W myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 3 aktualnie obowiązującego prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r. będących podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji rozbiórkowej, przymusowej rozbiórce podlegają między innymi obiekty wybudowane bez pozwolenia, znajdujące się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Zarzucając nie wzięcie pod uwagę, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji istniał już plan dopuszczający na działce skarżących realizację zabudowy letniskowej skarżący przeoczyli, iż dla spełnienia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 starego prawa budowlanego istotne są przepisy planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujące w dacie pobudowania obiektów. Przepisy art. 40 poprzednio obowiązującego prawa budowlanego z 1974 r. umożliwiające legalizację obiektu nie mogły być w konkretnej sprawie zastosowane. Nie doszło bowiem do wykluczenia przesłanki sprzeczności z planem określonej w art. 37 ust. 1 pkt 1 tego prawa. Dlatego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ M.Dybowski MK