II SA/Po 36/13

Dnia 06 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 marca 2013 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 roku Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia; oddala skargę Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j. Dz . U. z 2009r. nr 151, poz. 1220 ze zm.), § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), § 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306) w związku z Obwieszczeniem Ministra Środowiska z 15 października 2010r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2011 (M.P. Nr 76, poz. 954) wymierzył M. C. administracyjną karę pieniężną w wysokości 13.964,55 zł, wyliczoną w sposób wskazany w rozstrzygnięciu decyzji, za usunięcie 2 szt. drzew - wierzb o obwodach pni: 87cm, 70cm bez wymaganego zezwolenia z terenu działki nr [...] w S. oraz wskazał gdzie i w jakim terminie karę należy uiścić. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż po przeprowadzeniu w dniu 23 listopada 2011r. oględzin stwierdzono, że z terenu działki nr [...] w S. usunięto 2 szt. drzew - wierzb o obwodach pni: 87cm, 70cm. Obwód pnia pierwszego drzewa mierzony na wysokości 130cm od poziomu gruntu to 87cm. Obwód zmierzono biorąc pod uwagę leżącą obok kłodę i pozostawioną na gruncie część pnia, tak aby uzyskać obwód na wysokości 130cm od poziomu gruntu. Ustalono, że obwód drugiego drzewa to 70 cm. Z powodu braku kłody drzewa w całości, ustalono jego obwód mierząc leżące kawałki kłody, tak aby uzyskać obwód pnia na wysokości 130 cm od poziomu gruntu. Dla tego drzewa zmierzono również średnice pnia pozostającego na gruncie i wynosiły one 30 cm i 25cm. Drzewa usunięto w dniu 23 listopada 2011r. Zdaniem właściciela terenu przyczyną usunięcia drzew były względy bezpieczeństwa, ponieważ grasujące w okolicy bobry podgryzają drzewa i istnieje niebezpieczeństwo obalenia się tych drzew na posesję, na której może się znajdować pracownik, klient lub osoba postronna. Podczas oględzin zauważono, że na terenie działki i terenach sąsiednich znajdują się drzewa uszkodzone przez bobry. Na skutek odwołania M. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] września 2012r. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza. Zdaniem Kolegium organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy. Burmistrz Miasta i Gminy zebrał cały materiał dowodowy, na podstawie którego dokonał właściwych ustaleń. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, za co odpowiedzialność ponosi Skarżący, jako właściciel działki nr [...]. Za chybione uznać należy twierdzenia skarżącego dotyczące uszkodzenia drzew przez bobry i negatywnego oddziaływania zakładu produkcyjnego. Organ II instancji podaje, że powyższe okoliczności nie mogą stanowić przesłanki do odroczenia terminu płatności lub umorzenia wymierzonej kary. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pozostawienie na terenie działki pni/kłód ściętych drzew umożliwiło przedstawicielom organu I instancji zmierzenie ich obwodów na wysokości 130 cm i określenie wieku drzew. Z uwagi na powyższe, określenie wieku drzew w przedmiotowej sprawie nie wymagało wiadomości specjalnych i powołania dowodu z opinii biegłego. Podkreślenia wymaga także fakt, że skarżący nie kwestionował czynności organu i potwierdził prawidłowość dokonanych ustaleń i obliczeń podpisując protokół z oględzin z dnia 23 listopada 2011r. Organ II instancji podkreślał, że wniosek o odroczenie terminu płatność w przedmiotowej sprawie jest bezpodstawny. Stopień uszkodzenia drzew wyklucza zachowanie ich żywotności oraz możliwość odtworzenia korony drzew (art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody). Wskazano, że stronie przysługiwać będzie prawo do złożenia wniosku o rozłożenie wymierzonej kary na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat zgodnie z art. 88 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł M. C. zarzucając naruszenie przepisów art. 86 ust. 1 pkt. 4 i 7 ustawy o ochronie przyrody oraz przepisów art. 7 i art. 107 kpa. Decyzja organu nie zawiera odniesienia czy do zdarzeń wymienionych w punkcie 4 i 7 powyższych przepisów niezbędne jest zezwolenie na wycięcie drzew. Wskazał, że pomija wyjaśnienia sprawy i nie zwraca uwagi na słuszny interes strony. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. Skarżący podkreślał, że przepis art. 86 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie przyrody w sposób wyraźny nakazuje niepobieranie opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych. Jak wykazane zostało zdjęciami załączonymi do odwołania na terenie bezpośrednio przyległym do obiektów budowlanych po których z racji niezakończenia inwestycji od strony stawu poruszają się ludzie i może pracować sprzęt. Obok tej zabudowy i działalności w bezpośredniej bliskości znajdowały i znajdują się nadgryzione przez bobry wierzby mogące się powalić i wyrządzić szkodę osobom lub mieniu. Musiały one dla zapewnienia bezpieczeństwa być usunięte. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę powołując się na uzasadnienie swojej decyzji wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skarżącego organ wskazał, że nigdy nie zwracano się z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z powodu zagrożenia bezpieczeństwa dla otoczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że stosownie do dyspozycji zawartej w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz . U. z 2009r. nr 151, poz. 1220 ze zm., dalej "uop") usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Powyższy przepis ustanawia ogólną zasadę ochrony zadrzewień, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 9 uop. Wyjątki od tej zasady zostały przewidziane w ust. 6 art. 83 uop, który zawiera zamknięty katalog drzew lub krzewów, których usunięcie nie wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na brzmienie art. 83 ust. 4 pkt 6 uop, zgodnie z którym wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzewa. Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów dokonuje oceny, czy podane we wniosku drzewo jest np. obumarłe oraz czy np. nie zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych i wobec tego, czy możliwe jest wydanie stosownego zezwolenia na jego usunięcie. W pewnych przypadkach organ może rozważyć celowość powstrzymania się z wydaniem zezwolenia do rozpoczęcia okresu wegetacyjnego roślin, kiedy będzie mógł dokonać takich ustaleń. A zatem posiadacz nieruchomości nie posiada uprawnień do samodzielnej oceny rodzaju i wielkości drzew lub krzewów i samowolnego usunięcia drzew lub krzewów, które według jego oceny z jakiś powodów powinny zostać usunięte (wyr. NSA z 24 stycznia 2012r., II OSK 2157/10, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 88 ust. 1 pkt 2 uop, zgodnie z którym za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną. W świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości, że dwa przedmiotowe drzewa zostały ścięte, co w rozumieniu ustawy oznacza ich usunięcie, a nie uszkodzenie. Z powyższego przepisu ustawy jednoznacznie wynika obowiązek nałożenia kary administracyjnej w przypadku usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Co więcej, usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia skutkuje obligatoryjnym wymierzeniem kary administracyjnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 uop, niezależnie od przyczyn samowolnego działania. Ustawa nie dopuszcza bowiem możliwości żadnego samowolnego działania posiadacza nieruchomości. Usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia jest deliktem administracyjnym, którego popełnienie zagrożone jest sankcją w postaci kary administracyjnej. Kara administracyjna, wymierzana na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 uop jest instytucją prawną odmienną od opłaty za usunięcie drzew, o jakiej mowa w art. 84 ust. 1 uop. Opłata za usunięcie drzew lub krzewów jest naliczana w przypadku wystąpienia przez posiadacza nieruchomości o wydanie stosownego zezwolenia tj. w przypadku zgodnego z prawem (za zgodą właściwego organu) usunięcia drzew. Natomiast kara administracyjna jest wymierzana za działanie niezgodne z prawem - samowolne usunięcie drzew, tak jak w niniejszej sprawie. Powołane przepisy prawa jak również inne przepisy uop nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa z prywatnej nieruchomości bez wymaganego zezwolenia, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, wykluczający jakąkolwiek uznaniowość organu w tej sprawie. W świetle jednoznacznie brzmiącego przepisu, wykluczone jest stosowanie analogii do innych przesłanek, co prawda zawartych w tej ustawie, regulujących jednak inne instytucje prawne służące ochronie przyrody. Przyjmuje się, że administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia nie ma charakteru odszkodowawczego. Jest to odpowiedzialność za delikt administracyjny, przy której wartość przyrodnicza usuwanego drzewa nie ma znaczenia, ponieważ jest to odpowiedzialność za działanie bez zezwolenia (por. W. Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2006r., s. 266; czy: C. Grzybowski, Odpowiedzialność z tytułu kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, Monitor Prawniczy z 2000 r., nr 6, s. 366). Biorąc powyższe uwarunkowania prawne pod uwagę Sąd w niniejszej sprawie uznaje, że zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego są nieuzasadnione, a postępowanie przed organami administracji ocenił jako prawidłowe. W szczególności słusznie przyjęły organy, że w niniejszej sprawie dotyczącej kary za usunięcie drzew bez zezwolenia nie mają zastosowania przepisy art. 86 ust. 1 pkt 4 i 7 uop. Jak wskazano powyżej regulacja ta miałaby zastosowanie w przypadku, gdy w pierwszej kolejności skarżący wystąpił o zezwolenie na usunięcie drzew, uzyskałby je i następnie ocenie podlegałyby przesłanki do ustalenia opłaty za usunięcie, w tym możliwość odstąpienia od jej naliczenia z powodów opisanych w art. 86 ust. 1 pkt 4 i 7 uop. W niniejszej sprawie tak jednak nie było, a z akt administracyjnych nie wynika, by skarżący kiedykolwiek występował o zezwolenie na usunięcie drzew, chociażby z powodu zagrożenia bezpieczeństwa, na które aktualnie się powołuje. Dlatego też nawet wystąpienie przez zainteresowany podmiot z wnioskiem o wydanie danego zezwolenia na usunięcie tych dwóch drzew nie konwaliduje późniejszego ich usunięcia pomimo braku wymaganego zezwolenia. Jest to bowiem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony w przypadku braku stosownego zezwolenia w formie ostatecznej decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a., gdyż jest to tzw. odpowiedzialność obiektywna (wyr. NSA z 9 lutego 2012r., II OSK 2262/10, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). Stąd, oczywiście chybione są więc wszystkie zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w szczególności art. 86 ust. 1 pkt 4 i 7 uopp oraz błędnych, zdaniem skarżącego, ustaleń stanu faktycznego dokonane przez właściwe organy w świetle art. 7, art. 77 §1 i art. 107 kpa. Organy też ustosunkowały się do wszystkich okoliczności sprawy i zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tego przepisu Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I i II instancji. W tym stanie rzeczy skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a,. należało oddalić, jak Sąd orzekł w sentencji wyroku.