II SA/Po 361/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi M.H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji; o d d a l a s k a r g ę /-/ B.Drzazga /-/ J.Szaniecka /-/ St.Małek Wnioskiem z dnia [...]r. M. H., powołując się na art. 162 kpa wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Gospodarki Przestrzennej Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...]r. Nr [...] w części, w której nakazał rozebranie parkanu murowanego od strony ul. [...] oraz części ogrodzeń w lewej i prawej granicy tej działki, na odcinku od aktualnej granicy frontowej działki ul. [...] do projektowanej linii regulacyjnej południowej ul. [...]. W motywach wniosku M. H. podał, że wskazana powyżej decyzja dotychczas nie została wykonana. Równocześnie stała się ona bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie wnioskodawcy. Wyjaśnił, że nakaz rozbiórki dotyczył odcinka od "aktualnej granicy frontowej działki przy ul. [...] do projektowanej linii regulacyjnej południowej ul. [...]". Linia ta była projektowana w planie miejscowym, zgodnie z którym teren, na którym zrealizowano ogrodzenie przeznaczony był na poszerzenie pasa drogowego ulicy [...]. W chwili obecnej plan miejscowy wygasł i brak jest nowego planu. Wobec tego decyzja nakazująca rozbiórkę jest niewykonalna i bezprzedmiotowa. Ponadto wnioskodawca dokonał zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia w dniu [...]r., a organ administracji budowlanej nie sprzeciwił się tej budowie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy, zaskarżoną przez M. H. odwołaniem, decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody z [...]r. Nr [...] w części dotyczącej nakazu rozbiórki ogrodzenia. W motywach powyższej decyzji przedstawiono następujące ustalenia i wnioski. Przepis art. 162 §1 pkt 1 kpa dopuszcza stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w przypadku, gdy decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub interesie strony. W omawianym przypadku nie można stwierdzić, że decyzja Wojewody z dnia [...]r. jest bezprzedmiotowa. Nakazane tą decyzją obowiązki nie zostały wykonane. Nie leży też w interesie społecznym zwężanie pasa ulicy [...] na wysokości działki skarżącego. Zauważyć tez należy, że z żadnego przepisu prawa budowlanego nie wynikają przesłanki uzasadniające stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazującej wykonanie określonych czynności. Decyzją wymagającą stwierdzenia wygaśnięcia może być natomiast decyzja o pozwoleniu na budowę, bowiem z przepisu art. 37 ust. 1 prawa budowlanego wynika, że wygasa ona, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem dwóch lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 2 lata. Powoływanie się na dokonanie zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia, potwierdzone pismami Prezydenta z dnia [...]r. i z dnia [...]r. nie mogą odnieść żadnego skutku prawnego, bowiem zgłoszenia dotyczą ogrodzeń istniejących i objętych nakazem rozbiórki. Skarżący w odwołaniu, w końcowej części punktu I wprost stwierdza, że "ogrodzenie, na którego budowę nie sprzeciwił się organ administracji, jest tak co do wysokości, jak i budowy tożsame z istniejącym. Oba ogrodzenia znajdują się w tej samej linii." Bez wątpienia więc zgłoszenia dotyczyły ogrodzeń już istniejących. W związku z tym podjęte działania należy uznać jako próbę obejścia przepisów prawa budowlanego, a więc nie mogą być skuteczne. W związku z powyższym oraz z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody z dnia [...]r. należało umorzyć, wobec czego orzeczono jak w sentencji. Skargę na decyzje ostateczną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M.H. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie artykułów: 7, 10, 105 § 1 i 162 § 1 pkt 1 kpa skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji i zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W motywach skargi skarżący wywodził, że wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z [...]r. usprawiedliwiała zmiana stanu faktycznego sprawy. Mianowicie skarżący, stosowanie do art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, zgłosił zamiar wybudowania ogrodzenia od ulicy [...]- prostopadłej do ulicy [...]. Ogrodzenie objęte zgłoszeniem nie zostało przez właściwy organ zakwestionowane. Zgłoszony zamiar budowy (nowej inwestycji) nie stanowi, wbrew ocenie organu, obejścia przepisów prawa. Zgłoszenie, które nastąpiło w [...]r. dotyczyło zamiaru wybudowania ogrodzenia. Ogrodzenie od ul. [...] co do konstrukcji, wysokości oraz użytego materiału jest identyczne z ogrodzeniem istniejącym od ul. [...]. "Zgłoszone ogrodzenie" - od ul. [...]- przylega do ogrodzenia od ul. [...] i we fragmencie jest położone w tej samej linii. To oznacza, że organ rozstrzygając o zabudowie nie znalazł podstaw do kwestionowania zabudowy ogrodzenia w linii od ul. [...] na warunkach identycznych do warunków jakie spełnia istniejące ogrodzenie od ul. [...], objęte niniejszym postępowaniem. W tej sytuacji, w ocenie skarżącego, w obrocie prawnym istnieją sprzeczne ze sobą rozstrzygnięcia. Co więcej rozbiórką ogrodzenia, zgodnie z decyzją z dnia [...]r. doprowadził do zniszczenia ogrodzenia od strony ul. [...] i zniweczy podstawowe funkcje ogrodzenia od tej ulicy. Dlatego w interesie społecznym, korespondującym z interesem stron, jest usunięcie tej rozbieżności. W konkluzji powyższych wywodów skarżący stwierdził, że w sprawie doszło do zmiany stanu faktycznego stanowiącego przesłankę wydania decyzji o rozbiórce. Taką zmianą była bowiem akceptacja przez organ budowlany budowy nowego płotu, który leży w linii zabudowy ogrodzenia objętego postępowaniem egzekucyjnym. Ponadto skarżący podniósł, że utrudnienia w korzystaniu z wyjazdu z sąsiedniej posesji rozwiązane zostało przez założenie luster po przeciwnej stronie ulicy. Wreszcie zarzucił, że w sprawie naruszono art. 105 kpa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wniosek o oddalenie skargi złożyła także uczestniczka postępowania I.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 kpa stwierdzenie wygaśnięcia decyzji następuje w sytuacji, gdy decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Prawidłowy jest pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że żaden przepis prawa budowlanego nie przewiduje stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. Wobec tego w sprawie wymagało rozważenia, czy decyzja z dnia [...]r. stała się bezprzedmiotowa i jeśli tak, czy stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Problematyka bezprzedmiotowości decyzji wiąże się z istnieniem stosunku administracyjnego a więc istnieniem jego przedmiotu, podmiotu i praw lub obowiązków stron. W literaturze oraz orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że bezprzedmiotowość decyzji oznacza sytuację, w której nie możliwe stało się zrealizowanie celu jaki legł u podstaw jej wydania. Niemożność taka wynika na przykład z braku przedmiotu, którego decyzja dotyczyła, utraty przez stronę kwalifikacji koniecznych do wykonania uprawnień wynikających z decyzji, czy w wyniku innej zmiany okoliczności faktycznych wyłączającej możliwość realizacji decyzji, w szczególności jej celu (por. komentarz do art. 162 kpa G.Łaszczyca i inni Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Zakamycze 2005, wyrok NSA z dnia 11.X.1985 r. sygn. SA/Wr 556/85 ONSA 1985/2/21). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy słusznie organ odwoławczy stwierdził, że nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego ogrodzenia. W sprawie bezspornym jest bowiem, że owe ogrodzenie nadal istnieje i aktualnie toczy się postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania realizacji przez skarżącego obowiązków wynikających z decyzji z [...]r. Natomiast zgłoszenie przez skarżącego zamiaru budowy takiego samego ogrodzenia w miejscu istniejącego i podlegającego rozbiórce - przyjęte bez zastrzeżeń przez organ architektoniczno budowlany - nie stanowi zmiany okoliczności faktycznych czyniącej bezprzedmiotową decyzję o rozbiórce. Podobnie, na ocenę zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości nie ma wpływu fakt utraty mocy obowiązującej planu miejscowego, który przewidywał poszerzenie drogi publicznej w miejscu usytuowania przedmiotowego ogrodzenia. Ewentualna, aktualna dopuszczalność wzniesienia ogrodzenia tożsamego w istniejącym nie wyłącza możliwości realizacji decyzji o rozbiórce, a nadto nie niweczy celu, dla którego została ona wydana. Przeciwne stanowisko oznaczałoby obejście przepisów prawa, gdyż w istocie sanowałoby samowolę budowlaną, wobec której zastosowano przewidziane prawem sankcje w postaci nakazu rozbiórki. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest również podstaw do przyjęcia, że za stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji przemawia interes społeczny lub interes strony. Decyzja nakazująca rozbiórkę ogrodzenia wydana została na podstawie art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm.). Przepis ten, traktować należy jako szczególny, sprzeciwiający się usunięciu z obrotu prawnego w trybie art. 162 § 1 pkt 1 kpa decyzji nakazującej rozbiórkę. Stanowił on bowiem sankcję stosowaną wobec sprawców samowoli budowlanej, a wśród przesłanek decydujących o jego zastosowaniu brak było odniesienia do interesu strony, czy interesu społecznego. Ostatnio powołane okoliczności nie mogą więc łagodzić skutków zastosowania restrykcji z art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Dlatego zarzut skargi naruszenia art. 162 § 1 pkt 1 kpa należało uznać za nieuzasadniony. Trafnie natomiast skarżący zarzucił, że w sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania. Prawidłowo organ winien był odmówić stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z [...]r. Powołane wyżej uchybienie, zważywszy na właściwe motywy przytoczone w decyzji organu odwoławczego, nie miało ostatecznie wpływu na sytuację skarżącego, w każdym razie sytuacji tej nie pogorszyło. Dlatego uchybienie to nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ B.Drzazga /-/ J.Szaniecka /-/ St.Małek MK