II SA/Po 3610/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie WSA Aleksandra Łaskarzewska As. Sąd. Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ E.Podrazik /-/ E.Makosz-Frymus /-/ A.Łaskarzewska Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek E.S., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] o pozbawieniu E.S. uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją ZW ZBoWiD w P. z dnia [...]r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [...]do [...]r. W uzasadnieniu decyzji podano, że w okresie zaliczonym do działalności kombatanckiej E.S. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Nie była to służba zmilitaryzowana. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, powołując się na przepisy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. nr 142 poz. 950 ze zm.) oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000r. sygn. akt OPS 5/00, że E.S. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe nie mogą być uznane za działalność kombatancką. W tej sytuacji, zdaniem Kierownika Urzędu, prawidłowo pozbawiono E.S. uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do odwołania E.S. z dnia [...]r. Kierownik Urzędu uznał, że jego twierdzenia, iż nigdy nie służył w Milicji Obywatelskiej nie znajdują potwierdzenia w aktach ZBoWiD-u, a ponadto stwierdził, że upłynął termin określony w art. 22 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E.S. wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. w całości i "pozostawienie uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w likwidacji i rozbrajaniu grup żołnierzy niemieckich w okresie od [...]do [...]r." Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a w szczególności art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, a także przepisów Konstytucji RP, Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolnościach oraz Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Skarżący w uzasadnieniu skargi, podobnie jak w odwołaniu od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]r., stwierdził, że nie brał udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej oraz nigdy nie służył w Milicji Obywatelskiej. Jak wyjaśnia skarżący jego działalność kombatancka w okresie od [...]do [...]r. była służbą, którą pełnił z polecenia Tymczasowego Komitetu Wykonawczego Zarządu Miasta M.. Skarżący został przydzielony do grupy osób odkomenderowanych do dyspozycji Komendanta Wojennego Armii Radzieckiej w M.. W trakcie tej służby E.S. brał udział w likwidacji i rozbrajaniu grup żołnierzy niemieckich w lasach przyległych do M., w konwojowaniu jeńców niemieckich do punktów zbornych w Ś. i Ś. W. Ponadto skarżący pełnił służbę wartowniczą w punktach przetrzymania jeńców niemieckich oraz brał udział w transportowaniu rannych żołnierzy Armii Radzieckiej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Ustawodawca w art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 142 poz. 950 ze zm.), zamieszczonym w rozdziale "Przepisy przejściowe i końcowe", uregulował sytuację prawną osób, które w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1991r. posiadały uprawnienia kombatanckie uzyskane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Uregulowanie takie było następstwem innego określenia w ustawie o kombatantach przesłanek uprawniających do uzyskania statusu kombatanta lub innej osoby uprawnionej, niż w poprzednio obowiązujących przepisach. Wprowadzając w ustawie o kombatantach nowe określenie działalności kombatanckiej i działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, ustawodawca w art. 25 ustawy uregulował sprawę osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach, na podstawie dotychczasowych przepisów. Przyjęto zasadę, że osoby te zachowują uprawnienia z wyjątkami określonymi w art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. W przypadku osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy o kombatantach przyjęto zasadę, że osoby te pozbawia się uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich. Do tej grupy osób należy E.S., który uprawnienie kombatanckie nabył z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [...]do [...]r. Jak wynika z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w P. z dnia [...]r. w okresie tym skarżący pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej. Zatem uzasadnione jest pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją ZW ZBoWiD w P. z dnia [...]r. E.S. podnosił jednak w toku postępowania weryfikacyjnego, że faktycznie w okresie od [...]do [...]r. nie służył w Milicji Obywatelskiej lecz był na służbie Tymczasowego Komitetu Wykonawczego Zarządu Miasta M.. Z polecenia tego Komitetu został przydzielony do grupy odkomenderowanych do dyspozycji Komendanta Wojennego Armii Radzieckiej w M.. W ramach tej służby skarżący, między innymi, brał udział w likwidacji i rozbrajaniu grup żołnierzy niemieckich, konwojowaniu jeńców niemieckich do punktów zbornych w Ś. i Ś. W. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie przeprowadził żadnego postępowania w celu wyjaśnienia twierdzeń skarżącego. Sąd nie podziela stanowiska organu, że nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy. W kwestii tej wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001r. sygn. III RN 77/00 (OSN z 2001r. nr 15 poz. 475), a następnie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 grudnia 2001r. sygn. OPS 11/01, w myśl której przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach termin zastrzeżony do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich nie dotyczy sytuacji, gdy weryfikowany kombatant, który uzyskał uprawnienia kombatanckie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym po 31 grudnia 1998r., że zachodzą okoliczności uzasadniające po jego stronie tytuł do uprawnień kombatanckich określonych w tej ustawie (ONSA 2002/3/100). Ponadto w dacie orzekania przez Sąd nie wywiera żadnych skutków prawnych przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach gdyż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. SK 4/02 uznany został za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji. Wyrok ten wszedł w życie z dniem ogłoszenia, tj. 29 kwietnia 2003 r. (Dz.U. nr 72 poz. 658). W związku z powyższym rzeczą organu będzie przeprowadzenie postępowania w celu dokładnego wyjaśnienia czy E.S. spełnia przesłanki do zachowania uprawnień kombatanckich z innego, wskazanego w ustawie o kombatantach tytułu, ze szczególnym uwzględnieniem przepisu art. 1 ust. 2 pkt 4 tej ustawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji. /-/ E.Podrazik /-/ E.Makosz-Frymus /-/ A.Łaskarzewska TG