II SA/Po 3614/01

WyrokWSA w Poznaniu2004-03-25

Skład orzekający: Ewa Makosz-Frymus, Aleksandra Łaskarzewska, Edyta Podrazie

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która w okresie powojennym była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, może zachować uprawnienia kombatanckie przyznane na podstawie wcześniejszych przepisów, jeśli podjęcie pracy nastąpiło wbrew jej woli?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że podjęcie zatrudnienia w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w okresie powojennym, nawet wbrew woli, uniemożliwia zachowanie uprawnień kombatanckich przyznanych na podstawie wcześniejszych przepisów. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach, osoby te są wyłączone z kręgu uprawnionych, a dla oceny tej przesłanki nie ma znaczenia okoliczność ani sposób podjęcia pracy w strukturach UB.
Stan faktyczny
Skarżący L. G. został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych mu wcześniej na podstawie zaświadczeń o służbie przyfrontowej i utrwalaniu władzy ludowej. Organ ustalił, że skarżący w okresie od listopada 1945 r. do lipca 1946 r. był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o kombatantach, twierdząc, że uprawnienia przysługują mu z innego tytułu i że podjął pracę w UB wbrew swojej woli.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę L. G.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr ) Sędziowie WSA Aleksandra Łaskarzewska As. Sąd. Edyta Podrazie Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Podrazik /-/ E.Makosz-Frymus /-/ A.Łaskarzewska Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek L. G., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. nr [...] pozbawiającą go uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją [...]z dnia [...]r. z tytułu walki o P. (służba przyfrontowa służby zdrowia) w okresie od [...]marca do [...] maja 1945r. i utrwalania władzy ludowej od [...] listopada 1945r. do [...] lipca 1946r. W uzasadnieniu decyzji podano, że powyższe uprawnienia L. G. otrzymał na podstawie zaświadczenia KWMO w P. z dnia [...]. i zaświadczenia Zarządu Wojewódzkiego PCK w P. z dnia [...]. W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że L. G. w okresie od [...] listopada 1945r. do [...] lipca 1946r. był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w .P. Fakt ten potwierdził również L. G. w odwołaniu od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]. W związku z tym, powołując się na przepisy art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 1997r. nr 142 poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu stwierdził, że L. G. nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego L. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...]. i orzeczenie o zachowaniu uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją [...]z dnia [...]r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach podnosząc, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu z innego tytułu niż utrwalanie władzy ludowej. Podał skarżący, że do pracy w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego trafił wbrew swojej woli. Fakt ten, zdaniem skarżącego, nie może przekreślić i pozbawić go uprawnień kombatanckich. Uważa skarżący, że stanowisko Kierownika Urzędu wyrażone w zaskarżonej decyzji jest nieuzasadnione i zajęte bez wnikliwej i rzetelnej oceny działalności kombatanckiej skarżącego w okresie wojny obronnej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) rzeczą Sądu jest kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Zagadnienia dotyczące kombatantów reguluje ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. nr 42 poz. 371 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1991r. W art. 25 tej ustawy, zamieszczonym w rozdziale "Przepisy przejściowe i końcowe", uregulowano sytuację prawną osób, które w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy posiadały uprawnienia kombatanckie uzyskane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Uregulowanie takie było następstwem innego określenia w ustawie o kombatantach przesłanek uprawniających do uzyskania statusu kombatanta lub innej osoby uprawnionej niż w poprzednio obowiązujących przepisach. Wprowadzając w ustawie o kombatantach nowe określenie działalności kombatanckiej i działalności równorzędnej z działalnością kombatancką ustawodawca w art. 25 ustawy uregulował sprawę osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach, na podstawie dotychczasowych przepisów. Przyjęto zasadę, że osoby te zachowują uprawnienia, z wyjątkami określonymi w art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy pozbawia się uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich osoby wymienione, między innymi, w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3 tej ustawy. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4 tej ustawy. Natomiast w art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach ustawodawca wskazał szereg przesłanek określających krąg osób, którym nie przysługują uprawnienia kombatanckie określone w ustawie. Uprawnienia te, zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a", nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący w okresie od [...] listopada 1945r. do [...] lipca 1946r. pracował w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w P.. Jak twierdzi skarżący pracę tą podjął wbrew własnej woli i na bardzo krótki okres. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 1995r. sygn. akt III ARN 6/95 (OSNA i US 1995 nr 16 poz. 199) podzielił pogląd zawarty w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994r. sygn. K15/93/OTKZU 1994 część I poz. 4), że dla oceny uprawnień osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu kombatanta nie ma znaczenia kiedy i w jakich okolicznościach osoba ta znalazła się w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, ani też jakie wykonywała tam zadania. Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyżej orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994r. podkreślił, że krąg osób objętych zakresem art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" dotyczy wszystkich osób związanych ze strukturami, jednostkami organizacyjnymi i stanowiskami, o których w tym przepisie mowa, bez względu na to jaki charakter miało zatrudnienie. Zatem podjęcie przez skarżącego w okresie od 15 listopada 1945r. do 30 lipca 1946r. pracy w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, w świetle wyżej przytoczonych okoliczności, uniemożliwia mu zachowanie uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu walki o Poznań (służba przyfrontowa służby zdrowia). Podniesione zaś przez skarżącego zarzuty nie znajdują uzasadnienia, a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Poczucie skarżącego o doznanej krzywdzie i niesprawiedliwości w związku z pozbawieniem go uprawnień kombatanckich nie może stanowić podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji. Sąd orzeka na podstawie obowiązujących przepisów prawa i nie dokonuje oceny tych przepisów z moralnego punktu widzenia. W świetle powyższych okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. Dz.U. nr 153 poz. 1271), orzekł jak w sentencji. /-/ E.Podrazik /-/ E.Makosz-Frymus /-/ A.Łaskarzewska TG

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło