II SA/Po 3638/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) As. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi S.U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz skarżącego S.U. kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus TG Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...] pozbawił S.U. uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją ZW ZboWiD w P. z dnia 17 marca 1977 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 2 listopada do 31 grudnia 1947 r. i od 1 stycznia 1948 r. do 28 września 1949 r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że w okresie uznanym za działalność kombatancką S.U. pełnił służbę w Wojsku Polskim, ale podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. W związku z tym przyjęto, że S.U. uzyskał, na mocy dotychczasowych przepisów, uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. nr 142 poz. 950 ze zm.) pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu stwierdził ponadto, że nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 cytowanej ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.U. podniósł, że w czasie służby w Wojsku Polskim wyjeżdżał na akcję koło granicy rosyjskiej gdzie brał udział w walkach, między innymi, z bandami UPA. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S.U. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stwierdzając, że uprawnienia kombatanckie przyznane zostały S.U. wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej na podstawie książeczki wojskowej i zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie z dnia 12 marca 1976 r. o udziale w walkach ze zbrojnym podziemiem podczas pełnienia służby w Wojsku Polskim rozpoczętej dnia 20 września 1947 r. Ponadto Kierownik Urzędu stwierdził, że podczas tej służby wnioskodawca nie brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. Zdaniem Kierownika Urzędu nie jest on obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów wskazanych w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy, a ponadto wnioskodawca nie przedstawił dowodów dotyczących jego osobistej walki z UPA, a w aktach ZboWiD o fakcie tym nie wspominał. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.U. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] i orzeczenie o zachowaniu przez niego uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją ZW ZboWiD w P. zarzucając naruszenie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach z 24 stycznia 1991 r. Skarżący w uzasadnieniu skargi ponownie podniósł, że w czasie pełnienia służby w Wojsku Polskim brał udział w walkach z oddziałami UPA. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podając, że brak dowodów świadczących o udziale skarżącego w walkach z oddziałami UPA. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Ustawodawca w art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będąc ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 ze zm.), zamieszczonym w rozdziale "Przepisy przejściowe i końcowe", uregulował sytuację prawną osób, które w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1991 r., posiadały uprawnienia kombatanckie uzyskane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Uregulowanie takie było następstwem innego określenia w ustawie o kombatantach przesłanek uprawniających do uzyskania statusu kombatanta lub innej osoby uprawnionej, niż w poprzednio obowiązujących przepisach. Wprowadzając w ustawie o kombatantach nowe określenie działalności kombatanckiej i działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, ustawodawca w art. 25 ustawy uregulował sprawę osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach, na podstawie dotychczasowych przepisów. Przyjęto zasadę, że osoby te zachowują uprawnienia z wyjątkami określonymi w art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. W przypadku osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy o kombatantach przyjęto zasadę, że osoby te pozbawia się uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich. Do tej grupy osób należy S.U., który uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 2 listopada do 31 grudnia 1947 r. i od 1 stycznia 1948 r. do 28 września 1949 r. W związku z tym uzasadnione jest pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzję ZW ZboWiD w P. z dnia 17 marca 1977 r. Jednak skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdził, że w czasie pełnienia służby wojskowej, walcząc w pobliżu granicy rosyjskiej, brał udział w walkach z oddziałami UPA. W aktach administracyjnych brak śladów, by organ prowadził jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające w zakresie twierdzeń skarżącego co do jego udziału w walkach z bandami UPA. Mimo to w obu decyzjach Kierownika Urzędu stwierdzono kategorycznie, że S.U. podczas pełnienia służby wojskowej nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Tymczasem z poczynionych przez Sąd ustaleń wynika, że I Brygada KBW, w której skarżący służbę od 20 września 1947 r. do 28 września 1949 r., w okresie od kwietnia do grudnia 1947 r. brała udział, między innymi, w walkach z bandami UPA (Załącznik nr 2: "Oddziały KBW walczące ze zbrojnym podziemiem w latach 1945 - 1954", do pisma CAW nr 647/95 z dnia 28 sierpnia 1995 r.). Sąd nie podziela stanowiska organu, że nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach z 24 stycznia 1991 r. W sytuacji gdy kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień, a jednocześnie wskazuje na działalność kombatancką z innego tytułu, to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należy dokładnie wyjaśnić czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego wskazanego tytułu. Takie stanowisko Sądu znajduje uzasadnienie w uchwale podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 Sędziów z dnia 4 marca 2002 r. sygn. OPS 13/01 (ONSA z 2002 r. nr 4 poz. 132). Zatem rzeczą organu będzie, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, dokładne wyjaśnienie czy S.U. brał udział w czasie pełnienia służby wojskowej w walkach z bandami UPA. W szczególności Kierownik Urzędu winien udzielić skarżącemu stosownych informacji co do konieczności i sposobu wykazania jego udziału w tych walkach. Uwzględniając powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit: "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. nr 153 poz. 1271), orzekł jak w sentencji. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus TG